Talgbult of atheroomcyste: symptomen, oorzaak en behandeling

Talgbult of atheroomcyste: symptomen, oorzaak en behandeling Een atheroomcyste wordt vaak aangeduid als talgkliercyste, epidermale cyste of epidermoid cyste. In de volksmond wordt er vaak naar verwezen als talgbult of talgbultje. Een atheroomcyste is in feite een verstopte talgklier of een gezwollen talgklier. Een talgbult is een kleine, harde knobbel die zich ontwikkelt onder de huid. Deze kan gaan ontsteken en dan zwelt hij op, wordt rood en voelt warm aan (zie foto). Je moet niet zelf een talgbultje uitknijpen of proberen te verwijderen. Dat kan leiden tot een infectie. Een arts kan de talgkliercyste deskundig verwijderen.
Atheroomcyste achter het oor / Bron: Me, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Atheroomcyste achter het oor / Bron: Me, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Talgbult of atheroomcyste

Verstopte talgklier

Een atheroomcyste is een verstopte talgklier. Er is in dat geval een bult op de huid die is ontstaan doordat een haarzakje met de talgklier verstopt is geraakt met verweekte keratine oftewel hoornschilfers, met vaak nog talg, pus en bacteriën. Een talkliercyste kan een enkele keer heel groot worden, maar variëren ze in grootte van 0,5 tot 3 cm. De inhoud van zo'n talgbult is kaasachtig en ruikt smerig. Talgkliercysten komen vaak voor en zijn onschuldig.

Verkeerde benaming

Talg is dus niet het hoofdbestanddeel van een talgkliercyste. Daarom is de naam talgkliercyste, 'verstopte talgklier', sebaceous cyst, of atheroomcyste feitelijk onjuist. Toch wordt deze benaming veel gebruikt. In de volksmond wordt vaak verwezen naar 'talgbult' of 'talgbultjes'. De officiële medische term die wordt gebruikt, is epidermoidcyste of epidermale cyste.

Oorzaken talgbultjes

Een talgkliercyste wordt meestal veroorzaakt door een opeenhoping van keratine. Keratine is een eiwit dat van nature in huidcellen voorkomt en beschermt tegen omgevingsinvloeden. Een talgkliercyste ontstaat wanneer keratine onder de huid wordt opgesloten door schade aan de huid of doordat een haarzakje met de talgklier verstopt is geraakt. Deze schade kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door acne of overmatige blootstelling aan de zon. De blokkade veroorzaakt ophoping van keratine en vaak ook talg, waardoor de bult of cyste zich ontwikkelt. Mensen met een huidaandoening hebben meer kans om een talgkliercyste te krijgen.

Risicofactoren

Bijna iedereen kan een of meerdere talgbulten ontwikkelen, maar deze factoren maken je vatbaarder:
  • Na de puberteit;
  • Bepaalde zeldzame genetische aandoeningen hebben;
  • Verwonding van de huid door bijvoorbeeld acne of overmatige blootstelling aan de huid.

Symptomen

Atheroomcyste komen vaak voor. Ze groeien langzaam. Ze veroorzaken geen andere symptomen, zoals jeuk of pijn, en zijn niet kwaadaardig. Zo'n cyste is vaak te vinden op het gezicht, hoofd, nek, rug, of genitaliën. Ze zijn rond of ovaal, variëren in grootte van 0,5 tot 3 cm. Ze zien eruit als een kleine bult, zijn huidkleurig, geelbruin tot geel van kleur, en zijn gevuld met een dikke, stinkende substantie. Op de labia of balzak schijnen de bultjes wit door, waardoor ze op deze locaties als witte bolletjes zichtbaar zijn.

Complicaties

Soms raakt een verstopte talgklier ontstoken. In dat geval raakt de atheroomcyste en de omliggende huid rood en warm. Er ontstaat een zwelling en de plek doet pijn. Een ontstoken cyste kan openbreken, waarna er talg en pus uitstroomt. De cyste gaat niet altijd spontaan open. De huisarts zal dan zorgen voor drainage door er een sneetje in te maken.

Talgkliercyste achter het oor / Bron: Klaus D. Peter, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Talgkliercyste achter het oor / Bron: Klaus D. Peter, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Diagnose en onderzoek

Om een atheroomcyste te diagnosticeren, zal de arts de bult en de omringende huid onderzoeken. Ook zal hij je een aantal vragen stellen en je medische voorgeschiedenis in acht nemen. De arts zal onder meer informeren hoe lang de bult aanwezig is, of je last hebt van bijkomende klachten en of de bult in de loop van de tijd is veranderd. Een huisarts kan meestal op het oog de diagnose stellen, maar soms zal verwijzing naar een dermatoloog (huidarts) worden overwogen om de diagnose te bevestigen.

Behandeling: verwijderen van talgbultjes

Een talgkliercyste kan door de arts worden verwijderd met een minimale ingreep, waarbij de gehele cyste verwijderd wordt inclusief de celwand. Dit is nodig om recidief te voorkomen. Voorafgaande aan de ingreep krijg je een prik om de huid rondom de cyste te verdoven. Als de verdoving werkt, zal de cyste worden weggesneden. Daarna wordt de wond gehecht. Bij een ontstoken talgbult, zal er eerst een sneetje worden gemaakt (incisie) om de inhoud ervan te laten afvloeien (drainage). Later kan alsnog de cyste worden verwijderd.

Prognose

In de meeste gevallen veroorzaakt een talgbultje op de lange termijn geen problemen. Het zelf uitknijpen of verwijderen van een talgbultje wordt ten zeerste afgeraden, aangezien dit tot infectie kan leiden en de situatie alleen maar verergert. Je doet er verstandig aan om het talgbultje met rust te laten. Zodra de cyste door een arts is verwijderd, bestaat de kans dat het terug zal komen.

Lees verder

© 2016 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Bartholin-cyste of abces: symptomen, oorzaken en behandelingBartholin-cyste of abces: symptomen, oorzaken en behandelingBij een Bartholin-cyste of Bartholin-abces bouwt pus zich op in één van de Bartholin-klieren aan de ingang van de vagina…
Ingegroeide haartjes behandelenIngegroeide haartjes behandelenIngegroeide haartjes kunnen er lelijk uit zien en pijn zijn. Ze worden veroorzaakt door haartjes die terug in huid groei…
Help! Ik heb gerstekorrelsHelp! Ik heb gerstekorrelsDe meeste mensen hebben wel een last van die kleine, vervelende bultjes in het gezicht. Deze witte en harde bolletjes wo…
Knobbeltje onder de huid: oorzaken van een onderhuidse bultKnobbeltje onder de huid: oorzaken van een onderhuidse bultEen knobbeltje onder de huid is vaak goedaardig, alhoewel je er veel hinder van kunt ondervinden. Bij een onderhuidse kn…

Cystinose: Afwijkingen in nieren, ogen en andere organenCystinose: Afwijkingen in nieren, ogen en andere organenCystinose is een aandoening van het aminozuurmetabolisme waarbij het aminozuur cystine, een bouwsteen van eiwitten, zich…
Ziekte van Danon: Afwijkingen aan ogen, spieren en hartZiekte van Danon: Afwijkingen aan ogen, spieren en hartBij de ziekte van Danon is de patiënt getroffen door afwijkingen aan het hart, de hersenen (verstandelijke beperking), d…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Steven Fruitsmaak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • https://www.thuisarts.nl/talgkliercyste/ik-wil-talgkliercyste-laten-weghalen
  • https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/atheroomcyste/
  • http://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/etxt/epidermale-cyste-atheroomcyste.htm
  • http://www.huidconsult.nl/portal/index.php/Huidziekten-A-Z/Huidziekten-A-t/m-C/Atheroomcyste-talgkliercyste-epidermoidcyste.html?cpage=10#.V6nYXdJf1aQ
  • http://www.huidziekten.nl/folders/nederlands/verstopte-talgklier-atheroomcyste-talgkliercyste.htm
  • http://patient.info/health/epidermoid-and-pilar-cysts-sebaceous-cysts-leaflet
  • http://www.healthline.com/health/epidermoid-cysts#Causes2
  • <ayo Clinic. Epidermoid cysts: Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sebaceous-cysts/symptoms-causes/syc-20352701 (ingezien op 7-2-2018)
  • Afbeelding bron 1: Me, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Klaus D. Peter, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 05-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.