Niet ingedaalde testis/teelbal: behandeling, vruchtbaarheid

Een niet ingedaalde teelbal, ook wel cryptochisme genoemd, is een veel voorkomende aandoening waarbij één van de testikels (zaadbal, teelbal, bal, mannelijke reproductieve klier) buiten het scrotum ligt. Tijdens de achtste maand van de zwangerschap, migreren de testes van de buik, via de lies, in het zakje dat de testikels bevat, balzak of scrotum genaamd. Het is van belang dat niet ingedaalde teelballen worden behandeld voor het eerste levensjaar, teneinde onvruchtbaarheid te voorkomen.

Inhoudsopgave 'Niet ingedaalde teelballen/zaadballen/testikels/testes'

• Wat is een niet-ingedaalde zaadbal/teelbal?
• Oorzaken niet-ingedaalde teelballen
• Wat zijn de gevolgen?
• Behandeling (operatie)
• Mogelijke complicaties

Wat is een niet-ingedaalde zaadbal/teelbal?

De zaadbal (teelbal/testikel/testis) is verantwoordelijk voor de productie van mannelijke hormonen en sperma (zaadcellen). Tijdens de zwangerschap ontwikkelen de teelballen zich in de buik van de foetus. Ongeveer een maand voor de geboorte zakken de ballen via het lieskanaal in het scrotum, de balzak. Dit proces wordt indalen genoemd. Normaalgesproken zijn bij pasgeboren jongetjes beide teelballen ingedaald, doch in zo'n 4% van de gevallen is dit niet het geval Dit cijfer ligt zelfs nog hoger bij premature baby's. Driekwart van niet-ingedaalde testikels zal alsnog neerdalen in de eerste drie maanden van het leven.

Oorzaken niet-ingedaalde teelballen

Wanneer een testikel niet op zijn normale plek in het scrotum ingedaald is, kan dit verschillende oorzaken hebben:

• er is geen testikel aanwezig (aangeboren afwezigheid);
• de zaadbal kan weggeteerd zijn vóór de geboorte als gevolg van een teelbaltorsie of een verstopping van de testiculaire bloedvaten;
• De zaadbal kan onvolledig zijn afgedaald onvolledig en kan zich in het gebied net boven de balzak bevinden in het lieskanaal (inguinal canal);
• de testikel kan nog niet naar behoren zijn ingedaald, maar en bevindt zich in de buikholte.

Soms komt het ook voor dat een teelbal die was ingedaald, enkele jaren later niet meer in de balzak blijft liggen. Bij sommige (kleine) kinderen liggen de testes in de lies. In dat geval kunnen de ballen worden teruggeschoven in het scrotum tijdens het onderzoek. Dit doet men door een strijkende handbeweging naar beneden te maken. Strikt genomen spreekt men in deze gevallen niet van een niet ingedaald teelbal, maar van een retractiele testis of pendelbal.

Wat zijn de gevolgen?

Teelballen behoeven een lagere temperatuur dan de rest van het lichaam en om die reden hangen de ballen buiten het lichaam in het scrotum. Bij niet ingedeelde teelballen is de temperatuur te hoog en dit kan op latere leeftijd gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid. Studies hebben aangetoond dat er een verhoogd risico van onvruchtbaarheid bestaat bij mannen met een voorgeschiedenis van ingedaalde testikels. Het is daarom van belang dat deze aandoening op zo jong mogelijke leeftijd wordt gecorrigeerd.

Er is nog een ander voordeel van ballen die netjes in het scrotum liggen. Een teelbal is in dat geval minder vatbaar voor schade dan een testikel buiten het scrotum. Niet ingedaalde testikels hebben een verhoogd risico op kanker. De kans dat een tumor ontstaat in een niet ingedaalde zaadbal is dertigmaal groter dan bij een normaal ingedaalde zaadbal. Klik hier voor meer informatie over teelbalkanker.

Behandeling (operatie)

Na de geboorte wordt altijd gecontroleerd of de ballen correct zijn ingedaald. Ook bij het consultatiebureau wordt hier naar gekeken. Meestal zal tijdens het eerste jaar van het leven de zaadbal in het scrotum dalen zonder tussenkomst. Mocht dat niet het geval zijn, dan is een behandeling nodig. Specialisten raden aan om niet ingedaalde teelballen vóór het eerste levensjaar te behandelen. Er zijn aanwijzingen dat vroegtijdige schade aan de kiemcellen die sperma produceren, zo ongeveer op deze leeftijd begint. De meest effectieve behandeling bij niet ingedaalde teelballen bestaat uit een operatie.

Een operatie die nodig is om een teelbal in het scrotum te brengen heet orchidopexie. Bij deze operatie ongeveer 1 uur duurt, zal het kind onder narcose worden gebracht. De uroloog maakt een kleine snee in de lies en een sneetje in de balzak. Vervolgens wordt via de opening in de lies de teelbal gelokaliseerd en vrijgemaakt. Ook de bloedvaten en de zaadleider van de betreffende testikel worden vrijgemaakt van het omringende weefsel. Daarna wordt de testikel naar de balzak gebracht en vastgezet. Na de ingreep zal de balzak enigszins gezwollen zijn en er blauwroodachtig uitzien.

Mogelijke complicaties

De mogelijke complicaties van een operatieve ingreep, zijn:

• nabloedingen, zoals een bloeduitstorting onder de hechting (verdwijnt vaak zonder interventie);
• in sommige gevallen treedt een wondgenezingsstoornis op (infectie of abces).

Klik hier om naar de artikelenreeks over de genitaliën van de man te gaan, waar we aandoeningen bespreken van de penis (piemel), teelballen (zaadballen, testes), scrotum (balzak) en prostaat.

Lees verder

• Teelbaltorsie: draaiing van de teelbal/zaadbal/testis (pijn)
• Teelbalkanker/ zaadbalkanker, tumoren teelballen, symptomen
• Hydrocèle of waterzakbreuk (pijn of zwelling in de teelbal)
• Bijbalontsteking & teelbalontsteking: symptomen, behandeling
• Symptomen aandoeningen/pijn/klachten teelbal/zaadbal/scrotum