InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Spijsvertering onder de loep de alvleesklier (pancreas)

Spijsvertering onder de loep de alvleesklier (pancreas)

Spijsvertering onder de loep  de alvleesklier (pancreas) De alvleesklier (pancreas of buikspeekselklier) is een langgerekt orgaan en bevindt zich dwars achter de maag. De klier heeft tal van functies en produceert ongeveer 1 liter pancreassap per dag. Verschillende soorten enzymen loost de alvleesklier in de twaalfvingerige darm. Aldus levert het orgaan een grote bijdrage aan het probleemloos laten verlopen van de spijsvertering. Een andere belangrijke taak bestaat uit het neutraliseren (alkalisch maken) van de voedselbrij, zodat de enzymen er beter op kunnen inwerken. Zonder de pancreas zou de spijsvertering dan ook stagneren. Verder heeft de alvleesklier een endocriene functie, wat wil zeggen dat het orgaan hormonen aanmaakt, zoals insuline. Hormonen die een vitale rol spelen in de koolhydraatstofwisseling.

Inhoud


Endocriene en exocriene functie van de alvleesklier

De pancreas is ongeveer 15 centimeter lang en weegt pakweg 100 gram. Deze langgerekte klier ligt dwars achter de maag en retroperitoneaal in de buikholte. De kop (caput) bevindt zich in de bocht van het duodenum (twaalfvingerige darm). Het veel smallere achterdeel loopt lateraal en puntig uit in een staart (causa). De klier heeft endocriene en exocriene functies. Endocrien wil zeggen dat er sprake is van afgifte van hormonen in de bloedbaan. De exocriene taak van de pancreas bestaat uit het afscheiden van verteringssappen in de dunne darm.

Spijsverteringskanaal / Bron: ClkerFreeVectorImages, PixabaySpijsverteringskanaal / Bron: ClkerFreeVectorImages, Pixabay

Pancreassap

De kliertjes in de pancreas produceren verteringssappen (exocriene secretie), die in de twaalfvingerige darm worden geloosd. De talloze zijtakjes van de klierkwabben in de alvleesklier monden uit in een centrale afvoerbuis (ductus pancreaticus), net als de galbuis (ductus choledochus).

Papil van Vater
Het onderste gedeelte van die afvoerbuis bevindt zich op een weefselverhoging, ofwel de papil van Vater (papilla vateri). De hierin gelegen kringspier (sphincter Oddi) kan de doorgang verkleinen en aldus de afgifte van pancreassap reguleren.

De enzymen van de alvleesklier

De spijsbrij passeert de mond, de slokdarm en de maag. De maaginhoud wordt via de pylorus in zeer kleine porties afgegeven aan de dunne darm (duodenum). Naast het darmsap werkt ook het alvleeskliersap in op de inmiddels gedeeltelijk verteerde voedselbrij. Natriumbicarbonaat is naast de gal zeer belangrijk om de zure maaginhoud te neutraliseren, zodat de enzymen beter kunnen inwerken op de spijsbrij. Ook de koolhydraatenzymen kunnen dan weer hun werk doen. Het pancreassap bestaat uit de volgende (belangrijkste) enzymen:

Trypsine

Dit is een enzymenmengsel in niet-actieve vorm. Pas in de twaalfvingerige darm wordt het eiwitsplitsende trypsine actief door middel van andere enzymen, die de dunne darm aanmaakt.

Lipase

Pancreaslipase, tevens het belangrijkste vetsplitsend enzym, breekt de triglyceriden af in de componenten glycerol en vetzuren. De gal, aangemaakt in de lever, activeert dit enzym.

Amylase

Dit enzym splitst zetmeel en glycogeen, waarmee het speekselamylase al een substantieel begin heeft gemaakt. De darmsappen maken wat de koolhydraatvertering betreft het werk af. De monosachariden, ofwel enkelvoudige suikers, kunnen de darmwand passeren, komen in de bloedbaan terecht en worden opgenomen in de lichaamscellen.

Ligging van de pancreas (alvleesklier) in de buikholte / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Ligging van de pancreas (alvleesklier) in de buikholte / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Endocriene functie van de pancreas

In de alvleesklier bevinden zich groepjes cellen die de eilandjes van Langerhans worden genoemd, naar hun ontdekker. Deze cellen zijn onder te verdelen in twee soorten:
  1. Alfa-cellen. Ze maken het hormoon glucagon aan.
  2. Beta-cellen. Deze cellen produceren het hormoon insuline.

Insuline

De cellen van de eilandjes van Langerhans spelen een belangrijke rol in de koolhydraatstofwisseling. De bloedsuikerspiegel wordt immers bepaald door vraag en aanbod van enkelvoudige suikers, waaronder glucose. In het kort komt het erop neer dat het hormoon insuline ervoor zorgt dat een te hoge bloedsuikerspiegel tot normale waarden daalt door glucose om te zetten in glycogeen, dat vervolgens wordt opgeslagen in de lever en spieren. Bij suikerziekte (diabetes) is dit proces ontregeld.

Glucagon

Zodra het glucosegehalte in het bloed te laag is, levert de alvleesklier glucagon af, een hormoon dat het glycogeen weer afbreekt in glucose, waardoor de bloedsuikerspiegel stijgt. Dankzij deze wisselwerking ontstaat er een balans in de suikerhuishouding, waarbij het lichaam adequaat reageert op de vraag naar meer of minder glucose voor de celverbranding. Bijvoorbeeld tijdens het sporten, waarbij veel glucose nodig is, of als we rusten en de cellen minder glucose verbranden. De hongerklop bij wielrenners is een goed voorbeeld waarbij vraag en aanbod van glucose tijdelijk in het ongerede is geraakt.

Dunne darm

In de dunne darm vindt het grootste gedeelte van de spijsvertering plaats. Hier werken de darmsappen en het pancreassap in op het voedsel. De lever produceert gal voor de dunne darm, maar is in veel meer opzichten belangrijk voor de spijsvertering, ook al geeft dit orgaan geen enzymen af aan de dunne darm. Het luidt de volgende fase in van de fascinerende reis van het voedsel door het spijsverteringskanaal.

Lees verder

© 2013 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Het Lipase enzymHet Lipase enzymHet lipase enzym komt voor in de alvleesklierenzym en splitst vetmoleculen tot een glycerolmolecuul en drie vetzuurmolec…
Pancreas: functie en regulatieDe pancreas is een belangrijk voor de vertering van voedsel, omdat het een aantal enzymen produceert die alle soorten vo…
Chronische en acute alvleesklierontsteking (pancreatitis)Chronische en acute alvleesklierontsteking (pancreatitis)Chronische alvleesklierontsteking, ook wel chronische pancreatitis genoemd, en acute alvleesklierontsteking, ook wel acu…
Hormonen van de pancreas; insuline en glucagonDe pancreas heeft een exocriene functie en een endocriene functie. De exocriene functie van de pancreas is het producere…
Werking van de alvleesklier en pancreatitisWerking van de alvleesklier en pancreatitisDe alvleesklier of pancreas is een langwerpig orgaan dat zich bevindt in de bovenste buikholte, naast de twaalfvingerige…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Mwooten, Pixabay
  • Codex Verpleegkunde, 'Anatomie & fysiologie', E, Siebenga
  • 'Biologie van de mens', Th. Rooswinkel, Wolters-Noordhoff, Groningen
  • 'Inwendige geneeskunde', H. Hazelhorst, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Afbeelding bron 1: ClkerFreeVectorImages, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Spijsvertering onder de loep de alvleesklier (pancreas)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 10-08-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Spijsvertering
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!