InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > De Geneeskracht van Jeneverbes

De Geneeskracht van Jeneverbes

Jeneverbes is een medicijn dat reeds in de oudheid werd gebruikt voor ziekten waarvan de wetenschap heden ten dage heeft bevestigd dat ze genezen worden met dit kleine donkere besje. Het is goed voor de longen, spijsvertering en urinewegen. Het besje gaat allerlei reumatische aandoeningen tegen die vandaag de dag plegen te worden behandeld met medicijnen die allerlei bijwerkingen hebben. Jeneverbes is gezond alhoewel je niet meer dan een paar besjes per dag kan eten: 2 tot 10 gram per dag is de aanbevolen dosis. Je mag een jeneverbeskuur nooit langer dan vier weken doen vanwege mogelijke nierproblemen.
Tekening jeneverbes uit 1885 / Bron: Publiek domein / Wikimedia CommonsTekening jeneverbes uit 1885 / Bron: Publiek domein / Wikimedia Commons

Inhoud:


Naamgeving jeneverbes

In het Latijn heet deze plant Juniperus Communis. Juniperus komt van het Keltische woord Juniprus en betekent stekelig. Als je de plant ziet, begrijp je waarom. Communis betekent ´gewoon´. Jenever is een verbastering van het Keltische woord Juniprus. In het Nederlands heeft de gewone jeneverbes een groot aantal volksnamen: lammerenhout, dambezie, nijvelboom, nijveboom, dammerbes, krammerbezie, kwakel, wakelo, bekelaar, wacholder, wachelbeer, wachelteer, wachtel, pekke, imbeer, bekelboom, dam, damberbeierbossen, danbezieboom, djeniverboom, dammen, geneverbesiën, geneverstruik, janiever, jeneivelboom, jeneverboom, jeneverstruik, junipere, kwakelbeze, prikketakjes, wachalder, wakelbezen, wakelder en zeniverboom.

Jeneverbes in de oudheid

In het antieke Egypte wordt de jeneverbes genoemd in medicinale recepten in een papyrusrol uit 1500 voor Christus. Ze werden gebruikt om lichamen te mummificeren. Zowel Hippocrates, Dioscorides als Plinius de oudere prezen de jeneverbes als middel tegen baarmoederkrampen. Tegenwoordig wordt het door fytotherapeuten nog steeds ingezet tegen menstruatiepijn. Verder werd het hout van de jeneverbes regelmatig gebruikt. Men timmerde er een klerenkast van omdat motten niet van jeneverbeshout houden. Daarnaast was de karnstok waarmee men boter maakte van jeneverbeshout gemaakt opdat de boter niet snel zou bederven.

Het verbranden van jeneverbeshout

In de oudheid werd hout van jeneverbesboom verbrand om boze geesten mee te verdrijven. Het werd gebruikt als een soort wierook; alhoewel je daar eerder nare demonen mee aantrekt, maar dat is een ander verhaal. Met boze geesten bedoelde men in de oudheid: ziekten. Ook in de Middeleeuwen gold het gebruik om jeneverbeshout te verbranden om ziekten te verdrijven. Als er in een stad of dorp een pestepidemie had plaats gevonden dan zuiverde men de huizen door er jeneverbeshout te verbranden. De meeste mensen van onze tijd zien in deze handelswijze een vorm van bijgeloof. Het idee dat mensen vroeger aan bijgeloof lijden is dermate vastgeroest in de moderne mens dat het niet eens wordt onderzocht of de handeling in kwestie
Jeneverbes / Bron: Tsvetelina Kostova / Wikimedia CommonsJeneverbes / Bron: Tsvetelina Kostova / Wikimedia Commons
daadwerkelijk waardevolle eigenschappen heeft.

De Rooms Katholieke kerk keurde het gebruik van jeneverbeshout verbranden in eerste instantie af maar gebruikte het later als goedkope wierrookvariant.

Jeneverbes vanaf 16e tot 19e eeuw

Rond de 16e eeuw werd de jeneverbes als een panacee gezien dat allerlei kwalen genas. Rembert Dodoens, de baanbrekende kruidenwetenschapper uit de 16e eeuw die werkte in wat men thans België pleegt te noemen, zag in jeneverbes een geneesmiddel wat goed was voor de spijsvertering, lever, tegen krampen en winden, goed voor de longen, nieren en als pijnstiller tegen spierverrekkingen. Het bijzondere aan deze bonte reeks van geneestoepassingen van Dodoens is dat ze allemaal zijn bevestigd door de wetenschap en tot op de dag van vandaag worden aangewend in de fytotherapie. In de volksgeneeskunde waren deze toepassingen gebruikelijk maar men deed er nog een schepje bovenop. Jeneverbessen werden vooral als waterafdrijvend middel gezien waarmee je reumatische aandoeningen kan verhelpen. Deze toepassing is eveneens door wetenschappelijk onderzoek geconfirmeerd. Pastor Kneipp, die leefde in de 19e eeuw gebruikte een jeneverbeskuur als maagversterkend middel: je moet beginnen met 4 bessen per dag en dat elke dag met één extra bes uitbreiden, totdat je 15 bessen per dag eet. Vervolgens bouw je de hoeveelheid op dezelfde manier weer af.

Werkzame stoffen jeneverbes

In de bes zitten wat etherische oliën betreft er vooral monoterpenen zoals alfapineen, betapineen en sabineen. In de bebladerde takken zitten ook veel etherische oliën maar iets minder dan in de bessen. Verder zit er wat koolhydraten in het besje, looistoffen, bitterstoffen, organische zuren, flavonoïden, podophyllotoxine, pectine, vezels, calcium, kalium, mangaan, magnesium, zink, seleen, silicium, ijzer, chroom, fosfor, natrium en tin. Het bevat de vitaminen B1, B2, B3, C en betacaroteen. Voorts bevat de jeneverbes hars, eiwitten, vetten en was.

Jeneverbes, goed voor de urinewegen

Jeneverbes werkt sterk diuretisch, urinezuurverdrijvend en bloedzuiverend. Het bevordert de glomerulaire filtratiesnelheid in de nieren; dat is de snelheid waarmee het bloed gezuiverd wordt en toxische elementen uit het bloed wordt afgevoerd als urine. Bij gezonde mensen wordt dagelijks 170 liter bloed gezuiverd. Als de nieren te weinig lichaamsonvriendelije stoffen uitscheiden dan kunnen er ziekten ontstaan. Er vormen zich vochtopeenhopingen, ook oedemen genaamd, die zich in de gewrichten nestelen en voor reumatische aandoeningen kunnen zorgen. Door de nierwerking te stimuleren zullen de oedemen verdwijnen. Jeneverbes heeft naast deze geneeskrachtige eigenschap de beschikking over een infectiewerende werking en het helpt nierstenen voorkomen. In verband met deze medicinale kenmerken kunnen fytotherapeuten jeneverbes voorschrijven bij de volgende indicaties:
Jeneverbesboom / Bron: Nikanos / Wikimedia CommonsJeneverbesboom / Bron: Nikanos / Wikimedia Commons
  • Oedemen,
  • Te weinig urine-aanmaak,
  • Preventie van nier- en blaasstenen,
  • Blaasontsteking,
  • Urinebuisontsteking, als deze niet met nierontsteking gepaard gaat.

Jeneverbes, goed tegen reumatische aandoeningen

Doordat jeneverbes urine zuur verdrijft en het vochtafdrijvend is, is het een goed middel tegen allerlei reumatische aandoening. Deze medicinale werkzaamheid wordt versterkt door sesquiterpenen die een ontstekingswerende eigenschap hebben. Daardoor wordt het in de fytotherapie gebruikt als middel bij de volgende indicaties:
  • Artrose, artritis,
  • Artritis urica of jicht,
  • Myalgieën en tendinitis oftewel spier- en peesontstekingen.

Jeneverbes, goed voor de spijsvertering

Jeneverbes is een aperitivum, stomachicum en digestivum. Respectievelijk betekenen deze medische termen: eetlustopwekker, maagversterker en spijsverteringstimulant. Bovendien werkt het windverdrijvend. De juniperine in jeneverbes zorgt voor een betere darmperistaltiek waardoor het laxerend werkt. De bloedzuiverende en vochtafdrijvende kwaliteiten van jeneverbes helpen mee aan het spijsverteringsproces omdat allerlei afvalstoffen sneller uit het lichaam gevoerd worden. Om deze medicinale kenmerken is jeneverbes een fytotherapeutisch middel bij deze spijsverteringsindicaties:
Jeneverbes / Bron: Stan Shebs / Wikimedia CommonsJeneverbes / Bron: Stan Shebs / Wikimedia Commons
  • Obesitas
  • Bloedzuivering, zwakke stofwisseling, lentekuren,
  • Anorexie of eetlustgebrek,
  • Indigestie, maagzuur,
  • Flatulentie, meteorisme,
  • Constipatie.

Overige medicinale werkingen jeneverbes

Jeneverbes heeft buiten de primaire medicinale werkingen enkele interessante secundaire werkingen welke te belangrijk zijn om te negeren. Het wordt ingezet bij:
  • Bronchitis door antiseptische en lichte slijmoplossende werkzaamheden,
  • Koorts doordat het zweetafdrijvend werkt en de bloedzuivering ondersteunt,
  • Menstruatiepijn omdat de baarmoedercontracties bevordert worden,
  • Adjuvans bij ouderdomsdiabetes omdat de bloedsuikerspiegel verlaagd wordt door jeneverbes,
  • Huidaandoeningen, acné, vette huid, vanwege de bloedzuiverende eigenschappen.

Uitwendig gebruik jeneverbes

Diverse geneeskrachtige werkzaamheden zijn toepasbaar op de huid; oftewel voor uitwendig gebruik. Jeneverbes is een doorbloedingsverhogend middel. Het verwarmt de huid en stimuleert de afscheiding van afvalstoffen van de huid. Pinenen zijn voor dat laatste met name verantwoordelijk. Het is niet alleen ontstekingswerend maar heeft tegelijk pijnstillende eigenschappen. Bovendien is het een spierontspannend kruid. Je kunt het in bad doen om je hele lichaam te ontspannen en de rust te geven die het verdient in deze jachtige maatschappij waaraan we allen deelnemen. In de fytotherapie geldende uitwendige indicaties waarvoor jeneverbes een middel is, zijn:
Mondiale verspreiding jeneverbes / Bron: MPF / Wikimedia CommonsMondiale verspreiding jeneverbes / Bron: MPF / Wikimedia Commons
  • Verwarmende wrijfoplossing voor spieren en gewrichten,
  • Artrose en artritis,
  • Spierpijnen en rugpijn,
  • Zenuwpijnen,
  • Kneuzingen,
  • Peesontstekingen.

Consulteer de fytotherapeut

Wie jeneverbes als geneeskrachtig middel wilt gebruiken wordt aangeraden een consult te nemen bij een fytotherapeut. Jeneverbesextracten en medicijnen in de vorm van moedertincturen, poeders, nebulisaat, vloeibaar extract en capsules dienen alleen op voorschrift van bevoegden ingenomen te worden. Een huisarts of fytotherapeut kan je daarover inlichten, net als over de eventuele bijwerkingen en interacties met andere medicijnen of kruiden. Alle in dit artikel genoemde medicinale werkingen van dit geneeskruid zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en komen uit het Groot Handboek Geneeskrachtige Planten van Geert Verhelst, een standaardwerk op het gebied van genezende planten. Het boek wordt gebruikt in de fytotherapie.

Lees verder

© 2013 - 2017 Tom008, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geneeskrachtige kruiden bij kriebelhoestKriebelhoest is vaak erg vervelend. Vooral ís winters komt het bij veel mensen voor. Kriebelhoest kan verschillende oorz…
Geneeskrachtige Gezonde Kruiden H - I - JGeneeskrachtige Gezonde Kruiden H - I - JKruiden. Gezond en Vitaliserend. Geneeskrachtige Kruiden worden al eeuwen toegepast. In deze Gezonde Kruidenwijzer worde…
Perenroest op het perenbladPerenroest op het perenbladHet lijkt wel kunst. Een geel-oranje vlek op het perenblad. Van wazig doorschijnend geel-groen aan de buitenkant naar kn…
Tuinkruiden: Jeneverbes, Juniperus communisDe jeneverbes wordt in de Bijbel vermeld als een symbool van bescherming en er bestaan legenden dat de Heilige Maagd en…
Reuma (RA) oorzaken, symptomen en behandelingReumatoïde Artritis (RA) wordt in de volksmond ook wel reuma genoemd. RA is een vorm van reuma. Er bestaan vele vormen v…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "De Geneeskracht van Jeneverbes"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Marie, 27-02-2017 16:21 #2
Mijn vraag als je de bessen vier weken heb in genomen hoeveel tijd moet er tussen zitten als de bessen weer in wil nemen? Ik wil met 2 gram beginnen dat zijn ongeveer 30 bessen is dat correct?
Met vriendelijke groeten Marie

Frank, 27-10-2015 06:07 #1
Beste, ik ben benieuwd naar welke jeneverbessen ik moet gebruiken. Kan ik gebruik maken van de jeneverbessen die ik in de supermarkt vind bij de kruiden, of moet ik ze bij de reformzaak kopen? Reactie infoteur, 27-03-2016
Dat kan allebei. Het leukst is het om ze zelf te plukken.

Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 23-01-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Geneeskrachtig fruit
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!