InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Bronchiolitis: oorzaken, symptomen, verloop en behandeling

Bronchiolitis: oorzaken, symptomen, verloop en behandeling

Bronchiolitis: oorzaken, symptomen, verloop en behandeling Bronchiolitis is een ontsteking van de kleine luchtwegen en het staat ook bekend als 'verkoudheid in de longen'. Het wordt veroorzaakt door een virusinfectie. De grote boosdoener is het respiratory syncytial virus, ook wel kortweg RS-virus of RSV genoemd. Bronchiolitis treft voornamelijk kinderen beneden de leeftijd van 2 jaar en dan vooral baby's van 3 tot 6 maanden oud. De belangrijkste symptomen zijn: droge hoest, snelle ademhaling, piepende ademhaling, problemen met eten of drinken. De behandeling van bronchiolitis is vooral ondersteunend, aangezien het lichaam van het kind zelf de infectie zal opruimen. Zo nodig zal de arts medicijnen voorschrijven die de benauwdheid verminderen. De meeste kinderen met een bronchiolitis zijn binnen één tot twee weken weer redelijk opgeknapt. Bij sommige kinderen kan een bronchiolitis echter ernstiger verlopen.

Bronchiolitis


Wat is bronchiolitis?

Bronchiolitis is een ontsteking van de kleine luchtwegen in de longen, bronchiolen genoemd, en wordt veroorzaakt door een virusinfectie. Het betreft de allerkleinste luchtpijpvertakkingen in de longen. Bronchiolitis is te wijten aan een virale infectie, zoals het influenzavirus, adenovirus, maar bovenal het respiratory syncytial virus, ook wel kortweg RS-virus of RSV genoemd. Dit is een virus die bij kinderen ouder dan één jaar en volwassenen alleen verkoudheid veroorzaakt. Het is in principe een onschuldig en veelvoorkomend virus. Doch bij jonge kinderen (zuigelingen) kan besmetting met dit virus een bronchiolitis veroorzaken.

Verloop

Een infectie met dit virus begint als een milde bovenste luchtweginfectie en vervolgens verergert de situatie. Het veroorzaakt een ontsteking die gepaard gaat met zwelling van de slijmvliezen en veel slijmproductie. Als gevolg daarvan wordt de doorgang van de kleine luchtwegen nauwer, waardoor de luchtstroom die de longen in- en uitgaat beperkt wordt. Het kind wordt hierdoor benauwd en kan een piepende ademhaling (wheezing) krijgen. De ademhaling van het kind zal sterk toenemen (tachypneu), om alsnog voldoende zuurstof binnen te krijgen. Bij uitbreiding van de infectie ziet men tussen de ribben de huid en tussenribspieren naar binnen trekken. Dit kan gepaard gaan met neusvleugelademen en fijn krakende reutels. In het ergste geval loopt het kind of de zuigeling blauwachtig grijs aan (cyanose). Dit is een medische noodsituatie, waarbij onverwijld medische bijstand ingeschakeld moet worden.

Immuniteit

Bronchiolitis treedt vaak op in de late herfst, de winter en het vroege voorjaar. Meer dan de helft van alle zuigelingen zijn voor hun eerste verjaardag blootgesteld aan het RS-virus. Velen hebben weinig of geen symptomen. Sommigen worden zeer ziek met bronchiolitis. Na een infectie is het kind of de volwassene maar voor een korte duur immuun.

Oorzaken van bronchiolitis

Bronchiolitis treft voornamelijk kinderen beneden de leeftijd van 2 jaar, met een piek rond de leeftijd van 3 tot 6 maanden. Het is een veelvoorkomende ziekte met een soms ernstig verloop. Het RS-virus is de meest voorkomende oorzaak van bronchiolitis. In 9 van de 10 gevallen is het RS-virus de boosdoener. Zoals gezegd zijn er ook andere virussen die bronchiolitis kunnen veroorzaken.

Hoe raakt een kind besmet?

Het virus wordt overgedragen van mens tot mens door direct contact met slijm of via respiratoire druppeltjes in de lucht. De eerste ziekteverschijnselen ontstaan één tot acht dagen na contact en besmetting met het virus. Vanaf het begin van de verschijnselen tot gemiddeld acht dagen daarna is het kind besmettelijk voor anderen. Het goed wassen van de handen na contact met een kind met het RS-virus, kan de kans op overdracht aanzienlijk verkleinen.

Seizoensgebonden
Bronchiolitis is seizoensgebonden en komt vooral in de herfst en wintermaanden voor. Geschat wordt dat meer dan de helft van alle zuigelingen voor hun eerste levensjaar zijn blootgesteld aan het RS-virus.

Risicofactoren

Risicofactoren voor het ontwikkelen van bronchiolitis zijn onder meer:
  • blootstelling aan sigarettenrook, aangezien dit de slijmvliezen irriteert;
  • leeftijd: kinderen jonger dan 6 weken (zij lopen meer risico op ernstige ademhalingsproblemen);
  • leven in een overvolle omgeving, waardoor het virus gemakkelijk kan verspreiden;
  • gebrek aan borstvoeding, aangezien kinderen die borstvoeding krijgen over het algemeen meer antistoffen hebben;
  • vroeggeboorte (geboren vóór 37 weken zwangerschap): te vroeg geboren kinderen in het eerste levensjaar lopen meer risico;
  • andere ziekten: kinderen met bepaalde aandoeningen, zoals een ernstig hartgebrek, een chronische longziekte of een afweerstoornis.

Het blijkt dat 1 tot 2% van alle kinderen ernstige symptomen ontwikkelt van een bronchiolitis en opgenomen dient te worden in het ziekenhuis.

Hoe vaak komt het voor?

De incidentie van RSV-infecties in de eerstelijnsgezondheidszorg in Nederland wordt volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geschat op 46 per 100.000 huisartspatiënten per winter. Bij kinderen van 0 t/m 4 jaar is de incidentie met 413 per 100.000 per winter het hoogst. De sterfte aan RSV-infecties wordt geschat op 0,03 per 100.000 per jaar en dat zijn ongeveer 5 personen per jaar. De omvang van de epidemie kan jaarlijks sterk fluctueren. (Bron: RIVM)

Klachten en symptomen bronchiolitis

In het begin zal het kind symptomen hebben die lijken op een gewone verkoudheid. Klachten die hierbij horen zijn een loopneus, koorts en niezen. Na twee tot drie dagen kunnen zich de volgende symptomen voordoen:
  • droge hoest;
  • problemen met eten en drinken;
  • snelle ademhaling (tachypneu);
  • piepende ademhaling, ademnood;
  • neusvleugelademen;
  • ademen waarbij fijn krakende reutels hoorbaar zijn;
  • men ziet tussen de ribben de huid en tussenribspieren naar binnen trekken (intercostale retractie);
  • het kind kan blauwachtig grijs aanlopen (cyanotische): tong, lippen en huid worden blauw;
  • de virusinfectie kan er ook voor zorgen dat het kind tijdelijk ophoudt met ademhalen, zodat tussen de ademhalingen door ongeveer 10 seconden kan zitten.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem onverwijld contact op met de huisarts als een kind ademhalingsmoeilijkheden heeft en bel het alarmnummer 112 indien een kind blauwachtig grijs aanloopt. Ga ook naar de arts als een kind symptomen vertoont van bronchiolitis en jonger is dan een jaar.

Kind wordt onderzocht met stethoscoop / Bron: Wavebreakmedia/ShutterstockKind wordt onderzocht met stethoscoop / Bron: Wavebreakmedia/Shutterstock

Diagnose en onderzoek

Aan de hand van het ziektebeeld en door met een stethoscoop te luisteren naar de longfuncties (ademgeluiden), kan de huisarts de diagnose stellen. In sommige gevallen kan de huisarts een röntgenfoto van de borst laten maken. Zo'n foto geeft een goed beeld van de longen en het daaromheen liggende weefsel. Ook kan de arts wat slijm uit de neus halen om dit te laten onderzoeken op het RS-virus.

Behandeling bronchiolitis

Geen behandeling

In geval van een lichte vorm van bronchiolitis, is behandeling niet nodig en kan het kind thuis uitzieken. Bronchiolitis wordt door een virus veroorzaakt en daarom heeft behandeling met een antibioticum geen zin. Het lichaam moet zelf de infectie bestrijden en opruimen en dit duurt gemiddeld vijf tot tien dagen.

Voldoende drinken

Het is belangrijk dat het zieke kind voldoende vocht binnenkrijgt teneinde uitdroging (dehydratiete) te voorkomen. Dien het kind steeds kleine beetjes vocht toe. Paracetamol kan toegediend worden ter bestrijding van koorts en eventuele pijn. Het virus kan ook oorontsteking (otitis media) of keelontsteking veroorzaken. Op indicatie kan de huisarts luchtwegverwijders (inhalatiemedicijnen) voorschrijven, teneinde de ademhaling te vergemakkelijken. Geef het kind zo veel mogelijk rust.

Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend / Bron: Martin SulmanParacetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend / Bron: Martin Sulman

Ziekenhuisopname

Indien een kind ernstige symptomen vertoont, zal hij opgenomen worden in het ziekenhuis voor ondersteunende behandeling. Indien nodig wordt zuurstof toegediend en wordt via een maagsonde voeding toegediend. In enkele gevallen zal de ademhaling tijdelijk worden overgenomen met behulp van een beademingsapparaat. In dat geval wordt het kind overgeplaatst naar een Kinder Intensive Care (IC).

Vaccinatie

Voor risicopatiënten is er de mogelijkheid tot vaccinatie. Nadeel is dat dit vaccin slechts enkele weken werkbaar is, zodat er per seizoen vijf keer een vaccinatie gegeven moet worden.

Een piepende ademhaling kan ook veroorzaakt worden door bronchitis, longontsteking of astma.

Lees verder

© 2010 - 2018 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Bronchiolitis: Luchtweginfectie met ademhalingsproblemenBronchiolitis: Luchtweginfectie met ademhalingsproblemenBronchiolitis is een respiratoire aandoening die de kleinste luchtwegen in de longen, de bronchiën aantast. Deze kleine,…
Kriebelhoest (prikkelhoest): oorzaak, verhelpen, wat te doenKriebelhoest (prikkelhoest): oorzaak, verhelpen, wat te doenBij een droge hoest, ook kriebelhoest of prikkelhoest genoemd (droge kriebelhoest), moet je hoesten, maar daarbij wordt…
Gezondheid & hoesten en bronchiale problemenGezondheid & hoesten en bronchiale problemenHoesten is niets anders dan een reflexmatige reactie van uw lichaam op irritaties van uw luchtwegen. Vele oorzaken kunne…
Droge hoest: symptomen, oorzaken en prikkelhoest verhelpenDroge hoest: symptomen, oorzaken en prikkelhoest verhelpenEen droge hoest of prikkelhoest is een vervelende klacht. Hoesten zonder dat er slijm vrijkomt, wordt een droge hoest of…
Acute bronchitis: piepende ademhaling en benauwdheidAcute bronchitis: piepende ademhaling en benauwdheidEen piepende ademhaling, reutelende ademhaling en benauwdheid zijn klachten die wijzen op acute bronchitis. Acute bronch…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/leungchopan
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • http://www.umm.edu
  • http://www.mlds.nl
  • http://www.zuwehofpoort.nl
  • Slingeland Ziekenhuis. Bronchiolitis. https://kindergeneeskunde.slingeland.nl/kenniscentrum/Ziekte-Aandoening/Longen-en-luchtwegen/Bronchiolitis/1464/1465/1533 (ingezien op 29-4-2018)
  • Afbeelding bron 1: Wavebreakmedia/Shutterstock
  • Afbeelding bron 2: Martin Sulman

Reageer op het artikel "Bronchiolitis: oorzaken, symptomen, verloop en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 21-10-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hoesten
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!