Bof (parotitis epidemica) een onschuldige kinderziekte?

Bof (parotitis epidemica)  een onschuldige kinderziekte? Bof (parotitis epidemica) wordt veroorzaakt door een paramyxovirus. Deze virale infectieziekte behoort tot de besmettelijkste kinderziekten en heeft een incubatietijd van 2 tot 3 weken. De symptomen van bof zijn onder andere koorts, pijnlijke zwelling van de wang(en) en oorpijn. Hoewel bof als zodanig een vrij onschuldige infectie van de oorspeekselklieren is, kunnen de complicaties ernstig zijn, zoals alvleesklierontsteking (pancreatitis), meningitis, encefalitis en doofheid. Het risico op een ontsteking van de testes leidt mogelijk tot steriliteit. De BMR-vaccinatie (sinds 1987) beschermt tegen bof, mazelen en rodehond.

Inhoud


Wat is bof

Bof (parotitis epidemica) is een virale infectieziekte. Het bofvirus behoort tot de familie van de paramyxovirussen, waarbij het virus zich in het cytoplasma van de cel deelt. Het meest opvallende symptoom van bof is de zwelling van de oorspeekselklier (glandula parotis) en dan met name de bijoorspeekselklier door het myxovirus parotiditis (bofvirus), vaak slechts aan een wang.

Bron: Whitesession, PixabayBron: Whitesession, Pixabay
Kinderziekte
Hoewel bof een kinderziekte wordt genoemd, komt de infectie ook bij volwassenen voor. De aandoening treedt echter voornamelijk op bij schooljeugd tussen zes tot negen jaar. Bij baby's onder een jaar komt deze ziekte slechts sporadisch voor, temeer omdat ze in veel gevallen antistoffen van de moeder hebben meegekregen.

Incubatietijd

De incubatietijd van bof schommelt tussen de twee en drie weken en komt het vaakst voor in het voorjaar. Het verloop van bof is vrij onschuldig. De complicaties kunnen niettemin ernstig zijn. Vandaar dat bof sinds 1987 is opgenomen in de BMR-vaccinatie (bof, mazelen, rodehond). Bovendien geldt er sinds 2008 een meldplicht.

Besmetting

De besmettelijkheid van bof geldt enkele dagen voordat de speekselklieren opzwellen tot ongeveer een week erna. Dat komt erop neer dat als een kind elke dag naar school gaat hij of zij de andere kinderen al besmet heeft wanneer de symptomen zichtbaar worden. Een kind met bof kan dus in principe naar school, tenzij de ziekteverschijnselen heftig zijn. Neem dit besluit over schoolgang echter altijd in overleg met de huisarts en de leerkrachten.

Vaccinatiegraad
De hoge vaccinatiegraad in Nederland zorgt ervoor dat het risico dat het kind anderen besmet gering is. Daar staat tegenover dat een tanende vaccinatiedekking de bovengenoemde collectieve bescherming langzaam teniet zal doen. Het bofvirus wordt overgedragen door druppelbesmetting, zoals niezen, tegen elkaar praten en elkaar aanhoesten. Ook kan er sprake zijn van besmetting door direct contact, zoals de handen, eetgerei, voeding en kleding.

Algemene symptomen van bof

De algemene symptomen van bof zijn geringe tot matige koorts, of alleen verhoging. Maar ook algehele malaise, zoals geen eetlust en lusteloosheid, naast hoofdpijn, oorpijn en keelpijn. Ook klaagt het kind continue over een droge mond en dorst. Daardoor zal het minder drinken (pijnlijk) en kan er sprake zijn van uitdroging.

Bron: DarkoStojanovic, PixabayBron: DarkoStojanovic, Pixabay

Karakteristieke verschijnselen

Een van de meest karakteristieke verschijnselen van bof is natuurlijk de zwelling van de oorspeekselklieren, waardoor de wangen of alleen één wang flink kunnen opzwellen, soms zo erg dat de mond nauwelijks geopend kan worden, waardoor kauwen een probleem wordt en er slikklachten ontstaan. Dat het een ontsteking van de oorspeekselklieren is, laat onverlet dat ook de andere speekselklieren ontstoken kunnen raken. De zwelling neemt in de eerste dagen van de algemene symptomen alleen maar toe, waarna de specifieke symptomen binnen een tot twee weken langzaam verminderen. Overigens verloopt bof bij ongeveer 30 procent van de gevallen vrijwel symptoomloos. Het kind heeft dan bijvoorbeeld alleen last van een keelontsteking/luchtweginfectie.

Complicaties

Bof kent complicaties die een vaccinatie geen overbodige luxe maken. Tijdens de zwangerschap (derde maand) kan een bofinfectie het risico op een miskraam vergroten. Het gevaar dat er complicaties optreden bij bof is gering. Enkele daarvan zijn:
  • Meningitis (hersenvliesontsteking bij vooral jonge kinderen).
  • Hersenontsteking (encefalitis).
  • Ontsteking van de testes en eileiders.
  • Doofheid.
  • Blindheid.
  • Pancreatitis (alvleesklierontsteking).
  • Reuma.
  • Nierfunctiestoornissen.
  • Hartproblemen.
  • Leverfunctiestoornissen.

Onvruchtbaarheid

Bij bof kunnen de complicaties groter zijn wanneer de ziekte na de kindertijd optreedt. Een van die gevaren is orchitis, ofwel een ontsteking van de testes met steriliteit als gevolg, hoewel dit slechts zeer sporadisch voorkomt. Bij vrouwen vormt een ontsteking van de eileiders een van de risico's.

Bron: OpenClipart Vectors, PixabayBron: OpenClipart Vectors, Pixabay

Vaccinatie

De bofvaccinatie (BMR) wordt gegeven bij 14 maanden en negen jaar. De vaccinatie biedt geen volledige bescherming. Maar het maakt de ernst van het ziekteverloop wel geringer tot vrijwel verwaarloosbaar. Dit geldt ook voor de complicaties. Vóór de opname van de inenting in het rijksvaccinatieprogramma maakten vrijwel alle kinderen bof door. De aandoening was dan ook een van de meest voorkomende oorzaken van meningitis.

Epidemie
Een goede dekkingsgraad van de BMR-vacinatie voorkomt een epidemie van bof. De vaccinatie beschermt wat betreft de antistoffen echter minder dan bij het doormaken van een bofinfectie. Gelet op het individueel en beslist ook het algemeen belang (complicaties van bof) is een vaccinatie dus wellicht te verkiezen, waarbij de tweede vaccinatie (9 jaar) belangrijk is omdat de eerste vaccinatie (14 maanden) onvoldoende antistoffen biedt. Het bovenstaande houdt echter in dat men op latere leeftijd toch bof kan krijgen, alleen is het verloop dan minder ernstig.

Behandeling

Medicijnen tegen bof bestaan niet, tenzij men vaccinatie een medicijn noemt. De behandeling van bof is dan ook symptomatisch, zoals paracetamol bij pijnklachten en koorts. Verder is goed drinken (geen zure dranken, zoals citroen) van belang. Een koud of warm kompres op de wang(en) kan soelaas bieden. Meld bij de huisarts als uw kind bof heeft en als het ziekteverloop ernstig wordt. Denk daarbij aan klachten als:
  • Niet willen of kunnen drinken (dehydratiegevaar).
  • Het bovenstaande vaak in combinatie met misselijkheid en braken.
  • Sufheid.
  • Erge hoofdpijn.
  • Benauwdheid.
  • Grauwe gelaatskleur.

Lees verder

© 2018 - 2021 Orion, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Bof, parotitis epidemica of dikoor, symptomen en behandelingBof, parotitis epidemica of dikoor is een virusinfectie die men slechts éénmaal kan oplopen. De infectie komt vrijwel al…
Bof bij kinderen, parotitis epidemicaBof bij kinderen, parotitis epidemicaBof wordt ook wel parotitis epidemica genoemd. Het is een ontsteking van de oorspeekselklier. Deze klier bevindt zich vo…
Bof: symptomen, oorzaken, complicaties en behandelingBof: symptomen, oorzaken, complicaties en behandelingWat zijn de symptomen bof (parotitis epidemica) en hoe kan bof behandeld worden? Bof wordt veroorzaakt door het parotiti…
Kinderziekte: mazelenBij de meeste mensen is het wel bekend dat mazelen een kinderziekte is. Toch kunnen ook volwassenen deze ziekte krijgen.…

Acute middenoorontsteking bij kind: symptomen en diagnoseAcute middenoorontsteking bij kind: symptomen en diagnoseKinderen tussen de nul en acht jaar oud krijgen geregeld te maken met een acute middenoorontsteking. Het is één van de m…
Immunotherapie: kanker behandelen door T-cellen te activerenImmunotherapie: kanker behandelen door T-cellen te activerenOp 1 oktober 2018 werd de Nobelprijs voor geneeskunde toegekend aan James Allison van het MD Anderson Cancer Center in T…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: DarkoStojanovic, Pixabay
  • Codex Medicus, 'Kindergeneeskunde', A. Fehmers
  • Inwendige geneeskunde, 'Infectieziekten', M. Herben, Uitgeverij Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Grondslagen der geneeskunde, 'Infectieziekten', M Plooij, Stafleu's Wetenschappelijke Uitgeversmaatschappij, Leiden
  • Afbeelding bron 1: Whitesession, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: DarkoStojanovic, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: OpenClipart Vectors, Pixabay
Orion (616 artikelen)
Laatste update: 14-04-2021
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 7
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.