Sclerodactylie: Dikke, harde en strakke huid aan vingers

Sclerodactylie: Dikke, harde en strakke huid aan vingers Sclerodactylie is een aandoening waarbij een dikke, harde en strakke huid van de vingers (of tenen) tot stand komt. Deze ziekte is vaak geassocieerd met diabetes mellitus (suikerziekte) en sclerodermie, een auto-immuunaandoening die schade toebrengt aan de huid en ook organen. De patiënt krijgt aanvankelijk een gezwollen hand, maar na verloop van tijd ontstaat een beperkt bewegingsbereik van de vingers en een vervorming van de hand. Bovendien lijden veel patiënten aan het fenomeen van Raynaud waarbij wijzigingen in de huidskleur van de hand ontstaan in combinatie met enkele gevoelsstoornissen. Deze aandoening is niet te genezen maar een behandeling via (een combinatie van) fysiotherapie, fototherapie, spalken en/of chirurgie is wel inzetbaar om de progressieve aandoening af te remmen en de symptomen te verlichten. Op deze manier verkrijgt de patiënt weer een goede handfunctie en verbetert de levenskwaliteit.

Oorzaken en risicofactoren voor sclerodactylie

Sclerodactylie ontstaat soms spontaan zonder dat sprake is van een andere aandoening. Zowel diabetes mellitus (suikerziekte) als sclerodermie zijn mogelijk geassocieerd met de verharding van de vingers.

Diabetes mellitus

Diabetische sclerodactylie komt vooral voor bij patiënten met diabetes mellitus type 1. De aandoening leidt na verloop van tijd tot een forse beperking van de handfunctie. Daarnaast is diabetische sclerodactylie geassocieerd met andere complicaties van diabetes mellitus zoals diabetische neuropathie (zenuwschade door diabetes met pijn), diabetische nefropathie (nierproblemen door diabetes) en diabetische retinopathie (oogproblemen door diabetes).

Sclerodermie

Sclerodactylie is een klassiek en vroeg symptoom van sclerodermie, een auto-immuunaandoening. Bij sclerodermie reageert het immuunsysteem van het lichaam onterecht op gezond lichaamsweefsel omdat het immuunsysteem dit aanziet als een ‘indringer’. Het lichaam reageert bij sclerodermie door te veel collageen te produceren, een eiwit dat zich in de huid bevindt. Collageen geeft de huid zijn sterkte en elasticiteit en het helpt ook om dode huidcellen te vervangen. Een harde, leerachtige en glanzende huid is het resultaat van deze overmatige collageenproductie. De exacte oorzaak van sclerodermie is onbekend anno oktober 2020. Mensen met een bepaald gen ontwikkelen sneller de ziekte dan anderen, maar dit gen alleen is niet de oorzaak van de ziekte.

Symptomen: Dikke, harde en strakke huid rond vingers

De symptomen doen zich meestal voor aan meerdere vingers van beide handen. De problemen aan de vingers zijn in de ochtend vaak het ergst. De tenen zijn af en toe ook aangetast.

Beperkte handfunctie

Eerst ontwikkelt zich een zwelling van de handen. Het bindweefsel wordt fibrotisch, waardoor de huid hard, strak, dik of uitgerekt gaat aanvoelen. De huid krijgt tevens een glanzend of wasachtig uiterlijk. Deze symptomen flakkeren in het begin op om dan weer weg te gaan. Door de progressieve aandoening ontstaat meestal na enkele jaren een beperkt bewegingsbereik van de vingers. De vingers kunnen moeilijk buigen en daarnaast vormen zich mogelijk contracturen (blijvende gewrichtsverstijvingen) door de ernstige verstrakking van de huid. De patiënt krijgt dan een zogenaamde ‘klauwhand’, waarbij het onderliggende zachte weefsel afsterft (necrotische veranderingen).

Raynaudfenomeen

Voorts lijden veel patiënten met sclerodactylie aan het Raynaudfenomeen. De patiënt krijgt drie verschillende huidskleurveranderingen bij deze aandoening. Daarnaast treden gevoelsstoornissen op, waardoor de vingers koud en gevoelloos zijn en gaan tintelen. Pijn en zweervorming zijn andere mogelijke klachten.

Diagnose en onderzoeken

De arts bekijkt de hand en vingers nauwkeurig, waarbij hij ook de huid betast. Vaak bevinden zich littekens aan de vingertoppen. Ook identificeert hij de symptomen van het fenomeen van Raynaud. Verder tracht de arts overal een huidplooi op te nemen, hetgeen niet lukt. Een biopsie bevestigt de diagnose. Het wegnemen van een stukje weefsel om dit microscopisch te laten onderzoeken is echter niet aanbevolen door de kans op complicaties.

Behandeling van beperkt bewegingsbereik

Bij sclerodactylie is het erg belangrijk om de behandeling reeds in een vroeg stadium op te starten, zodat de patiënt geen klauwhand ontwikkelt omdat hierdoor een verminderde handfunctie ontstaat.

Fysiotherapie

De patiënt krijgt fysiotherapie, stretchoefeningen en opwarmingstechnieken zodat de progressie van de ziekte wordt tegengegaan. De gebruikte oefeningen van de fysiotherapeut zijn ongeveer hetzelfde dan de oefeningen die de fysiotherapeut inzet voor patiënten met artritis (gewrichtsontsteking).

Fototherapie

Het gebruik van UV-lichttherapie breekt mogelijk het harde collageen in het huidweefsel af. Een deel van het UV-licht, bekend als ultraviolet A1 (UVA1), is verantwoordelijk voor dit effect. De behandeling via licht heeft variabele resultaten.

Spalken

Bovendien is het dragen van een handspalk gedurende de nacht vaak nuttig, zodat de vingers overdag een goede vorm behouden. Hierdoor is het voor patiënten makkelijker om de dagelijkse activiteiten uit te voeren.

Chirurgie

Patiënten met sclerodactylie en andere symptomen van systemische sclerodermie, zijn mogelijk gebaat met een chirurgische ingreep. De arts is met de operatie niet in staat om de ziekte volledig te genezen, maar hierdoor krijgt de patiënt weer een betere handfunctie.

Prognose

Hoewel er geen genezing bestaat voor sclerodactylie, zijn verschillende behandelingsopties bekend voor het behandelen en verlichten van de symptomen, zodat de kwaliteit van leven van een patiënt verbetert.

Lees verder

© 2018 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel.
Gerelateerde artikelen
Sclerodermie: oorzaken, symptomen, behandeling en prognoseSclerodermie: oorzaken, symptomen, behandeling en prognoseSclerodermie komt niet vaak voor, het is een aandoening waarbij het bindweefsel betrokken is. Het weefsel raakt ontstoke…
Stijve vingers/handen: Oorzaken van stramme vinger/handStijve vingers/handen: Oorzaken van stramme vinger/handDiverse oorzaken zijn bekend voor stijve handen. Dit ongemakkelijk symptoom resulteert mogelijk uit een onderliggend pro…
Camptodactylie: Permanent gebogen vinger of teenCamptodactylie: Permanent gebogen vinger of teenBij camptodactylie is een patiënt niet in staat om zijn vinger of teen te strekken. De gebogen vinger (of teen) is meest…
Sclerodermie: symptomen, oorzaken, diagnose en behandelingSclerodermie: symptomen, oorzaken, diagnose en behandelingSclerodermie is een ernstige zeldzame reumatische ziekte, die zich kenmerkt door een toename van bindweefsel in de huid…

Bultje op de huid: oorzaken van een huidbultje of bultjesBultje op de huid: oorzaken van een huidbultje of bultjesEen bultje op de huid komt vaak voor. Kinderen en volwassenen, mannen en vrouwen: iedereen heeft wel eens een bultje of…
Dermografisme (urticaria factitia): symptomen en behandelingDermografisme (urticaria factitia): symptomen en behandelingDermografisme verwijst naar het verschijnsel dat er na wrijven of krabben over de huid met je nagel of achterkant van ee…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 2 februari 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diabetic sclerodactylie., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7607054
  • Diabetic Sclerodactyly Mimicking Limited Sclerosis: Case Report and Review of the Literature, http://www.jofem.org/index.php/jofem/article/view/423/494
  • Sclerodactylie, https://encyclopedie.medicinfo.nl/sclerodactylie/4980767125134052b76e445e44ad915a
  • Sclerodactylie, https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/stxt/Sclerodactylie.htm
  • Sclerodactylie, https://www.humanitas.net/wiki/symptoms/sclerodactyly/
  • Sclerodactyly, https://www.huronregional.org/HealthLibrary/HIE%20Multimedia/2/19508.htm
  • Sclerodactyly: What it is, causes, and treatment, https://www.medicalnewstoday.com/articles/319608.php
Miske (4.040 artikelen)
Laatste update: 08-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief en worden artikelen grotendeels niet meer geactualiseerd, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel. De mogelijkheid om te reageren is tevens uitgeschakeld.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!