Heermoes: gezondheid & voedingswaarde van akkerpaardenstaart

Heermoes: gezondheid & voedingswaarde van akkerpaardenstaart Heermoes of akkerpaardenstaart (Equisetum arvense) is een plant uit de paardenstaartenfamilie. Heermoes is een medicinale plant die zeer wijdverbreid is in Europa en Noord-Azië. Je kunt in het veld bijna overal heermoes vinden en verzamelen. Hij groeit bij voorkeur aan de kant van het pad, in velden en weiden. Je kunt in het veld de heermoes heel gemakkelijk vinden; de plant ziet eruit als een kleine groene miniatuurspar. Je kunt de plant van mei tot juli verzamelen. Gedurende deze tijd ontwikkelt de plant zijn karakteristieke zomerse scheuten en is hij geschikt voor verwerking.
Fertiele stengel van heermoes / Bron: Roepers at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Fertiele stengel van heermoes / Bron: Roepers at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is de heermoes?

De heermoes staat ook bekend als akkerpaardenstaart. Het is een plant uit de paardenstaartenfamilie (Equisetaceae). De plant is een zogenaamde wortelstokgeofyt (winterknoppen onder de grond). De wortels steken tot 1,60 m diep in de grond. Daaruit groeien In het voorjaar bladgroenloze stengels met sporenaren op de top. De infertiele (onvrichtbare) stengels verschijnen daarna ongeveer twee weken later op het moment dat de fertiele stengels aan het verdorren zijn. De inferiele scheuten zijn groen en bereiken een hoogte van 10 tot 50 cm. Hun diameter is 1 tot 5 mm.

Voorkomen en teelt

De heermoes groeit bij voorkeur op velden, op vochtige weideranden, in taluds (het schuine vlak langs een weg, spoor, watergang of van een dijk) en sloten. De plant is wijdverspreid op het noordelijk halfrond. In veel gebieden wordt het als een vervelend onkruid beschouwd. De heermoes komt vooral voor in het noordpoolgebied tot aan het sub-mediterrane gebied. Hij kan tot 1700 m hoogte voorkomen. Het kan bijvoorbeeld worden gevonden in de Allgäuer Alpen, een bergmassief van de Noordelijke Kalkalpen wat zich bevindt op zowel Oostenrijks als op Duits grondgebied. Heermoes komt in Nederland overal voor en is door de wortelstokken die diep in de grond te vinden zijn, niet uit te roeien. De plant is zelfs in staat om door asfalt heen te groeien. Varianten van de planten zijn ook geïntroduceerd in Australië, Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland. In Japan wordt heermoes zelfs als groente gekweekt.

Heermoes / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Heermoes / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Voedingswaarde van de akkerpaardenstaart

Silica en flavonoïden

Lange tijd was de heermoes bijna vergeten als medicinale plant. Het belangrijkste actieve ingrediënt van de plant is silica. Siliciumdioxide of silica is het bekendste oxide van silicium. Silicium is ook bekend onder de naam kiezelzuur en is een belangrijk mineraal voor je lichaam. Ongeveer 10 procent van de heermoes bestaat uit silica. De plant bevat ook therapeutisch effectieve flavonoïden. Flavonoïden zijn secundaire plantaardige stoffen. Aangenomen wordt dat de flavonoïden antioxiderende eigenschappen hebben. Antioxidanten beschermen weefsels en het DNA in cellen tegen vrije radicalen, wat agressieve stoffen zijn die in sommige gevallen schade kunnen veroorzaken aan cellen en weefsels. De silica en flavonoïden in de heermoes hebben een bloedzuiverende en ontstekingsremmende werking. Veel planten die flavonoïden bevatten, worden voor medicinale doeleinden gebruikt.

Andere stoffen

Glycosiden maken ook deel uit van het kruid. Dit zijn suikerhoudende verbindingen die verschillende gezondheidsbevorderende effecten kunnen hebben. De heermoes bevat ook kalium, carbonzuren, aluminium en kaliumchloride. Alkaloïden zoals palustrine en nicotine zijn slechts in kleine hoeveelheden aanwezig. De literatuur schrijft enkele van de actieve eigenschappen van heermoes toe aan de derivaten van cafeïnezuur. Deze omvatten bijvoorbeeld dicaffeoyl-meso-wijnsteenzuur en caffeoylshikmiminezuur.

Botanische tekening / Bron: Carl Axel Magnus Lindman, Wikimedia Commons (Publiek domein)Botanische tekening / Bron: Carl Axel Magnus Lindman, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Uitwendige en inwendige toepassingen

De gedroogde heermoes smaakt bijna neutraal. Wanneer je op de plant kauwt maalt de siliciumdioxide tussen de tanden. De gedroogde heermoes is verkrijgbaar als Equiseti herba in de apotheek. Het zijn niet de vruchtbare sporenspruiten die worden gedroogd, maar de groene, jonge scheuten in de lente en zomer. Deze worden verzameld van mei tot augustus en aan de lucht gedroogd. Van heermoes wordt gezegd dat het een bloedzuiverend, hemostatisch (bloedstollend) en ontstekingsremmend effect heeft. Het heeft ook een diuretisch effect. Heermoes kan zowel inwendig als uitwendig worden toegepast. Voor een thee gemaakt van paardenstaart zijn 2 theelepels van het gedroogde kruid nodig voor één kopje. Heermoes is ook verkrijgbaar als vers geperst sap.

Waar helpt heermoes tegen?

Heermoes kent de volgende toepassingen:

Voordelen voor de gezondheid van heermoes

Inwendig gebruik

Heermoes wordt al sinds de oudheid gebruikt als een waardevolle bron van silica. De Griekse arts, farmacoloog en botanicus Pedanius Dioscorides (circa 40-90 na Christus) prees de hemostatische (bloedstollende) eigenschappen van de plant al in de 1e eeuw na Christus. Plinius de Oudere (23-79 na Chr.), een Romeinse geleerde en officier, was ook overtuigd van het effect van het plantje. Lange tijd verdween heermoes echter uit de plantengeneeskunde. Het was Sebastian Kneipp (17 mei 1821 - 17 juni 1897), een Beiers priester en een van de grondleggers van de natuurgeneeskunde, die de plant opnieuw onder de aandacht bracht. De kruidenpriester gebruikte de plant om reuma, jicht en wonden te behandelen.

Anno 2020 wordt het kruid vooral gebruikt voor spoeltherapie voor bacteriële infecties en/of ontstekingsziekten van de urinewegen en de nieren. Heermoes wordt bijvoorbeeld gebruikt om blaasontsteking, plasbuisontsteking of nierbekkenontsteking te behandelen. Spoeltherapie met heermoesthee kan ook worden aangewend bij nierstenen. Ook bij oedemen wordt heermoes soms als ondersteunende therapie toegepast.

Heermoes kan ook worden gebruikt om chronische hoest te behandelen. Heermoes wordt ook gebruikt bij gewrichtsproblemen, zoals artrose en reuma; het herstelt, versterkt en versoepelt het skelet, kraakbeen, pezen, gewrichtsbanden, huid, haar en nagels. Heermoes maakt anno 2020 onderdeel uit van veel gestandaardiseerde natuurgeneesmiddelen met de indicaties reuma, hoest en bloedzuivering. Het effect is voornamelijk te wijten aan het hoge silicagehalte. Silicium versterkt het bindweefsel en bevordert de bloedcirculatie. Het kruid versterkt ook de spijsvertering.

Vanwege zijn bloedstelpende eigenschappen wordt heermoes gebruikt voor zware menstruatiebloedingen en frequente neusbloedingen.

Uitwendig gebruik

Heermoes kan ook uitwendig worden toegepast. In dat geval wordt het kruid gebruikt om slecht genezende wonden te behandelen. Heermoesbaden kunnen nuttig zijn bij aandoeningen van de bloedsomloop, reumatische klachten en decubitus (doorligwonden). Er is ongeveer 150 gram heermoes nodig voor een bad.

Bijwerkingen

Bij het nemen van heermoes worden geen bijwerkingen verwacht.

Lees verder

© 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Heermoes bij gewrichtsproblemenHeermoes of Akkerpaardenstaart is een doorlevende, zelfs woekerende plant met een veelzijdig gebruik in de fytotherapie.…
Heermoes veelzijdig geneeskrachtigDe geschiedenis van de paardestaartfamilie gaat terug tot zo'n 400 miljoen jaar geleden: in het paleozoïcum bestonden er…
De geneeskracht van heermoesDe geneeskracht van heermoesJonge, in het voorjaar opschietende heermoesscheuten kunnen gegeten worden maar men moet wel uitkijken dat men niet een…
Hydrolaten of gedistilleerde kruidenwatersRozenwater en oranjebloesemwater zijn bekende hydrolaten, die we vooral kennen omwille van hun toepassing in cosmetica e…

Madeliefje: gezondheidsvoordelen en inhoudsstoffen madeliefMadeliefje: gezondheidsvoordelen en inhoudsstoffen madeliefHet madeliefje (Bellis perennis) behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae) en is in bijna heel Europa te vinden. De…
Rhodiola rosea (rozenwortel): gezondheidsvoordelen & werkingRhodiola rosea (rozenwortel): gezondheidsvoordelen & werkingRhodiola rosea (rozenwortel) wordt voor het eerst genoemd door de Pedanius Dioscorides (circa 40-90 na Christus), een Gr…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kristian Peters -- Fabelfroh 08:46, 30 June 2007 (UTC), Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Dr. Jörg Grünwald en Christof Jänicke. Praktisch handboek plantengeneeskunde van A tot Z. Zuidnederlandse uitgeverij NV, zj.
  • https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-843/horsetail
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Equisetum
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Heermoes
  • https://annetanne.be/kruidenklets/uit-de-kruidenmand/kruiden-a-j/equisetum-arvense-heermoes/
  • https://www.floravannederland.nl/planten/heermoes
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Talud
  • https://pcbomen.nl/2017/08/10/planten-en-insecten-op-de-noordpool/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Allg%C3%A4uer_Alpen
  • http://www.kruidenmassages.nl/Heermoes.html
  • http://oogstenzonderzaaien.nl/wiki/Heermoes
  • https://www.2dsilicawaters.nl/2019/01/08/de-magie-van-silica/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Siliciumdioxide
  • https://www.plein.nl/blog/silicium
  • https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/antioxidanten.aspx
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Glycoside
  • http://deepfreezer0.blogspot.com/2011/12/deel-155-heermoes.html
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Wijnsteenzuur
  • https://www.studeersnel.nl/nl/document/rijksuniversiteit-groningen/organische-en-biosynthese/samenvattingen/biosynthese-samenvatting/3182323/view
  • https://escop.com/equiseti-herba-equisetum-stem-horsetail-stem-online-consultation/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Pedanius_Dioscorides
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Plinius_de_Oudere
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Sebastian_Kneipp
  • Afbeelding bron 1: Roepers at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Carl Axel Magnus Lindman, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Heermoes: gezondheid & voedingswaarde van akkerpaardenstaart"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 21-08-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Kruidengeneeskunde
Bronnen en referenties: 27
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!