InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > De pericardpunctie om vocht uit de hartzak te verwijderen

De pericardpunctie om vocht uit de hartzak te verwijderen

De pericardpunctie om vocht uit de hartzak te verwijderen Iedereen kent de omstandigheid dat de long een infectie oploopt in de vorm van een longontsteking. Toch bestaat er een kans dat ook het hart daardoor wordt aangetast juist omdat zuurstof via de aangetaste longen door de bloedbaan wordt opgenomen. Het kan een namelijk een pericarditis veroorzaken met een vocht gevulde hartzak - de harttamponade genoemd - tot gevolg. Wat zijn de symptomen en hoe kan de pericardpunctie uitkomst bieden?

Pericardpunctie


Waarom zit het hart in een zak?

Het wordt gevormd door het weefsel dat om het hart zit. Het is als het ware een zak waarin het hart bevindt. Om het hart heen zit dan een beperkte hoeveelheid vloeistof, waarmee het functioneren van het hart als het ware wordt bevorderd. Onder normale omstandigheden is er net voldoende vloeistof of smering aanwezig, zodat de hartpompbeweging soepel kan verlopen. Toch kan de pericard worden gevuld met vocht, waardoor de druk op het hart gevaarlijk toeneemt. Wat is de oorzaak daarvan en waarom is snel ingrijpen noodzakelijk?

Symptomen

Indien er iets aan de hand is met de hoeveelheid vocht om het hart dan komt het hart onder druk te staan. Men heeft een beklemmend gevoel op de borst, waardoor men het benauwd heeft. De hoeveelheid adrenaline neemt toe en de hartslag zal onregelmatig zijn. Dit kan leiden tot algeheel onbehagen juist omdat bloed aan- en afvoer ontregeld raakt. Daarnaast raken de longen eveneens in de verdrukking, waardoor kortademigheid ontstaat. Inspanningen vergen veel moeite, zodat men snel is uitgeput. Het kan acuut voorkomen maar ook geleidelijk. De acute vorm kan betekenen een gescheurde bloedvat of kransslagader, waardoor men direct in levensgevaar is. Beide vormen zullen veel pijn geven. In het geval van een geleidelijk voorkomende vochtophoping kan bij niet tijdig ingrijpen de patiënt in shock raken. Het kan potentieel tot het overlijden leiden. Let wel soms kan het voorkomen dat men de symptomen niet ervaart, echter wel teveel vocht in het hartzakje heeft.

Aanleiding van de aandoening

Er kunnen vele aanleidingen zijn waarom het ontstaat. Denk bijvoorbeeld aan:
  • een longontsteking is overgeslagen naar omringende organen zo ook naar de pericard. De luchtwegen zijn vaak de aanleiding om het virus of de bacterie via bloedbanen verder over te dragen;
  • een beschadiging aan het hart of kransslagader door inwendige oorzaken of een operatie;
  • een hartinfarct, hartziekte of hartkanker. In het laatste geval zal men vaak elders al uitzaaiingen hebben gehad.
Voordat men zekerheid heeft waardoor het wordt ontstaan moet het vocht worden verwijderd. Het vormt een ernstige bedreiging voor de patiënt. Achteraf kan het vocht worden gecontroleerd om de oorzaak te constateren.

Pericarditis is self-limiting

Indien de pericard in normale omstandigheden is geïnfecteerd dan kan er ook vocht daarin ontstaan. Het weefsel van de hartzak is echter stug en stevig en heeft de neiging om het vocht op een natuurlijke manier af te voeren. Daarnaast vormt de aandoening bij gezonde personen geen bedreiging en verdwijnt vanzelf. De ontsteking is namelijk voor een beperkte termijn hardnekkig, waarna de verdediging van het lichaam de situatie controleert of overneemt. Dat geldt dus voor sterke gezonde personen. Dat ligt anders bij diegene met een verzwakt lichaam danwel diegene met reeds een infectie hebben gehad. Denk aan het reeds hebben gehad van een longontsteking waarna de long slechts tot op 80% is hersteld. Men is vatbaarder dan andere mensen, waarnaast de kans op het overslaan van infecties wordt vergroot.

Harttamponade

Indien het lichaam reeds enigszins is verzwakt dan kan de hartzak ook minder hebben. Is er sprake van een luchtweginfectie overslag dan wordt er onvoldoende vocht afgevoerd. Het hart komt dan als het ware in een zak met vocht te liggen. Omdat de zakrand stug en stevig is drukt het vocht tegen het hart aan, waardoor een harttamponade ontstaat. Oftewel het hart kan zijn hartslag niet meer naar behoren uitoefenen en zal onregelmatig gaan kloppen. Dat houdt in dat het hart sneller gaat kloppen zonder dat effectief bloed wordt gepompt. Het lichaam krijgt relatief minder zuurstof, waardoor de kans op uitval van bepaalde lichaamsdelen bestaat. Deze toestand kan onbehandeld leiden tot shock met het overlijden tot gevolg. Het is dus noodzakelijk om tijdig het vocht uit de tamponade af te voeren. Daartoe wordt een drain aangelegd.

Aanbrengen van de pericardpunctie

De patiënt dient op de rug te liggen en is compleet bij bewustzijn. Daar waar de drain wordt aangelegd zal het weefsel worden verdoofd. Deze injecties kunnen zeer pijnlijk zijn. Is de verdoving ingetreden dan kan de pericard worden ingeprikt, zodat de drain via de incisie wordt aangebracht. In de loop van een nacht zal de vochthoeveelheid in de hartzak compleet verdwijnen. De druk op het hart is afgenomen, waardoor het weer normaal kan gaan werken. De hartkloppingen verdwijnen en de hartslag zal stabiliseren. Dit houdt in dat de patieënt zich snel veel beter gaat voelen. Uiteraard dient dan aan herstel worden gewerkt. De infectie moet compleet worden bestreden door een antibiotica kuur. Andere oorzaken dienen eveneens medisch te worden opgelost om herhaling te voorkomen. Schakel bij een longontsteking en hartkloppingen altijd snel gedegen medisch advies in omdat bij een onverhoopte tamponade het leven ernstig in gevaar komt.

Lees verder

© 2012 - 2019 Geinformeerd, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Pericarditis, ontsteking van het hartzakjePericarditis, ontsteking van het hartzakjeEen ontsteking van het hartzakje wordt pericarditis genoemd. Deze naam is afgeleid van pericard=hartzakje en itis=ontste…
Pericarditis of ontsteking hartzakje: symptomen, behandelingPericarditis of ontsteking hartzakje: symptomen, behandelingPericard is een andere naam voor hartzakje, dit is het vlies om het hart. Als het hartzakje ontstoken raakt spreken we v…
Harttamponade een levensbedreigende overdruk op het hartHarttamponade een levensbedreigende overdruk op het hartWakker worden met hartkloppingen, een angstig gevoel en algeheel onbehagen. Het kan betekenen dat er vocht om het hart z…
Ademhalingsproblemen door vocht longvliezen: pleurapunctieAdemhalingsproblemen door vocht longvliezen: pleurapunctieIndien er sprake is van een klaplong dan komt er lucht om de longen, echter bij sommige aandoeningen kan er vochtophopin…
Harttamponnade: Vloeistof in hartzakje met pijn op borstHarttamponnade: Vloeistof in hartzakje met pijn op borstBij een harttamponnade, ontstaat een acute compressie van het hart doordat de ruimte tussen de hartspier en het pericard…
Bronnen en referenties
  • http://www.antoniusziekenhuis.nl/1822865/1850369/pericardpunctie.pdf
  • http://www.hartwijzer.nl/Pericarditis_en_endocarditis.php

Reageer op het artikel "De pericardpunctie om vocht uit de hartzak te verwijderen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Louise, 17-08-2017 19:30 #4
Ik heb een vraagje is een pericard effusion het zelfde als een ontstoken hartzakje. Reactie infoteur, 18-08-2017
Het gaat dan om vocht om het hart en kan ook om erg veel vocht gaan. Het kan leiden tot een harttamponnade en dan is de pericardpunctie absoluut noodzakelijk. Als het om effusion gaat, dan is er al een groot teveel aan vochtopbouw aanwezig. Een ontstoken hartzakje kan in dit geval 1 van meerdere redenen zijn waarom de vochtopbouw ontstaat. Het kan ook gaan om een virale infectie, pericarditis, TBC, kanker, uitval van een nier, resultaat van een hartoperatie, etc.

Sheila, 22-07-2017 22:29 #3
Geachte heer/mvr
ik zou graag meer informatie willen verkrijgen over pericarditis. Denk dat ik dat ook
heb en heb alle onderzoekingen ondergaan, maar de cardioloog zegt dat hij weinig
of niets voor mij kan doen. Ik weet nu niet hoe om te gaan met mijn situatie.
Graag kijk ik uit naar uw reactie.
vriendelijke groet Reactie infoteur, 24-07-2017
In deze de arts vertrouwen, en zo niet dan een tweede beoordeling aanvragen.

A. A. Warbie, 24-01-2015 09:01 #2
De symptomen zoals vermeld heb ik totaal niet ervaren. niet benauwd, geen hartkloppingen, geen pijn op de borst of koorts.
Desondanks zat er toch 670 cc vocht in mijn hartzakje, De oorzaak hiervan was een klepoperatie.Dus ook zonder de symptomen kan er vocht in je hartzakje zitten. Dit zou ook vermeld moeten worden.

Jan, 18-02-2014 11:04 #1
Vocht in het hart is inderdaad niet om te lachen. Enkele jaren geleden was dat bij mij ook geconstateerd door de Cardioloog enkele maanden na verwijdering van een geïnfecteerde pace-maker. Het vocht had daar niets mee te maken, volgens de dokters maar wel een gevolg van een verkoudheid en longvliesontsteking. De symptomen zijn inderdaad zoals hierboven beschreven en de operatie verloopt ook zoals hierboven beschreven, compleet onverdoofd en zeer pijnlijk. Ik ben nu 2 jaar verder maar regelmatig voel ik nog steeds de inbreng en het rond het hart gaan van de sonde of hoe dat ding ook mag heten wat volgens de huisdokter en cardioloog "wandpijn" noemt.
De Cardioloog heeft er geen oplossing voor met medicijnen, alleen mag ik als het echt erg is Dafalgan nemen en veel rusten en inderdaad dat veel rusten helpt echt wel, tijdelijk, want de pijn komt altijd terug en zeker als ik vermoeid(bijna constant) ben of een verkoudheid heb of beiden tegelijk. Iedere maand ga ik minstens 1 keer naar de huisdokter die mijn hart beluisterd op eventueel terugkeren van het vocht, onmiddellijk een bronchitis of gewone verkoudheid de kop probeert in te drukken, en 2 tot 3 maal per jaar ga ik langs de cardioloog die nog uitgebreider onderzoek doet. Om zoveel mogelijk het risico op terugkerend vocht te verkleinen heeft de Cardioloog wel Colchicine voorgeschreven een half tabletje per dag, dit is wel een medicijn tegen jicht maar het zou ook goed zijn bij vocht in het hart, tenminste, om het te voorkomen.
Ondanks de erg pijnlijke operatie en erna een leven van wandpijn, ben ik vandaag toch blij dat ze dat allemaal kunnen in een ziekenhuis, anders had ik dit waarschijnlijk nooit meer kunnen schrijven.

Infoteur: Geinformeerd
Laatste update: 20-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hartproblemen
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!