Leeftijdsgebonden cataract: Vertroebeling van de ooglens
Bij leeftijdsgebonden cataract is de ooglens in het oog vertroebeld, waardoor de patiënt minder goed ziet. Zowel de gezichtsscherpte als het kleurenzicht gaan geleidelijk achteruit bij deze pijnloze oogaandoening. In het begin helpen nog enkele aanpassingen en een nieuwe bril, maar later is een operatie nodig om de vertroebelde lens te verwijderen. Wanneer cataract geen behandeling krijgt, leidt dit meestal tot blindheid. Veel risicofactoren resulteren mogelijk in deze oogaandoening bij ouderen.- Synoniemen leeftijdsgebonden cataract
- Epidemiologie vertroebeling van de ooglens
- Oorzaken vertroebeling van de ooglens
- Risicofactoren oogaandoening
- Symptomen ogen: Achteruitgang gezichtsscherpte en kleurenzicht
- Alarmsymptomen
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling van het oog met een vertroebelde lens
- Prognose leeftijdsgebonden cataract
- Complicaties voor het gezichtsvermogen
- Preventie grijze staar: Ogen beschermen
- Praktische omgangstips bij leeftijdsgebonden cataract
- Behandeling en oogzorg
- Aanpassingen in het dagelijks leven
- Misvattingen rond leeftijdsgebonden cataract
- Leeftijdsgebonden cataract is alleen een gevolg van veroudering
- Leeftijdsgebonden cataract veroorzaakt altijd plotselinge blindheid
- Leeftijdsgebonden cataract is altijd te verhelpen met brillen
- Leeftijdsgebonden cataract heeft geen invloed op de algehele gezondheid
- Leeftijdsgebonden cataract kan niet voorkomen worden
- Leeftijdsgebonden cataract kan niet worden behandeld als het eenmaal is ontstaan
Synoniemen leeftijdsgebonden cataract
Leeftijdsgebonden cataract is ook gekend onder deze synoniemen- Cataracta senilis
- Grijze staar bij ouderen
- Leeftijdgerelateerde cataract
- Lensopaciteit bij ouderen
- Ooglenstroebeling bij ouderen
- Seniele cataract
Epidemiologie vertroebeling van de ooglens
Seniele cataract is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid en blindheid. Milde cataract treedt vaak op bij zestigplussers, maar deze milde vertroebeling van de ooglens resulteert meestal niet in problemen met het gezichtsvermogen. Vanaf 75-jarige leeftijd hebben de meeste patiënten wel cataract die het gezichtsvermogen aantast. Verder is de zwarte bevolking vaker getroffen door cataract en ook is hierbij een groter percentage van blindheid aanwezig in vergelijking met blanken. Informatie over de seksuele voorliefde is tegenstrijdig in de medische literatuur.Oorzaken vertroebeling van de ooglens
Het is in veel gevallen onbekend wat de precieze oorzaak van cataract is. De lens van het oog is doorgaans helder. Het werkt als de lens van een camera, waarbij licht zich richt naar de achterkant van het oog. De vorm van de lens verandert mogelijk wanneer een patiënt rond de 45 jaar is. Met het verouderen beginnen eiwitten in de lens af te breken, waardoor de lens vertroebelt. Daarom ziet een patiënt van dichtbij of veraf een object wazig (wazig gezichtsvermogen).Risicofactoren oogaandoening
Risicofactoren voor cataract omvatten:- alcohol
- blootstelling aan straling
- chirurgie voor een ander oogprobleem
- donkere ogen
- een familiale geschiedenis van cataract
- een langdurig gebruik van corticosteroïden (via de mond ingenomen krachtige ontstekingsremmers) of bepaalde andere geneesmiddelen
- een oogletsel (oogtrauma)
- een oogontsteking
- een slechte voeding (vitaminetekort = gebrek aan bepaalde vitaminen)
- suikerziekte (diabetes mellitus)
- uveïtis
- te veel blootstelling aan ultraviolet licht (zonlicht)
Symptomen ogen: Achteruitgang gezichtsscherpte en kleurenzicht
Meestal zijn beide ogen getroffen bij de patiënt, maar zijn de veranderingen in beide ogen wel vergelijkbaar, hoewel het éne oog soms erger is getroffen dan het andere oog. Een kenmerkend symptoom van cataract is dat de oogaandoening pijnloos is en langzaam progressief is. Dit betekent dat het gezichtsvermogen in het aangetaste oog stilaan achteruitgaat.De patiënt heeft een bewolkt, verward, mistig, of wazig zicht. Hierdoor vermindert de gezichtsscherpte. Hij ziet ook dubbel (dubbelzien, in medische termen gekend als “diplopie”). Hij lijdt tevens aan fotofobie (overgevoelig voor licht). Hij heeft last van halo’s en lichtverblinding rond lichten. Bovendien vindt hij het lastig om ’s nachts of bij weinig licht goed te zien (nachtblindheid). Bij een slecht contrast ziet hij bepaalde vormen of kleurschakeringen niet, en ook de kleurintensiteit vervaagt. Hij ziet objecten gemakkelijk in de gele of bruine kleur. Bovendien heeft de patiënt frequent een nieuwe bril nodig. Staar leidt tot slot tot een verminderd gezichtsvermogen, zelfs bij daglicht (nycteralopie). Af en toe komen wallen onder de ogen voor bij patiënten met cataract.
Alarmsymptomen
De alarmsymptomen van cataract kunnen omvatten:- Onverwachte achteruitgang van het gezichtsvermogen
- Steeds vaker last hebben van dubbelzien
- Toegenomen gevoeligheid voor licht
- Problemen met het zien bij weinig licht
Diagnose en onderzoeken
Oogheelkundig onderzoekDe oogarts voert een standaard oogonderzoek en een spleetlamponderzoek (oftalmoscopie) uit om cataract te diagnosticeren. Normaal gezien zijn andere oogonderzoeken niet vereist, behalve om andere oorzaken van een slecht gezichtsvermogen uit te sluiten.
Differentiële diagnose
Seniele cataract, de vorm van staar die voorkomt bij ouderen, verwart de oogarts soms met diabetische cataract, infrarood-geïnduceerde cataract, postoperatieve cataract na een vitrectomie (= glasvochtoperatie), een hoornvliestransplantatie of een glaucoomoperatie, radiotherapie geïnduceerde cataract (bijvoorbeeld bij bestraling van een oogtumor, bij bestraling van het gezicht of bij bestraling van een intracraniële tumor), traumatische cataract en uveïtis cataract.
Behandeling van het oog met een vertroebelde lens
ZelfzorgDe patiënt zorgt voor een betere verlichting en draagt een zonnebril. Dit helpt bij beginnende symptomen van cataract. Zodra het gezichtsvermogen verslechtert, zijn aanpassingen in huis nodig om valpartijen te voorkomen.
Professionele medische zorg
De oogarts schrijft in het begin regelmatig een andere bril voor, of hij geeft de patiënt een brilrecept mee voor een bril met vergrotende glazen. Een chirurgische ingreep is nodig om de vertroebelde ooglens te verwijderen wanneer de patiënt ernstige visusproblemen vertoont waarbij hij niet meer in staat is om auto te rijden, te lezen, met een computer te werken of televisie te kijken. Diverse soorten cataractoperaties zijn hierbij mogelijk. Soms heeft de patiënt andere oogproblemen zoals diabetische retinopathie (netvliesaandoening als gevolg van suikerziekte) of uveïtis, waarvoor eerst een staaroperatie nodig is alvorens de arts de verdere behandeling opstart.
Prognose leeftijdsgebonden cataract
Wanneer andere oogaandoeningen zoals maculadegeneratie aanwezig zijn, krijgt de patiënt niet steeds een optimaal zicht na de operatie. Veelal is een oogarts reeds op voorhand in staat om dit risico in te schatten.Complicaties voor het gezichtsvermogen
Dankzij een vroege diagnose en behandeling voorkomt de patiënt blijvende problemen met het gezichtsvermogen. In zeldzame gevallen leidt cataract tot gevorderde (hypermature) cataract, wat pijnlijk is voor de patiënt. Hierdoor begint deze ooglens te lekken in andere delen van het oog. Deze veroorzaken glaucoom en een ontsteking in het oog.Preventie grijze staar: Ogen beschermen
Diverse maatregelen kunnen cataract mogelijk voorkomen, zoals:- Het dragen van een zonnebril met UV-filter
- Een gezonder dieet met voldoende vitaminen en antioxidanten (voorkomt oxidatieve schade in de lens)
- Het vermijden van een overmatige alcoholconsumptie
- Regelmatig oogonderzoek bij de oogarts
Praktische omgangstips bij leeftijdsgebonden cataract
Behandeling en oogzorg
Leeftijdsgebonden cataract veroorzaakt vertroebeling van de ooglens, wat leidt tot wazig zien en andere visuele problemen. De belangrijkste behandelingsoptie is vaak een operatie om de vertroebelde lens te verwijderen en deze te vervangen door een kunstlens. Patiënten die cataract hebben, moeten regelmatig hun gezichtsvermogen laten controleren om te bepalen of een operatie noodzakelijk is.Voor mensen die nog geen operatie nodig hebben, kunnen aangepaste brillen of contactlenzen helpen om het gezichtsvermogen te verbeteren. Het vermijden van fel licht door het dragen van een hoed of zonnebril kan helpen om oogvermoeidheid te verminderen.
Aanpassingen in het dagelijks leven
Patiënten met cataract kunnen moeite hebben met het lezen van kleine letters of het uitvoeren van andere activiteiten die nauwkeurig zicht vereisen. Het aanpassen van de verlichting in huis, zoals het gebruik van helder, indirect licht, kan het makkelijker maken om te zien. Bij het lezen of het uitvoeren van fijne motorische taken, kan het gebruik van vergrootglazen of andere hulpmiddelen nuttig zijn.Aangepaste routines die rekening houden met visuele beperkingen, zoals het organiseren van dagelijkse activiteiten in goed verlichte omgevingen, kunnen ook helpen de algehele functionaliteit te behouden.
