InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Spijsvertering onder de loep – mondholte en slokdarm

Spijsvertering onder de loep – mondholte en slokdarm

Spijsvertering onder de loep – mondholte en slokdarm De spijsvertering heeft als doel het voedsel te vermalen en met behulp van enzymen zodanig te veranderen dat de voedingsstoffen kunnen worden opgenomen in het bloed. De voeding moet met andere woorden geschikt worden gemaakt voor resorptie. Dat proces begint al in de mondholte en eindigt na een lange reis in de endeldarm. De mondholte en slokdarm zijn in zekere zin poortwachters. Ze spelen een zeer belangrijke rol. Met het enzym speekselamylase begint het ingewikkelde en fascinerende spijsverteringsproces dat elke chemische fabriek naar de kroon steekt.

Inhoud


Mondholte

Het gebit vermaalt het voedsel en maakt er een moes van. De tong zorgt er met allerlei (onbewuste) bewegingen voor dat de voeding telkens opnieuw tussen de tanden en kiezen terechtkomt. De mondholte is kortom een zeer ingenieuze en effectieve maalmachine. Tijdens het ‘hakken en snijden’ wordt speeksel bijgevoegd en vermengd om de voedselbrij dikvloeibaar te maken.

Mond- en keelholte / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Mond- en keelholte / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Speekselklieren en de spijsvertering

Speeksel heeft niet altijd dezelfde samenstelling. Bij droog voedsel bestaat het grotendeels uit water en slijm. Als de voeding zurig is, zullen eiwitten het zuur neutraliseren. De mondholte bevat veel speekselklieren. Drie paar grote speekselklieren zijn het belangrijkst voor de spijsvertering:
  1. Onderkaakspeekselklieren (glandulae submandibulares). Deze klieren liggen aan weerszijden tegen de onderkaak aan.
  2. Oorspeekselklieren (glandulae parotis). Deze speekselklieren willen wel eens ontstoken raken, zoals bij de bof. Ze bevinden zich aan weerszijden op de kauwspieren bij de oren. De afvoerbuisjes monden uit in de mondholte.
  3. Ondertongspeekselklieren (glandulae sublingualis). Zoals de naam al zegt liggen deze speekselklieren onder de tong.

Amylase en koolhydraten

Speeksel bevat onder andere amylase – ook wel ptyaline genoemd – water, slijm, elektrolyten, antistoffen en eiwitten. Het enzym amylase maakt een begin met de koolhydraatvertering. Het tast de meervoudige koolhydraten in een zwak alkalisch milieu aan. Aldus wordt zetmeel afgebroken tot tweevoudige (moutsuiker) en enkelvoudige koolhydraten (zoals glucose en fructose). Hoe rauwer het zetmeel, hoe langzamer dit enzym werkt.

Zetmeel

Bij gekookt zetmeel, zoals aardappelen en pap, zullen de koolhydraten dus al gedeeltelijk afgebroken zijn tot twee- en enkelvoudige suikers voordat ze in de maag terechtkomen. De speekselafscheiding wordt reflexmatig geregeld door de hersenstam.

Zure maaginhoud

Het enzym amylase werkt optimaal in een licht alkalisch tot neutraal milieu. Het voedsel komt na het doorslikken ervan laagsgewijs in de maag terecht, waarvan de inhoud uiteraard zuur is (maagzuur). De amylase kan echter nog enige tijd doorwerken omdat slechts een gedeelte van de voedselbrij meteen met de maagwand in aanraking komt.

Watertanden

De aanmaak van speeksel is reflexmatig. Dat verklaart waarom de speekselvloed door allerlei invloeden op gang wordt gebracht. Natuurlijk door smaakprikkels, maar ook door het ruiken en zien van voedsel. Zelfs het horen van bestek, pannen en borden kan voldoende zijn om iemand te laten watertanden. Net als louter denken aan lekker eten. Verder wordt speeksel een genezende werking toegedicht. Bij dieren is daar veel onderzoek naar gedaan. Bovendien heeft speeksel nogal wat beschermende functies. Het vermindert immers de tandontkalking en bacteriën krijgen minder kans om kolonies te vormen (antibacteriële werking).

Spijsverteringskanaal / Bron: Mariana Ruiz Villarreal (LadyofHats), Wikimedia Commons (Publiek domein)Spijsverteringskanaal / Bron: Mariana Ruiz Villarreal (LadyofHats), Wikimedia Commons (Publiek domein)

Strottenhoofd (larynx)

Zodra het voedsel smeuïg is geworden, en goed vermengd met speeksel, wordt het doorgeslikt. Dat gebeurt dankzij de slikreflex. Wanneer speeksel of voeding zich achter in de mondholte bevindt, gaat slikken praktisch vanzelf. In het strottenhoofd kruisen voedsel en lucht (ademhaling) elkaar. Bij het slikken kan de voedselbrij niet in de neus terechtkomen, omdat het zachte gehemelte en de huig de neusholte tijdens de slikreflex automatisch afsluiten.

Verslikken

Het strotklepje (epiglottis) sluit tijdens het slikken de luchtpijp af. Dat gaat wel eens mis, waardoor men zich verslikt. Wanneer men te schrokkerig eet kan bovendien de hik ontstaan, ofwel een krampachtige samentrekking van het middenrif.

Slokdarm (oesophagus)

De slokdarm bevindt zich achter de luchtpijp en zorgt ervoor dat de voedselbrij met behulp van peristaltische bewegingen in de maag terechtkomt. Ook de zwaartekracht helpt een handje mee, maar minder dan men misschien denkt. Eten lukt immers ook ondersteboven hangend... als het niet anders kan. De slokdarm heeft geen klierfunctie en scheidt dus geen spijsverteringssappen af. Het orgaan fungeert slechts als doorgeefluik naar de maag.

Lees verder

© 2013 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Spijsvertering in de mond en slokdarmSpijsvertering in de mond en slokdarmWe eten en drinken ons hele leven door, want we hebben energie nodig om normaal te kunnen functioneren en bewegen. Maar…
Spijsvertering; overzicht van het spijsverteringsstelselHet spijsverteringsstelsel bestaat uit mondholte, speekselklieren, slokdarm (oesophagus), maag, dunne darm, lever en gal…
Het Amylase enzymHet Amylase enzymHet amylase enzym is een verteringsenzym en komt onder andere voor in het menselijk speeksel. Naast het amylase enzym, z…
Proef om de invloed van temperatuur op enzymen te bepalenProef om de invloed van temperatuur op enzymen te bepalenReacties met enzymen vinden overal in ons lichaam plaats. Om zo'n enzymatische reactie zelf eens te onderzoeken kun je h…
Spijsvertering; vertering en opname van koolhydratenDe enterocyten zijn alleen in staat om de monosachariden glucose, fructose en galactose op te nemen (absorberen). De voe…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Spijsvertering onder de loep – mondholte en slokdarm"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 16-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Spijsvertering
Bronnen en referenties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!