Moedervlekken: symptomen, behandelen en verwijderen
Moedervlekken verwijderen kan op verschillende manieren. Moedervlekken verwijderen door laseren is één van de manieren, maar er zijn ook andere manieren om moedervlekken te verwijderen. Een moedervlek kan de huisarts zelf verwijderen, maar een moedervlek kan ook verwijderd worden bij een gespecialiseerde huidarts of dermatoloog. Een moedervlek verwijderen vindt vaak plaats onder lokale verdoving en is normaliter niet pijnlijk. De kosten van het laten verwijderen van een moedervlek verschillen sterk per behandeling. Moedervlekken zijn vaak bruingekleurde goedaardige opeenhopingen van pigmentvormende cellen in de huid. Een moedervlek geeft bijna nooit problemen. Moedervlekken kunnen soms ontaarden in melanoom, een zeer agressieve vorm van huidkanker. Risicofactoren zijn: het groter worden van de moedervlek, het geheel of gedeeltelijk van kleur veranderen van de moedervlek, jeuken en/of pijn en bloeden en vorming van korstjes op de moedervlek.- Wat zijn moedervlekken?
- Symptomen van moedervlekken
- Hoe zien ze eruit?
- Moedervlekken kunnen veranderen
- Andere veranderingen
- Aangeboren en verworven moedervlekken
- Erfelijk
- Maligne melanoom
- Kwaadaardige moedervlek
- Atypische moedervlekken
- Moedervlekken behandelen
- Verschillende methoden
- Kosten
- Litteken?
- Is het pijnlijk?
- Moedervlekken verwijderen en weghalen
- Moedervlek wegsnijden
- Stikstof en afschaven (dermabrasie)
- Laseren
- Moedervlek zelf verwijderen?
- Kan een moedervlek na de behandeling terugkomen?
- Prognose
- De stabiele sterren op je huid
- De veranderlijke types
- De zeldzame risico’s: Let op de signalen
- Een leven lang genieten van je vlekjes
- Complicaties
- Verandering in vorm of kleur: De rode vlaggen
- Jeuk, pijn of bloeding: Als je moedervlek begint te praten
- Verhoogde blootstelling aan de zon: Het risico op problemen
- Trauma aan de moedervlek: Oeps, ik stootte hem open!
- Familiaire geschiedenis: De erfelijke factor
- Moedervlekken voorkomen
Normale moedervlekken / Bron: National Cancer Institute, Wikimedia Commons (Publiek domein)Wat zijn moedervlekken?
De medische benaming van moedervlekken is naevi naevocellulares. Moedervlekken zijn kleine verhevenheden of vlekjes op de huid die meestal bruin van kleur zijn. Ze ontstaan door een opeenhoping van pigmentcellen, zogeheten melanocyten, die het pigment (kleurstof) in de huid produceren. Vrijwel iedereen heeft één of meerdere moedervlekken, vaak al vanaf de geboorte maar ze kunnen ook later ontstaan. Moedervlekken kunnen overal op het lichaam voorkomen: armen, benen, rug, gezicht, enz.Symptomen van moedervlekken
Hoe zien ze eruit?
Moedervlekken komen in allerlei vormen en maten voor. Ze zijn meestal bruin, maar kunnen ook zwart of huidkleurig zijn. Ze kunnen vlak op de huid liggen of juist wat verheven zijn, glad of ruw aanvoelen. Sommige moedervlekken hebben zelfs haargroei, wat volkomen normaal is. Over het algemeen zijn moedervlekken rond of ovaal met een gladde, duidelijke rand. Wat ze kenmerkt, is de regelmatige vorm en pigmentatie – ze zijn meestal mooi symmetrisch en egaal van kleur.Moedervlekken kunnen veranderen
Moedervlekken zijn niet altijd stabiel; ze kunnen veranderen in zowel aantal als uiterlijk na verloop van tijd. Sommige moedervlekken verdwijnen ongemerkt, terwijl andere kunnen opduiken of van kleur of vorm veranderen door hormonale schommelingen. Tijdens de zwangerschap kunnen moedervlekken bijvoorbeeld donkerder worden. Ook in de puberteit, wanneer het lichaam meer hormonen aanmaakt, kunnen nieuwe moedervlekken ontstaan.Meestal ontstaan moedervlekken tussen het derde en twintigste levensjaar, waarna ze na je veertigste vaak langzaam beginnen af te nemen in aantal en zichtbaarheid. Dit natuurlijke proces betekent dat je vlekken van je jeugd soms spontaan verdwijnen, terwijl andere zich settelen als vaste bewoners van je huid.
Andere veranderingen
Soms kunnen moedervlekken veranderen onder invloed van zonblootstelling, waardoor ze donkerder worden. Het is daarom belangrijk om ze goed te beschermen met zonnebrandcrème. Ook kunnen moedervlekken soms reageren op gewichtstoename of -verlies, waardoor hun vorm iets verandert. Dit soort aanpassingen zijn meestal volkomen normaal, maar het blijft belangrijk om je moedervlekken goed in de gaten te houden voor drastische of onregelmatige veranderingen.Conclusie? Moedervlekken zijn als kleine kunstwerkjes die je lichaam met de jaren schildert. Ze komen, gaan of veranderen, en dat is meestal volkomen normaal.
Aangeboren en verworven moedervlekken
Sommige moedervlekken zijn reeds bij de geboorte zichtbaar aanwezig. Deze worden aangeboren of congenitale moedervlekken genoemd. Ze komen slechts bij 1% van de pasgeborenen voor. De meeste moedervlekken ontstaan tussen het derde en twintigste levensjaar. De zogeheten verworven moedervlekken. Verworven moedervlekken ontstaan door genetische predispositie en blootstelling aan uv-straling. Mensen met een lichte huidskleur hebben vaak meer moedervlekken dan mensen met een donkerdere huid.Erfelijk
De meeste moedervlekken hebben een genetische oorzaak en zijn erfelijk. Dit is vaak het geval bij mensen die veel moedervlekken hebben. Blootstelling aan zonlicht is ook van invloed op de vorming van moedervlekken.Maligne melanoom
Kwaadaardige moedervlek
De meeste moedervlekken zijn onschuldig, maar in een paar zeldzame gevallen kunnen ze zich ontwikkelen tot kwaadaardige melanoom, een agressieve vorm van huidkanker die al in een vroeg stadium kan uitzaaien.
Melanoom herkennen / Bron: National Cancer Institute, Wikimedia Commons (Publiek domein)Atypische moedervlekken
Maligne melanoom kan overal op het lichaam verschijnen. Het kan gaan om een donkere, snel groeiende plek zijn op voorheen normale huid, of om een reeds bestaande moedervlek die ontaard in een melanoom. Aangeboren moedervlekken > 3 cm hebben een verhoogd risico op maligne ontaarding. Verworven atypische moedervlekken kunnen soms maligne ontaarden, vooral als ze voldoen aan ten minste drie van de volgende kenmerken:- ≥ 5 mm doorsnede;
- vage begrenzing met de omliggende huid;
- onregelmatige (of grillige) vorm;
- onregelmatige pigmentatie; en
- omringend erytheem (roodheid).
Dermatoloog / Bron: Michaeljung/Shutterstock.comRegelmatige controle
Controleer regelmatig moedervlekken op eventuele veranderingen. Een verandering kan optreden in een aantal weken of maanden. Indien één van bovengenoemde veranderingen wordt waargenomen, dan is het belangrijk de huisarts of dermatoloog te raadplegen. Een snelle beoordeling is van groot belang, gezien de agressieve aard van een melanoom. Uitzaaiingen moeten voorkomen worden, want deze vormen een groot gevaar voor de gezondheid, vaak met dodelijke afloop.
Een moedervlek / Bron: Apostoloff, Wikimedia Commons (GPL)Moedervlekken behandelen
Een goedaardige moedervlek is een normaal verschijnsel en behoeft derhalve niet behandeld te worden. Mensen kunnen vanwege cosmetische bezwaren, bijvoorbeeld als er een of meerdere moedervlekken in het gezicht aanwezig zijn of op een andere zichtbare plek, of vanwege zorgen over mogelijke kwaadaardigheid van de moedervlek door verdachte verschijnselen of als gevolg van irritatie vanwege kleding die lang de plek schuurt, bij de huisarts op het spreekuur komen.Verschillende methoden
Een moedervlek kan weggebrand (electrocoagulatie), weggelaserd (laserbehandeling), afgeschaafd (dermabrasie) of weggesneden (excisie) worden. Bij een laserbehandeling kunnen alleen vlekken van een geringe omvang behandeld worden en geen dikke moedervlekken. Er wordt onderscheid gemaakt in verheven (bolle) en vlakke moedervlekken. Vlakke moedervlekken kunnen met een laserbehandeling worden behandeld. Verheven moedervlekken kunnen daarentegen alleen chirurgisch worden verwijderd. Bij verdenking van kwaadaardigheid wordt van een laserbehandeling afgezien en zal de moedervlek worden weggesneden en microscopisch worden onderzocht.Kosten
Het verwijderen van moedervlekken wordt meestal niet vergoed vanuit de verzekering, wanneer het onder de cosmetische chirurgie valt. De kosten van het laten verwijderen van een moedervlek verschillen sterk per behandeling. Het weglaseren van een aantal moedervlekken kost al gauw €500,-.Litteken?
Hoe de wond eruit komt te zien valt niet te voorspellen. De wond kan heel mooi genezen, waarbij het litteken nauwelijks opvalt. Soms wordt het litteken echter dik en blijft het duidelijk zichtbaar. Mensen met een donkere huid hebben meer kans dat het litteken beter zichtbaar blijft.Is het pijnlijk?
De ingreep vindt plaats onder lokale verdoving. Daarom zal je van de ingreep zelf geen last ondervinden. Kleine ingrepen in de huid zoals het verwijderen van een moedervlek geven meestal weinig of geen pijn. Soms kan het wondje na de behandeling wat branden of kunnen de hechtingen trekken. Je kunt dan een pijnstiller nemen.Moedervlekken verwijderen en weghalen
Moedervlek wegsnijden
Met deze methode worden moedervlekken behandeld met een lokaal verdovingsmiddel. De moedervlek wordt samen met een klein deel van de omliggende huid weggesneden met een scalpel of chirurgisch mesje. Daarna wordt de wond gehecht, waardoor er een klein litteken achterblijft dat na verloop van tijd vervaagt.Stikstof en afschaven (dermabrasie)
Sommige moedervlekken kunnen worden afgeschaafd. Het gebied wordt van tevoren plaatselijk verdoofd en meestal blijft slechts een klein schaafwondje achter. Vooral opstaande moedervlekken (die bovenop de huid liggen), komen voor deze behandeling in aanmerking. Verheven moedervlekken worden vaak eerst bevroren en dan laagje voor laagje weggeschaafd. De moedervlek wordt dan met vloeibare stikstof behandeld en keihard gemaakt en vervolgens met een soort scheermesje weggeschraapt.Laseren
Kleinere, goedaardige moedervlekken die niet uitsteken boven het oppervlak van de huid, kunnen ook worden verwijderd met een laserbehandeling. Deze methode vergt meestal twee of drie behandelingen om de moedervlek volledig te verwijderen. Hoewel excisie (wegsnijden) de meest voorkomende en aanbevolen methode is om een moedervlek te verwijderen, kan behandeling met een laser nuttig zijn voor moeilijk bereikbare gebieden, zoals op het gezicht of oren, en hiermee kunnen meerdere moedervlekken tegelijk verwijderd worden.Moedervlek zelf verwijderen?
Er zijn veel websites die advies geven om zelf moedervlekken te verwijderen. Het wordt echter altijd aanbevolen om een arts te raadplegen om te bepalen of een moedervlek goedaardig is en om je te laten adviseren wat de beste behandeling is. Een arts kan ervoor zorgen dat een moedervlek op de juiste manier wordt verwijderd, met weinig complicaties en kans op littekens.
Draag een hoed om je te beschermen tegen de zon / Bron: Istock.com/Remains
