InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Waterpokken (varicella) besmetting en symptomen

Waterpokken (varicella) besmetting en symptomen

Waterpokken (varicella)  besmetting en symptomen Waterpokken is een vrij onschuldige kinderziekte. De verwekker is een virus en de incubatietijd is twee tot hoogstens drie weken. Karakteristiek is de huiduitslag in de vorm van rode vlekjes, die aanvankelijk enigszins doen denken aan mazelen. Ze vormen al snel vochtblaasjes die na enkele dagen indrogen. Vervolgens ontstaan er korstjes. Na de genezing is er sprake van blijvende immuniteit. Men kan daarna dus nooit meer waterpokken krijgen, mogelijk wel in een andere vorm zoals gordelroos. Waterpokken is zeer besmettelijk. Dat is ook de reden waarom deze virale infectieziekte doorgaans als kinderziekte tot uiting komt. Volwassenen en zwangeren die voor het eerst waterpokken krijgen, zijn over het algemeen zieker dan kinderen. Vaccineren tegen waterpokken is mogelijk, maar wordt in Nederland zelden gedaan.

Inhoud


Waterpokken (varicella) een virale infectieziekte

Waterpokken (varicella) is een infectieziekte en wordt overgebracht door het varicella-zostervirus. Het betreft een ultrafiltrabel virus dat zeer pathogeen of ziekteverwekkend is. Het maakt deel uit van de herpesvirussen. Het varicella-zostervirus veroorzaakt overigens ook gordelroos. Wie gordelroos oploopt, veelal ouderen en mensen met een lage weerstand, hebben in het verleden waterpokken doorgemaakt, waarna het varicella-zostervirus latent in het lichaam aanwezig is gebleven. Verwanten van het virus staan bovendien aan de basis van de koortslip en herpes simplex.

Bron: Steinchen, PixabayBron: Steinchen, Pixabay

Incubatietijd

De incubatietijd van waterpokken is 10 dagen tot hoogstens drie weken. Het virus komt voor in de luchtwegen. Om die reden zijn met name scholen en kinderdagverblijven broedplaatsen van waterpokken. De kinderen niezen en hoesten elkaar immers aan (aerogene druppelinfectie). De besmetting ontstaat echter ook door direct contact, zoals besmette kleren en huid. Ook de inhoud van de zich ontwikkelende vochtblaasjes is besmettelijk.

Besmetting

Enkele dagen voordat het exantheem verschijnt, is er al sprake van besmettelijkheid. Dus bij de eerste ziekteverschijnselen en zelfs nog voordat er klachten zijn. Het voorkomen van waterpokken is kortom moeilijk of vrijwel onmogelijk, zeker bij kinderen die nog niet geleerd hebben om anderen niet aan te hoesten of om een papieren zakdoekje te gebruiken. Bij volwassenen ligt dat natuurlijk anders. Dit soort hygiëne is de beste manier om waterpokken te 'voorkomen'. Daarnaast is vaak de handen wassen zeker na niezen en hoesten een goede preventieve maatregel. De besmettelijkheid blijft actief tot de aanvankelijk met vocht gevulde blaasjes in korstjes zijn veranderd.

Symptomen van waterpokken (varicella)

De eerste verschijnselen doen sterk denken aan verkoudheid of griep met verhoging. Algehele malaise, hoesten en niezen horen daarbij. Niet lang daarna, soms al na een of twee dagen, verschijnen de rode vlekjes. Ze doen in eerste instantie denken aan de huiduitslag van mazelen.

Huiduitslag (vlekjes en blaasjes)
De beruchte vlekjes ontstaan vaak eerst in de nek en later op de romp, maar ook op het hoofd en tussen de haren, en vervolgens over het hele lichaam. Zeer milde vormen van waterpokken ziet men doorgaans bij kinderen onder een jaar. In dat geval hebben ze nog antistoffen van de moeder, indien zij de ziekte heeft doorgemaakt of als zij anderszins is geïmmuniseerd. De uitslag kan bestaan uit enkele tot zelfs honderden vlekjes die vaak al binnen een dag overgaan in blaasjes, gevuld met troebel vocht. Soms is er sprake van een golfbeweging in het ontstaan ervan. Na weer enkele dagen drogen ze in of barsten open. Er vormen zich dan donkere korstjes. De inhoud van de blaasjes is zeer besmettelijk. Al met al duurt waterpokken een week tot 10 dagen.

Littekens

Van littekenvorming is als zodanig geen sprake, behalve als door de jeuk het kind de blaasjes openkrabt. De plekjes kunnen dan geïnfecteerd raken. Krabben moet dus zoveel mogelijk voorkomen worden, hoewel dat moeilijk zal zijn, vooral bij jonge kinderen. Soms schrijft de huisarts een antihistaminicum voor. Er zijn ook bepaalde lotions en crèmes (zelfzorgmiddelen) verkrijgbaar bij de drogist. Bij jonge kinderen is het dus belangrijk om de nageltjes kort te houden en aldus openkrabben (zoveel mogelijk) te voorkomen. Er zijn voor dat doel ook wantjes verkrijgbaar, of andere hulpmiddelen. Als er al littekens ontstaan, bijvoorbeeld door openkrabben en er sprake is van geïnfecteerde blaasjes, uiten ze zich als een soort putjes in de huid. Putjes die na verloop van tijd verdwijnen of vrijwel onzichtbaar worden.

Koortsverloop van waterpokken

Waterpokken heeft een nogal karakteristiek koortsverloop, hoewel er individuele verschillen zijn. Bij veel kinderen is er slechts sprake van een lichte verhoging, meer niet. Maar in typische gevallen verloopt de koortscurve heftiger, waarbij de eerste drie dagen van de ziekteverschijnselen het kind koorts kan hebben tussen de 39°C en 40°C. Vanaf de vierde tot de zevende dag is er slechts sprake van verhoging (37°- 38°C). In de laatste dagen van het ziektebeeld klimt de koorts echter weer naar ca. 39°C. Zoals genoemd zijn de verschillen echter zeer individueel. Dat geldt ook voor de huiduitslag. Bij sommige kinderen ziet men slechts enkele blaasjes, weer andere kinderen zitten er helemaal onder.

Bron: FotoshopTofs, PixabayBron: FotoshopTofs, Pixabay

Kinderen en volwassenen

Waterpokken is als zodanig een onschuldige kinderziekte die vanzelf probleemloos overgaat. De behandeling is dan ook symptomatisch. De virusziekte is echter zeer besmettelijk, wat ook de reden is waarom waterpokken doorgaans als kinderziekte tot uiting komt. Volwassenen kunnen er echter zieker van worden dan kinderen, zoals mensen met een verminderde afweer. Denk daarbij aan patiënten die chemotherapie krijgen bij de behandeling van tumoren, maar ook tijdens de zwangerschap of bij pasgeborenen van moeders die vóór of na de bevalling waterpokken hebben opgelopen.

Naar school?
Kinderen kunnen in de regel gewoon naar school als ze waterpokken hebben. Neem dat besluit echter beslist in overleg met de huisarts, de schoolleiding of het kinderdagverblijf. Mijd consultatiebureaus, aangezien daar ook pasgeborenen komen. Dat geldt ook voor het ziekenhuis waar kinderen liggen met andere aandoeningen. Ze kunnen zieker worden als ze er ook nog eens waterpokken bij krijgen. Enkele complicaties van waterpokken zijn in zeer zeldzame gevallen pneumonie (longontsteking) en encefalitis (ontsteking van het hersenweefsel).

Vaccineren

Vaccineren tegen waterpokken is mogelijk, maar wordt in Nederland en België niet of zelden gedaan, in elk geval niet bij in principe gezonde kinderen. Daar staat tegenover dat met behulp van vaccineren men er op latere leeftijd wel gordelroos en de complicaties ervan mee kan voorkomen. Het betreft immers hetzelfde virus.

Zwangerschap

Bij zwangeren kan waterpokken gecompliceerder verlopen, naast het feit dat men er zieker van wordt. Longontsteking is een van de (kleine) risico's die men loopt. Verder kan er een baarmoederinfectie ontstaan met mogelijk afwijkingen aan de ongeboren baby, waaronder de huid en het zenuwstelsel. Een neonatale infectie is een risico indien de huidblaasjes bij de moeder enkele dagen voor tot enkele dagen na de bevalling ontstaan. Op de kraam- en kinderafdelingen reageert men dus terecht huiverig bij het horen van het woordje 'waterpokken'.

Lees verder

© 2018 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Waterpokken of varicellaDe waterpokken is een veelvoorkomende kinderziekte. Het is vrijwel onmogelijk om deze ziekte niet te krijgen. Iedereen i…
Kinderziekte - WaterpokkenWaterpokken is een veel voorkomende besmettelijke kinderziekte. De ziekte komt voornamelijk bij kinderen voor, omdat de…
Waterpokken (Varicella)Waterpokken (Varicella)Waterpokken is een virusziekte, die wordt veroorzaakt door het varicella-zoster-virus. Meer dan 90% van de mensen krijgt…
Waterpokken, wat is het en wat kan je er tegen doen?Waterpokken is een kinderziekte die erg besmettelijk is. Vrijwel ieder kind heeft weleens de waterpokken gehad.
Waterpokken: besmettelijk, zwanger, koortsWaterpokken: besmettelijk, zwanger, koortsBijna ieder kind krijgt vroeg of laat de waterpokken. Waterpokken zijn zeer besmettelijk. Een van de symptomen bij water…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: DarkoStojanovic, Pixabay
  • Codex Medicus, 'Kindergeneeskunde', A. Fehmers
  • https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Veelgestelde_vragen/Infectieziekten/Vragen_en_antwoorden_waterpokken
  • Inwendige geneeskunde, 'Infectieziekten', M. Herben, Uitgeverij Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Afbeelding bron 1: Steinchen, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: FotoshopTofs, Pixabay

Reageer op het artikel "Waterpokken (varicella) besmetting en symptomen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Gepubliceerd: 06-08-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Infectieziekten
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!