Knie uit de kom: oorzaak & behandeling verschoven knieschijf

Knie uit de kom: oorzaak & behandeling verschoven knieschijf Een knie uit de kom of een verschoven knieschijf, is een pijnlijke aangelegenheid. De knieschijf kan uit het gewricht ontsporen en dit staat bekend als een knieschijfdislocatie, patellaluxatie of een verschoven knieschijf. Je knieschijf schiet hierbij uit de kom. Een verschoven knieschijf ontstaat meestal als de knie te hard naar binnen wordt gedraaid, of als je met je knie ergens hard van opzij tegen aan komt. Je kunt hierbij last krijgen van pijn aan de knie in rust en bij beweging. Als de knieschijf weer op zijn plaats is en de zwelling en de pijn laten het toe, tracht dan voorzichtig weer te bewegen.
Voorbeeld van X-benen / Bron: BioMed Central, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Voorbeeld van X-benen / Bron: BioMed Central, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Knieschijf uit de kom

Bij een patellaluxatie 'schiet' de knieschijf uit het kniegewricht; het kniegewricht schiet uit de kom. Patellaluxatie is erg pijnlijk. In veel gevallen schiet de knieschijf vanzelf terug (zelfherpositionering). Maar zelfs met zelfherpositionering van de knieschijf, moet een knieschijfspecialist nauwkeurig onderzoeken of er sprake is van ligamentschade of botschade nadat de knie uit de kom is geschoten.

Vóórkomen

De incidentie van een acute verschoven knieschijf is 2-3%. Een knieschijfdislocatie wordt vaak geassocieerd met atleten, en komt het meest voor bij vrouwen in het tweede decennium van het leven. Recidief na conservatieve behandeling wordt geschat tussen 15 en 44%.

Symptomen van een knie die uit de kom is

Een van de meest voorkomende symptomen van een knie die uit de kom is geschoten, is hemartrose van de knie: een bloeding in de gewrichtsholte met pijn (kniepijn) en zwelling (gezwollen knie). De belangrijkste klachten zijn:
  • pijn
  • zwelling
  • een dikke bult aan de buitenkant van de knie.
  • instabiliteit van de knie
  • vergrendeling van de knie na het trauma: je knie blijft in een buigende positie en strekken is niet mogelijk
  • niet meer kunnen lopen

Oorzaak van een verschoven knieschijf

De meest voorkomende oorzaak van een knie uit de kom is een draaiing van de knie, zoals een sportongeval. Maar er zijn ook chronische aandoeningen die het risico op een patellaluxatie vergroten. Dit omvat vooral een genua valga of X-benen Deze verkeerde uitlijning maakt de hoek tussen de pees van je knie, de pees van de quadriceps minder gunstig. Bij zware inspanning schiet de knieschijf sneller uit de kom. Bij een aangeboren vormafwijking van de knieschijf (dysplasie), kan de knieschijf ook sneller uit de kom schieten.

Röntgenfoto die een knieschijfdislocatie toont, met de knieschijf naar de zijkant / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Röntgenfoto die een knieschijfdislocatie toont, met de knieschijf naar de zijkant / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Risicofactoren van knie uit de kom

Risicofactoren voor een verschoven knieschijf zijn onder meer:
  • vormafwijking van de knieschijf (dysplasie)
  • reconstructie van het mediale patellofemorale ligament (MPFL)
  • genua valga of X-benen
  • zwak bindweefsel
  • onbalans van de dijspieren
  • (lateraal) patellofemoraal compressiesyndroom, dat kan worden veroorzaakt door een gebrek aan evenwicht of ontsteking in de gewrichten
  • ligament laxiteit (slappe ligamenten of banden die de knieschijf op zijn plaats moeten houden, kan leiden tot een atraumatische verschoven knieschijf)
  • verminderde botbeperkingen vormen de laterale femorale condylus
  • biomechanische problemen zoals femorale torsie (geroteerde heup) en tibia torsie (hierbij staat het onderbeen naar binnen gedraaid) en platvoeten
  • patella alta (de toestand waarbij de knieschijf te hoog op het femur of dijbeen zit)
  • genu recurvatum (waarbij de knieën de verkeerde kant op buigen)
  • patella hypermobiliteit (overbeweeglijke knieschijven)

Onderzoek en diagnose

Een vraaggesprek met de arts waarbij je medische geschiedenis ook in ogenschouw worden genomen en een uitgebreid lichamelijk onderzoek vormen de basis van de diagnose. Röntgenfoto's van het kniegewricht duiden op mogelijke oorzaken van een verschoven knieschijf. Zo nodig zal een (artroscopie) kijkoperatie aan de knie worden verricht, waarbij niet alleen in het gewricht wordt gekeken, maar de klachten zo mogelijk direct verholpen worden. Bij artroscopie kunnen gebroken bot- of kraakbeenfragmenten onmiddellijk worden verwijderd of kan kraakbeenschade worden hersteld. MRI-onderzoeken (magnetische resonantietomografie) voor een nauwkeurigere beoordeling van afwijkingen aan de knieschijf, kraakbeenschade of schade aan het zachte weefsel van het kniegewricht, evenals functionele elektromyografische onderzoeken van de beenspieren (waarbij de elektrische activiteit van spieren wordt gemeten) completeren de diagnostiek.

Behandeling van knieschijfdislocatie

Niet operatieve behandeling

Als je knieschijf nog teruggeplaatst moet worden, dan kan dit op de Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis worden gedaan. Je knie wordt in strekstand gebracht en met lichte druk op de patella vanaf de buitenzijde van je been, wordt de knieschijf teruggeplaatst. Als er geen aanwijzingen zijn voor gewrichtskraakbeenletsel, botbreuk, het niet op elkaar passen van de botstukken die in het kniegewricht ten opzichte van elkaar bewegen en geïsoleerde schade aan de ligamenten, kan worden volstaan met conservatieve (niet-operatieve) behandeling nodig zijn als er niet veel eisen gesteld hoeven te worden aan het kniegewricht. De behandeling bestaat dan meestal uit een gipskoker gevolgd door een brace en spiertraining en -oefeningen onder begeleiding van fysiotherapie. Deze behandeling duurt ten minste zes weken.Bij langdurig knieschijfinstabiliteit jan het nodig zijn om gedurende langere tijd stabiliserende en spierversterkende oefeningen te doen.

Operatie

De knieschijf kan ook middels een operatie worden gestabiliseerd Dit kan op verschillende manieren worden uitgevoerd:
  • MPFL plastiek behandelin: een reconstructie worden van de gescheurde knieschijfband (MPFL reconstructie)
  • een verplaatsing van de aanhechting van de knieschijfpees ter plaatse van het onderbeen (tuberositas osteotomie) zodat de knieschijf moeilijker uit de kom schiet

Bij atletisch actieve, jonge patiënten die veel eisen van hun knie, zal een operatie plaatsvinden aan de binnenzijde van de knie, waar een ligament (band) is om de knieschijf op zijn plek te houden, het mediale patellofemorale ligament, oftewel MPFL. Als er sprake is van letsel aan het bot of kraakbeen, wordt ook een chirurgische behandeling aanbevolen. In deze gevallen kan de kans op een recidief aanzienlijk worden verminderd door chirurgie (hechting / reconstructie van de MPFL). Een reconstructie van het mediale patellofemorale ligament is nodig indien de knieschijf te vaak uit de kom gaat. Voor de reconstructie van deze gewrichtsband wordt gebruik gemaakt van hamstringpezen uit het te opereren been.

Prognose

De prognose van een knieschijfdislocatie is over het algemeen positief, vooral bij een eerste ontwrichting en als er geen ernstige schade is aan de omliggende structuren. Na repositie van de knieschijf en een periode van rust, kunnen de meeste mensen binnen enkele weken tot maanden volledig herstellen. Fysiotherapie is vaak nodig om de spieren rond de knie te versterken en toekomstige dislocaties te voorkomen. In sommige gevallen, vooral bij herhaalde ontwrichtingen of ernstige schade, kan een operatie noodzakelijk zijn. Met de juiste behandeling en revalidatie kunnen de meeste mensen weer terugkeren naar hun normale activiteiten zonder blijvende beperkingen.

Preventie van knieschijfdislocatie

Preventieve maatregelen zijn:
  • Spierversterking: Versterk de quadriceps- en hamstringspieren om de stabiliteit van de knie te verbeteren.
  • Rekoefeningen: Voer regelmatig rek- en strekoefeningen uit om de flexibiliteit van de knie en omliggende spieren te behouden.
  • Correcte sporttechniek: Zorg voor goede sporttechniek, vooral bij sporten met veel draaibewegingen, om plotselinge krachten op de knie te verminderen.
  • Braces of taping: Gebruik kniebraces of tape voor extra ondersteuning tijdens activiteiten als je eerder last hebt gehad van een knieschijfdislocatie.
  • Vermijden van overbelasting: Bouw fysieke activiteiten geleidelijk op en voorkom overbelasting van de knie.
  • Goede schoenen: Draag schoenen met goede demping en ondersteuning om de kans op knieletsel te verminderen.

Lees verder

© 2019 - 2024 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Kniepijn symptomen verklaardKniepijn symptomen verklaardEr zijn veel verschillende soorten kniepijn en veel verschillende soorten kniepijn. Hier een overzicht van soorten kniep…
Knieschijf gebroken, en nu?Een harde val op de knie kan er toe leiden dat de knieschijf breekt. Dit is erg pijnlijk en is niet zonder gevolgen. Men…
De knie - knieschijfklachtenPijn aan de knie is een veel voorkomend probleem. Deze klachten kunnen zijn ontstaan als gevolg van een trauma, maar kun…
Gebroken knie: symptomen en behandeling gebroken knieschijfGebroken knie: symptomen en behandeling gebroken knieschijfEen gebroken knie (ook bekend als patellafractuur, knieschijfbreuk of gebroken knieschijf) is een breuk van de knieschij…

Juveniele osteoporose: Zwakke botten bij kinderenJuveniele osteoporose: Zwakke botten bij kinderenOsteoporose is een progressieve aandoening waarbij de botdichtheid vermindert of er onvoldoende botvorming plaatsvindt,…
Wintertenen: Gezwollen, rode huid met jeuk en pijnWintertenen: Gezwollen, rode huid met jeuk en pijnOngeveer één op de tien mensen krijgt in de winterperiode te maken met wintertenen. Dit is een vervelende maar goedaardi…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/Wavebreakmedia
  • https://www.oim.nl/lichaamsdelen/knie/patella-dislocatie-patella-luxatie
  • https://www.antoniusziekenhuis.nl/patellaluxatie
  • https://www.thuisarts.nl/knieletsel/mijn-knieschijf-is-uit-kom
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Genua_valga
  • https://www.antoniusziekenhuis.nl/mpfl-reconstructie
  • https://www.physio-pedia.com/Patellar_dislocation
  • https://www.umcutrecht.nl/nl/Ziekenhuis/Ziekte/Knieschijfstabilisatie/Oefeningen-en-revalidatieschema-na-reconstructie-v
  • https://www.umcutrecht.nl/nl/Ziekenhuis/Ziekte/Knieschijfstabilisatie
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Patellar_dislocation
  • https://www.beroepsziekten.nl/beroepsziekten/kniepijn-beroepsgebonden-partellafemuraal-pijn-syndroom-chondromalacia-patellae
  • https://www.mst.nl/p/aandoeningen/patella-luxatie/
  • https://www.viasana.nl/behandelingen/knie/stabilisatie-van-de-knieschijf
  • https://www.maasstadziekenhuis.nl/media/4797/02628-nl-patella-luxatie-knieschijf-uit-de-kom.pdf
  • Thuisarts. Mijn knieschijf is uit de kom geweest. https://www.thuisarts.nl/knieklachten/mijn-knieschijf-is-uit-kom-geweest (ingezien op 26-8-2024)
  • Afbeelding bron 1: BioMed Central, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 2: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Tartuffel (2.971 artikelen)
Laatste update: 26-08-2024
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 17
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.