InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hoornvliestransplantatie in het oog

Hoornvliestransplantatie in het oog

Hoornvliestransplantatie in het oog Tijdens een hoornvliestransplantatie of keratoplastiek verwijdert een oogchirurg een gedeelte van het hoornvlies en vervangt hij dit door een nieuw hoornvlies van een donor. Een hoornvliestransplantatie is vereist als het hoornvlies geen licht meer goed doorlaat naar de ogen vanwege littekens, een ziekte of vroegtijdige slijtage. De patiënt moet na de operatie gedurende lange tijd oogdruppels nemen om o.a. afstotingsverschijnselen te voorkomen.

Gezond hoornvlies in het oog

Het heldere, doorzichtige hoornvliesweefsel bedekt de voorzijde van elke oog. Het licht gaat eerst door het hoornvlies (cornea), dan door de pupil (de donkere vlek in het midden van de gekleurde iris), en tot slot de lens. Het hoornvlies moet helder blijven om goed te zien. Beschadiging, vervorming of een oogziekte leiden tot een troebel hoornvlies. Door onder andere hoornvlieslittekens van een infectie, een allergische reactie of een oogtrauma zoals onder andere vuurwerk, een scherp mes of een bijtende stof treedt schade op aan het hoornvlies waardoor een patiënt niet meer goed ziet. Het hoornvlies is eveneens bij de degeneratieve aandoening keratoconus dun en misvormd. Zelfs het dragen van een contactlens beschadigt mogelijk het hoornvlies. Tot slot spelen erfelijke hoornvliesdystrofieën mee zoals Fuchs' hoornvliesdystrofie, Lattice dystrofie en anderen. Een hoornvliestransplantatie is soms vereist bij corneadystrofie, een andere hoornvliesaandoening.

Soorten hoornvliestransplantaties

Het hoornvlies bevat vijf lagen. Een hoornvliestransplantaten omvat niet altijd alle lagen. Via een penetrerende (volledige dikte) (of perforerende) hoornvliestransplantatie transplanteert de oogchirurg alle lagen van het hoornvlies van de donor. Hiervoor zijn drie verschillende technieken bekend, afhankelijk van de aandoening waaraan de patiënt lijdt. Bij een lamellaire hoornvliestransplantatie vervangt de chirurg slechts een bepaald deel van de lagen van het hoornvlies met het transplant. Dit bestaat mogelijk uit de diepste endotheellaag (posterior lamellaire hoornvliestransplantatie), of het betreft lagen die dichter bij het oppervlak zijn (anterior lamellaire hoornvliestransplantatie). De chirurg prefereert een lamellaire transplantatie als de oogaandoening beperkt is tot slechts een gedeelte van het hoornvlies.

Voor de keratoplastiek

De operatie gebeurt ofwel onder plaatselijke verdoving of onder narcose. De patiënt krijgt bij een plaatselijke verdoving verdovende oogdruppels en oogbewegingsremmende druppels toegediend. De patiënt blijft wakker maar de ogen zijn verdoofd tijdens de operatie. Bij een volledige narcose slaapt de patiënt tijdens de ingreep.

Tijdens de operatie

De chirurg maakt gebruik van een speciaal hoornvliesmes (trephine) dat werkt als een koekjessnijder. Dit instrument verwijdert een rond deel van beschadigd hoornvlies van de voorkant van het oog. Dit gebruikt de chirurg eveneens om een vergelijkbare grootte cirkel van het hoornvlies van de donor te verwijderen. De chirurg plaatst vervolgens het nieuwe gedeelte van het hoornvlies op het oog. Daarna hecht hij deze vast met ultradunne steken met behulp van een microscoop. De operatie zelf kent een tijdsduur van ongeveer twee uur.

Na de operatie

Het hoornvlies herstelt slechts langzaam waardoor het gezichtsvermogen slechts geleidelijk aan verbetert. De patiënt draagt na de operatie een beschermkapje. Zware activiteiten en tillen mag de patiënt pas twee maanden na de operatieweer uitvoeren. De patiënt overlegt verder met de oogarts wanneer zwemmen en autorijden weer is toegestaan. De andere activiteiten kan hij meestal vrij snel na de operatie weer uitvoeren zoals televisie kijken, koken, met de computer werken enzovoort. Hij gebruikt verder nog lange tijd verschillende oogdruppels via correcte oogdruppelrichtlijnen waarvan hij er enkele stilaan mag afbouwen. De hechtingen blijven maanden of jaren in de ogen aanwezig. De oogarts verwijdert deze hechtingen tijdens een controlebezoek. De patiënt moet nog voorzichtig zijn met sporten om trauma aan het oog te voorkomen. Na ongeveer een half jaar na de operatie schrijft de oogarts een nieuwe bril of contactlenzen voor.

Complicaties

Afstoting

Steroïde oogdruppels zijn nodig om een mogelijke afstoting te voorkomen. Het is wel belangrijk dat de patiënt het voorschrift van de oogdruppels goed opvolgt. Het afstotingsrisico is afhankelijk van het aantal lagen van het getransplanteerde hoornvlies. Het lichaam stoot minder snel donorhoornvlies af indien alleen de buitenste lagen getransplanteerd zijn. Uiteindelijk blijkt dat slechts bij 20% van alle donortransplanten afstoting optreedt. Als de patiënt irritatie aan het oog heeft, pijn heeft, wazig ziet (wazig gezichtsvermogen) of een daling van het gezichtsvermogen merkt die langer dan zes uur duurt, moet hij onmiddellijk met de hoornvlieschirurg contact opnemen. Dit duidt namelijk mogelijk op een afstoting van het donorhoornvlies. De meeste transplantatie-afstotingen zijn volledig omkeerbaar met steroïde oogdruppels als de oogarts deze tijdig ontdekt. Afstotingsverschijnselen treden zelfs mogelijk nog jaren na de operatie op. De oogchirurg plant dan mogelijk een nieuwe hoornvliestransplantatie.

Andere problemen

Daarnaast zijn andere problemen mogelijk. Bloedingen in het oog (zeldzaam), een infectie (zeldzaam), cataract, netvliesloslating, schade aan andere delen van het oog, lekkage van vloeistof uit de transplantincisie, littekens en visusproblemen treden mogelijk op. Bij een penetrerende transplantatie krijgt een patiënt tijdens de genezing vaak te maken met ernstige astigmatisme (sterke vervormingen), bijziendheid en verziendheid waardoor hij contactlenzen of een bril moet dragen. Sommige oogafwijkingen beschadigen ook het nieuwe hoornvlies; dit is met name het geval bij een herhaling van herpes simplex-infecties die optreden in het transplantaat. Tot slot treedt corneaoedeem (de medische term voor "hoornvlieszwelling) mogelijk op.

Resultaten operatie

Het slagingspercentage hangt af van het soort oogprobleem dat de chirurg heeft verholpen met de transplantatie. Donorhoornvlies blijft minstens tien jaar goed bij een groot deel van de patiënten met keratoconus en Fuchs' hoornvliesdystrofie, terwijl dat deze maar bij de helft of minder dan de helft goed blijven bij patiënten met bulleuze keratopathie (troebel hoornvlies na staaroperaties) of bij hertransplantaten. Wanneer het geopereerde oog na één jaar nog steeds astigmatisme vertoont, krijgt de patiënt mogelijk een laserbehandeling waardoor het gezichtsvermogen van dat oog aanzienlijk verbetert.

Lees verder

© 2015 - 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoornvliestransplantatie, donorhoornvliesHoornvliestransplantatie, donorhoornvliesEen hoornvliestransplantatie is het overzetten van het hoornvlies van een donor naar een persoon die een ongezond hoornv…
Hoornvliestransplantatie door oogbeschadigingHoornvliestransplantatie door oogbeschadigingHet hoornvlies is het buitenste deel van het oog waardoor het licht bij het oog naar binnen komt. Door allerlei oorzaken…
Conductieve Keratoplastiek(CK) oogbehandeling, hoe gaat dat?Conductieve Keratoplastiek(CK) oogbehandeling, hoe gaat dat?Conductieve Keratoplastiek (afgekort CK) is een ver ontwikkelde techniek om het hoornvlies te hertellen met als gevolg d…
Hoornvliestransplantatie dankzij een donorHoornvliestransplantatie dankzij een donorHet voorste deel van het oog heet het hoornvlies. Als je de pech hebt dat het troebel is geworden, zie je de wereld als…
Hoornvlieszweer: symptomen, diagnose, behandeling en oorzaakHoornvlieszweer: symptomen, diagnose, behandeling en oorzaakAls een ontsteking in het hoornvlies gaat zweren ontstaat er een pijnlijke hoornvlieszweer. Dit vlies zwelt uit, waardoo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: TobiasD / Pixabay
  • http://www.erasmusmc.nl/47457/51016/227068/corneatransplantatie
  • http://www.oogartsderous.be/nl-BE/content/hoornvliestransplantatie/253/1449/
  • http://www.oogartsen.nl/oogartsen/hoornvlies_slijmvlies/cornea_transplantatie_PKP_PLK/
  • http://www.webmd.com/eye-health/cornea-transplant-surgery
  • http://www.webmd.com/eye-health/cornea-transplant-surgery?page=2
  • http://www.webmd.com/eye-health/cornea-transplant-surgery?page=3

Reageer op het artikel "Hoornvliestransplantatie in het oog"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 25-08-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Oogbehandelingen
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!