Prikkelbare darm syndroom (PDS) behandeling: dieet, voeding

Prikkelbare darm syndroom (PDS) behandeling: dieet, voeding Prikkelbare darm syndroom dieet, voeding en voedingstips. Veel mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS) ervaren dat het eten van voedsel klachten kan geven zoals buikpijn, verstopping, diarree (of in sommige gevallen afwisselende perioden van obstipatie en diarree), en een opgeblazen gevoel. Het maken van aanpassingen in het dieet kan verlichting van de klachten geven. Blijven de klachten bestaan, dan is het verstandig hierover met de huisarts en diëtist te overleggen.

Prikkelbare darm syndroom voeding en dieet


Buikpijn door PDS / Bron: Leszek Glasner/Shutterstock.comBuikpijn door PDS / Bron: Leszek Glasner/Shutterstock.com

Prikkelbare darm syndroom en voeding

Het prikkelbare darm syndroom staat ook wel bekend als 'spastisch colon', ‘spastische darm’ of 'Irritable Bowel Syndrome (IBS). Het prikkelbare darmsyndroom is een aandoening van de darmen, met kenmerkende symptomen als verstopping, pijnloze diarree of afwisselend diarree en verstopping. Voorts kan de patiënt last hebben van gasvorming in de darmen, voortdurende aandrang, buikpijn en een opgezette buik na de maaltijd. De klachten kunnen variëren in intensiteit en soms wat naar de achtergrond verdwijnen. PDS kan de levenskwaliteit van getroffenen aanzienlijk aantasten.

Oorzaak niet duidelijk

Het is nog niet duidelijk wat de oorzaak van de aandoening is. Er is geen relatie aangetoond met voedselovergevoeligheid. Bepaalde voedingsmiddelen, een onregelmatig leven, te weinig lichaamsbeweging, aanhoudende stress, hormonale veranderingen, en sommige antibiotica kunnen een rol spelen bij het ontstaan of verergeren van PDS.

PDS en voeding

Veel mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS) ervaren dat het eten van voedsel klachten geeft zoals buikpijn, verstopping, diarree (of in sommige gevallen afwisselende perioden van obstipatie en diarree), en een opgeblazen gevoel. Het maken van aanpassingen in het dieet kan verlichting van de klachten geven.

Gezond en gevarieerd eten / Bron: Istock.com/kabVisioGezond en gevarieerd eten / Bron: Istock.com/kabVisio

Voedingsadviezen prikkelbare darm syndroom

Allereerst is het van belang dat mensen met PDS gezond eten. Daarbij kunnen de 5 regels van de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum behulpzaam zijn:
  1. Eet gevarieerd.
  2. Eet niet te veel en beweeg.
  3. Gebruik minder verzadigd vet.
  4. Eet volop groente, fruit en brood
  5. Ga veilig met voedsel om.

Door gevarieerd te eten, is de kans het grootst dat het lichaam alle voedingsstoffen binnenkrijgt die nodig zijn om het lichaam gezond te houden.

PDS: een eetdagboek opzetten

PDS is een chronische en lastig te behandelen aandoening, maar met de juiste voeding kan de patiënt de klachten voor een groot gedeelte terugdringen. Het is allereerst van belang na te gaan welke producten en voedingsmiddelen de patiënt last bezorgen. Dit verschilt van persoon tot persoon. Ook hangt het af van de hoeveelheid. Door elke dag nauwkeurig te noteren wat men heeft gegeten en hoeveel men heeft gegeten en welke klachten en symptomen men eventueel heeft gehad, kan men nauwkeurig in kaart brengen welke producten klachten veroorzaken.

Koffie / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwanKoffie / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwan
Bewustwording
Vaak wordt een patiënt zich pas bewust van zijn voedingspatroon door het invullen en nalezen van zo’n voedingsdagboek. Zo kan de patiënt misschien voor het eerst gaan inzien dat hij ‘s ochtends vaak het ontbijt overslaat en op de nuchtere maag koffie drinkt en relatief weinig groenten en fruit eet en ondanks zijn winderigheid naar koolzuurhoudende dranken grijpt.

PDS: voedingsmiddelen die klachten zoals winderigheid kunnen veroorzaken

De patiënt moet er wel voor zorgen dat hij voldoende groente en fruit blijft eten. Dit is niet alleen gezond, maar deze bevatten ook oplosbare voedingsvezels welke belangrijk zijn voor een optimale werking van de maag en darmen (zie onder). Voorbeelden van voedingsmiddelen die klachten kunnen geven, doordat ze winderigheid kunnen bevorderen, zijn:
  • koolsoorten (uitgezonderd bloemkool en broccoli);
  • prei en ui;
  • peulvruchten (zoals linzen, bruine bonen, witte bonen en kapucijners);
  • onrijp fruit;
    Versgebakken brood / Bron: Istock.com/LyashikVersgebakken brood / Bron: Istock.com/Lyashik
  • koolzuurhoudende dranken;
  • bier;
  • versgebakken brood;
  • grof volkorenbrood;
  • koffie;
  • chocolade;
  • vet gebak;
  • suikerrijke producten;
  • kunstmatige zoetstoffen en suikervervangers zoals sorbitol en xylitol.

Prikkelbare darm syndroom dieet: psyllium en tarwezemelen

Dr. C.J. Bijkerk promoveerde in 2008 op het prikkelbare darm syndroom in de huisartsenpraktijk.¹ Hij heeft uitgebreid onderzoek verricht naar de gezondheidseffecten van oplosbare en onoplosbare vezels op PDS. Onoplosbare vezels komen vooral voor in graanproducten, zoals tarwezemelen in volkorenbrood, muesli en havermout en oplosbare vezels worden vooral aangetroffen in groenten, fruit en peulvruchten. 275 PDS-patiënten tussen de 18 en 65 jaar deden mee aan het onderzoek. Zij werden gedurende twaalf weken behandeld met psyllium, tarwezemelen of een placebo (rijstebloem). Psylliumvezels zijn vezels die afkomstig zijn van de vlozaad plant (Plantago ovata). De patiënten kregen deze supplementen door de voeding en ze moesten daarbij voldoende vocht drinken. Hun voeding bleef verder ongewijzigd.
Vlozaad of psylliumvezels / Bron: Bastique, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Vlozaad of psylliumvezels / Bron: Bastique, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Vlozaad doet de klachten afnemen
De uitkomst van het onderzoek was dat psyllium de klachten significant deed afnemen. Bovendien bleek dat tarwezemelen helemaal niet effectief waren, zoals lange tijd werd gedacht. 40% van de patiënten haakte af, omdat ze de tarwezemelen slecht verdroegen of zelfs meer klachten kregen dan daarvoor. Dit onderzoek wijst uit dat PDS-patiënten er verstandig aan doen psyllium te gebruiken en terughoudend te zijn met tarwezemelen. Onoplosbare vezels worden in de darm niet verteerd en houden water vast. Bij gezonde mensen die geen last hebben van PDS dragen deze vezels bij aan een goede stoelgang. Maar bij mensen met PDS leiden ze tot overprikkeleing van de darmen. PDS-patiënten zijn juist gebaat bij oplosbare vezels (uit groente, fruit of psyllium). Meer groente en fruit en het gebruik van psyllium is daarom aan te bevelen. Deze in water oplosbare vezels verbeteren de darmfunctie van mensen met PDS.

Overige voedingsadviezen

Andere (voedings)adviezen zijn:
Bewegen is gezond! / Bron: Istock.com/monkeybusinessimagesBewegen is gezond! / Bron: Istock.com/monkeybusinessimages
  • Drink veel, minimaal twee liter per dag;
  • Veelvuldig gebruik van koffie, thee en alcoholische dranken kan bij PDS-patiënten de darmklachten verergeren.
  • Stop met roken, aangezien nicotine een PDS-trigger is;
  • Gebruik dagelijks niet meer dan 80 gram vet;
  • Eet niet te heet en niet te koud;
  • Vermijd sterk gekruid eten;
  • Vermijd fast food;
  • Probeer vijf kleine maaltijden per dag te nemen in plaats van de gebruikelijke drie grote, zodat het spijsverteringskanaal met geringe hoeveelheden te doen heeft;
  • Neem dagelijks voldoende lichaamsbeweging. Bewegen heeft een goede uitwerking op de darm*;
  • Eet langzaam, kauw het eten goed en nuttig de maaltijden in een rustige, ontspannen omgeving (niet achter je bureau op het werk);
  • Vermijd stress en leer adequaat omgaan met stress.

(*) Zelfs een lichte verhoging in de mate van lichamelijke activiteit kan de klachten van patiënten met het prikkelbare darm syndroom verminderen. Dat suggereert een studie, gepubliceerd in The American Journal of Gastroenterology (2011; doi:10.1038/ajg.2010.480).

Blijven de klachten bestaan, dan is het verstandig hierover met de huisarts en diëtist te overleggen.

Noot:
  1. Bijkerk, C.J. Irritable bowel syndrome in primary care. Proefschrift. Universiteit Utrecht, 2008.

Lees verder

© 2011 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Prikkelbare darm syndroom, coeliaki en ziekte van crohnPrikkelbare darm syndroom, coeliaki en ziekte van crohnPrikkelbare darm syndroom ook wel pds genoemd is een chronische darmstoornis. Er zijn veel namen hiervoor bekend, bijvoo…
Het darmdieet houdt een Prikkelbare Darm onder controleHet darmdieet houdt een Prikkelbare Darm onder controleEr bestaan vele darmaandoeningen maar het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is ongetwijfeld het meeste voor. Het betreft e…
Prikkelbare darmsyndroom (PDS)Prikkelbare darmsyndroom (PDS)Het prikkelbare darmsyndroom is een aandoening van het spijsverteringskanaal die veel voor komt. Een andere veelgebruikt…
Voedingstips Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)Voedingstips Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)Het prikkelbare darm syndroom. Een term die doktoren gebruiken voor een aandoening waar eigenlijk niet duidelijk aan te…

Darmklachten: opgezette buik, buikpijn en winderigheidDarmklachten: opgezette buik, buikpijn en winderigheidLast van darmklachten, pijnlijke of opgezwollen darmen, stekende of zeurende pijn aan de darmen, een opgezette buik, win…
Hemiplegie: een halfzijdige verlammingHemiplegie: een halfzijdige verlammingBij Hemiplegie of Hemiplegia word er gesproken van een een halfzijdige verlamming van het lichaam dat rond de geboorte k…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/PIKSEL
  • Bijkerk, C.J. Irritable bowel syndrome in primary care. Proefschrift. Universiteit Utrecht, 2008.
  • Bijkerk, C.J., e.a. Vezels zijn maar weinig effectief bij het prikkelbaredarmsyndroom: een systematische review. Huisarts en Wetenschap 2005; 48(4): 158-64.
  • Bijkerk CJ, de Wit NJ, Muris JW, et al. Soluble or insoluble fibre in irritable bowel syndrome in primary care? Randomised placebo controlled trial. (2009) BMJ 339:b3154. PMID 19713235. Dit is onderdeel van een proefschrift van Dr. René Bijkerk van het UMC Utrecht.
  • Dr. Wolfgang Kruis en dr. Martin Rebstock: Prikkelbare darm, De Driehoek, Amsterdam, 2004.
  • The American Journal of Gastroenterology (2011; doi:10.1038/ajg.2010.480
  • Afbeelding bron 1: Leszek Glasner/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/kabVisio
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/PuwanaiSomwan
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/Lyashik
  • Afbeelding bron 5: Bastique, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 6: Istock.com/monkeybusinessimages
Reacties

D. J., 29-11-2020
Ik heb sinds jaren last van een moeilijke stoelgang en neem nu op aanraden van de huisarts dagelijks vlozaad met als gevolg een regelmatige normale stoelgang. Ik heb nu last van erge buikkrampen en vraag mij af of het innemen van vlozaad hiervan de oorzaak kan zijn, temeer omdat ik bij opzoekingen ergens gelezen heb dat regelmatige inname tussendoor tijdelijk moet onderbroken worden. Kunt u mij misschien uw mening hierover geven?

Met dank en vriendelijke groeten Reactie infoteur, 30-11-2020
Met psylliumvezels, ook bekend als vlozaad, worden de zaadjes van een plant uit de weegbreefamilie bedoeld. Sommige mensen kunnen bij het gebruik ervan last krijgen van een onaangenaam gevoel in de bovenbuik; dit gaat meestal vanzelf over. Het is belangrijk om een glas water na te drinken, zodat je voldoende vocht in de darmen hebt voor een goede werking. Indien je dit middel langdurig nodig hebt, overleg dan met je huisarts. Doe dit ook bij mogelijke bijwerkingen.

Peter, 24-07-2011
Ik had begrepen dat probiotica ook goed is voor mensen die last van hun darmen hebben. Ik kan alleen niet tegen melkproducten is probiotica ook in andere vormen verkrijgbaar? Reactie infoteur, 26-07-2011
Bekend zijn de probiotische zuiveldranken Vifit, Actimel, Activia en Yakult. Er bestaat daarnaast ook Aciforce Probioticum dat in een zakje zit en opgelost moet worden in water. De ingrediënten zijn: Zea mays, Maltodextrin, bacteriestammen (Lactobacillus acidophilus, Lactococcus lactis, Enterococcus faecium, Bifidobacterium bifidum),Ulmus fulva, Microcrystalline cellulose, Amylase.

Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 11-02-2021
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 12
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.