InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Knobbeltje onder oksel: oorzaken knobbel of zwelling oksel

Knobbeltje onder oksel: oorzaken knobbel of zwelling oksel

Knobbeltje onder oksel: oorzaken knobbel of zwelling oksel Last van een zwelling, bultje of knobbeltje onder de oksel? Een zwelling, verheven plek, grote bult, pukkel of onderhuidse knobbel onder de oksel kan allerlei oorzaken hebben. Bij een zwelling kunnen de lymfeklieren betrokken zijn. Gezwollen lymfeklieren zijn vrijwel altijd een reactie op een infectie, zowel bij mannen, vrouwen als kinderen. Bij een huidinfectie aan hand of arm, kunnen de lymfeklieren in de oksel opspelen. Vrouwen die last hebben van een borstontsteking, kunnen ook last krijgen van een pijnlijke verdikking in de oksel. Andere mogelijke oorzaken van een zwelling of knobbeltje onder de oksel is een ontstoken zweetklier of een abces. Een talgkliercyste is ook mogelijk; deze is te herkennen als een onderhuids knobbeltje (onder de oksel). Tijdens de zwangerschap kun je ook last krijgen op zwelling van de oksel(s), hetgeen veroorzaakt kan worden door een derde borstklier in de oksel, soms ook een vierde borstklier onder de andere oksel. Dit is een onschuldige aandoening.

Knobbeltje onder oksel of zwelling onder oksel


De thymus of zweverik ligt achter het borstbeen / Bron: Nerthuz/Shutterstock.comDe thymus of zweverik ligt achter het borstbeen / Bron: Nerthuz/Shutterstock.com

Vergrote lymfeklieren in de oksel

Het lymfatisch systeem bestaat uit lymfeklieren die met elkaar verbonden zijn door een netwerk van lymfevaten door het hele lichaam en een groot aantal lymfatische organen. Lymfatische organen zijn organen waar lymfatisch weefsel in voorkomt:
  • lymfeknopen (lymfeklieren) in het lymfevatenstelsel;
  • milt;
  • thymus (zwezerik);
  • amandelen (tonsillen).

Lymfestelsel

Er stroomt lymfe of lymfevloeistof (ook wel weefselvocht genoemd) door het lymfestelsel, net zoals er bloed door de bloedvaten stroomt. Het lymfestelsel is echter alleen een afvoerend systeem. Op het kruispunt van grote lymfevaten bevinden zich lymfeknopen, welke dichtbij organen liggen en te beschouwen zijn als filterstations of zuiveringsstations voor de lymfe die uit de verschillende delen van het lichaam worden aangevoerd. Deze lymfeknopen worden ook wel klieren genoemd. Grote concentraties van lymfklieren bevinden zich in de hals, de oksels en de liezen. Dit zijn zeer strategische plaatsen in het lichaam. Ze halen of filteren lichaamsvreemde stoffen uit het lichaam die via de bloedbaan worden uitgescheiden door het lichaam. Lymfklieren hebben een belangrijke functie bij de actieve afweer doordat ze witte bloedcellen, lymfocyten genaamd, en de antistoffen, die het lichaam tegen infectie verdedigen, bevatten. De lymfeklieren maken ziekteverwekkers, zoals bacteriën en virussen, onschadelijk.

Opgezette lymfeklieren: zwelling van de lymfeklieren

Lymfeklieren kunnen opzetten wanneer je een infectie of een ontsteking hebt. De lymfeklieren zetten dan op doordat ze extra hard moeten werken om de infectie het hoofd te bieden. Een pijnlijke zwelling van de lymfeklieren is meestal geen reden tot bezorgdheid, maar een pijnloze zwelling kan op een ernstige aandoening, zoals kanker wijzen. Lymfeklieren raken vaak opgezwollen door een infectie door bacteriën of virussen. Het opzwellen van een lymfeklier in de regio van de hals, liezen en oksels valt het eerste op. Dat komt omdat deze klieren dicht onder huid liggen.

Ziekte van Pfeiffer: zwelling in de oksels

De ziekte van Pfeiffer, ook wel 'klierkoorts' of 'kissing disease' genoemd, omdat de ziekte door mond-op-mond contact via speeksel kan worden doorgegeven, kan aanleiding geven tot vergrote en pijnlijke lymfeklieren, vooral in de nek, maar soms ook in de liezen of oksels. Bij een huidinfectie aan hand of arm, kunnen de lymfeklieren in de oksel opspelen. Als je last hebt van een rode, pijnlijke zwelling, koortsig bent en ook nog eens last hebt van pijnlijke verdikkingen in de oksel, dan heb je mogelijk een borstontsteking (mastitis) een aandoening die vooral vrouwen treft die borstvoeding geven.

Ontstoken zweetklier: zwelling in de oksel

Over het gehele lichaam bevinden zich zweetklieren: de eccriene zweetklieren. Deze spelen een rol spelen bij het transpireren of zweten. Daarnaast zijn er de apocriene zweetklieren, welke zich alleen in de oksels en liezen bevinden. Deze zweetklieren geven een specifieke geur af, de alom bekende zweetgeur. Wanneer apocriene zweetklieren ontstoken raken, wordt dat 'hydradenitis' genoemd. Een zweetklierontsteking kan acuut optreden met abcesvorming (zie onder), of kan chronisch zijn met afwisselend meer en minder klachten. Deze vervelende aandoening komt vooral voor bij vrouwen tussen de puberteit en het veertigste levensjaar, dus bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd waarbij hormonen een rol spelen. Soms kan er oom sprake zijn van een erfelijke factor. De aandoening wordt vaker gezien mensen die roken, waarbij verondersteld wordt dat de nicotine een uitwerking heeft op de zweetklieren. Je krijgt bij een zweetklierontsteking last van een kleine zwelling die rood, warm en pijnlijk wordt. Wanneer de zwelling groter wordt kan zich een holte met pus vormen, een zogeheten abces (zie onder). De zwelling kan openbreken waarna er pus vrijkomt.

Abces in oksel: zwelling in de oksel

Een abces is met pus (etter) gevulde zwelling in een niet eerder bestaande holte. Een abces ontstaat door een infectie in de weke delen waarbij de natuurlijke afweer van het lichaam niet in staat is (geweest) om de binnengedrongen bacteriën afdoende te bestrijden. Vaak is de bacterie Staphylococcus de boosdoener. Een abces kan zich op elke plaats van het lichaam ontwikkelen, maar vaak zie je ze rondom de oksels, gebieden rond de anus en de vagina, de basis van je wervelkolom, rond een tand en rondom de lies. Soms dient chirurgisch te worden ingegrepen.

Steenpuist op de borst, kan zich ook onder de oksel voordoen / Bron: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Steenpuist op de borst, kan zich ook onder de oksel voordoen / Bron: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Steenpuist: rode zwelling met puskop

Een steenpuist is te herkennen als een rode zwelling waar een puskop opkomt. De oorzaak is een ontsteking van een haarzakje in de huid. Voorkeurslocaties van steenpuisten zijn de oksel of de lies, op de bil, in de nek of in het gezicht. In veel gevallen breekt de steenpuist binnen een week open, waarna de pus er vanzelf uitkomt en de huid kan genezen.

Talgkliercyste: onderhuids knobbeltje onder oksel

Een talgkliercyste (ook wel atheroomcyste of epidermoidcyste genoemd), is een volkomen onschuldige aandoening en is te herkennen als onderhuids knobbeltje. Het ontstaat wanneer een talgklier verstopt raakt. Een talgkliercyste is in feite een holte waarin zich dode huidcellen, talg en zweet ophoopt. Een talgkliercyste verschijnt vaak op behaarde delen van het lichaam, zoals hoofd, nek, oksels of op de rug en schouders.Dit komt doordat een talgkliercyste meestal ontstaat vanuit een haarzakje waarvan de uitvoergang verstopt is geraakt.

Knobbel onder de oksel door kanker

Lymfeklieren zijn vaak de eerste plekken waarnaar kanker van andere organen metasteert of uitzaait. Knobbels onder de oksel kunnen wijzen op uitzaaiingen in de lymfeklieren (lymfkliermetastasen). Er bestaat ook kanker die in de lymfeklieren zelf ontstaat, zoals het Hodgkin-lymfoom (met symptomen als vergrote lymfeklieren, koorts en vermoeidheid), en het Non-Hodgkin-lymfoom.

Te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie)

Wanneer de schildklier overmatig schildklierhormonen produceert (hyperthyreoïdie), dan kan dit een waaier aan klachten veroorzaken waaronder pijnlijke klieren. De klieren in de oksel zwellen hierdoor op. Afgezien van de zwelling kan je ook last hebben van koorts, onregelmatige hartslag, zwakte, vermoeidheid, en overmatig zweten.

Andere oorzaken van zwelling onder oksel

Hoewel het zelden voorkomt, kan een zwelling van de oksel(s) een reactie zijn op bepaalde medicijnen, allergieën, Von Gierke ziekte of glycogeen opslag ziekte type I (een zeldzame stofwisselingsziekte), ziekte van Kawasaki of mucocutaan lymfekliersyndroom (een zeldzame ziekte waarbij de middelgrote bloedvaten door het gehele lichaam ontstoken raken), sarcoïdose (een auto-immuunziekte waarbij spontaan ontstekingen ontstaan in verschillende organen en weefsels van het lichaam), en bepaalde vormen van artritis.

Zwelling van de oksels tijdens de zwangerschap

De oksels kunnen ook wat opzwellen tijdens de zwangerschap, als het lichaam van een zwangere vrouw verschillende hormonale veranderingen ondergaat gedurende die cruciale negen maanden. Er kan dan sprake zijn van axillaire polymastie, in principe een onschuldige aandoening. Het gaat om een separate borstklier in de oksel, die tijdens de zwangerschap opzwelt.

Klachten door het scheren van je oksels / Bron: Stevepb, PixabayKlachten door het scheren van je oksels / Bron: Stevepb, Pixabay

Een goedaardig vetgezwel onder de oksel

Ook bij een goedaardig vetgezwel zoals een lipoom, vaak kortweg aangeduid als 'vetbult', is een knobbel onder de oksel zichtbaar. Lipomen kunnen overal in het lichaam voorkomen waar vetcellen aanwezig zijn. Voorkeursplekken zijn de oksels, bovenbenen, onderarmen, de hals en de romp.

Ingegroeide haartjes door scheren van oksels

Scheren van de oksels kan bij meisjes of vrouwen soms leiden tot ingegroeide haartjes. Een ingegroeide haar kan irritatie en pijn veroorzaken en soms ook lichte zwelling onder de oksel.

Kattenkrabziekte: besmetting vindt plaats via een krab van een kat / Bron: Mydegage/Shutterstock.comKattenkrabziekte: besmetting vindt plaats via een krab van een kat / Bron: Mydegage/Shutterstock.com

Opgezette lymfeklier door kattenkrabziekte

Kattenkrabziekte is een bacteriële infectie die via een huidbeschading van de scherpe nagels van een besmette kat op mensen wordt overgebracht. De boosdoener is de bacterie Bartonella. Vaak verschijnen er op de plek waar je bent gekrabd, één bultje of meerdere bultjes van 2 tot 3 mm. op de huid in de buurt van de krab of beet. Na enkele dagen worden dit blaasjes die indrogen en een korstje krijgen, die er na verloop van tijd afvalt. Na ongeveer twee weken kunnen de nabijgelegen lymfeklieren (bijvoorbeeld in de hals, in de oksel of de elleboogplooi) zwellen en pijnlijk worden. Dit wordt lymfadenitis genoemd.

Lees verder

© 2014 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Zwelling of knobbel in de okselZwelling of knobbel in de okselDe oksels behoren niet bobbelig of onregelmatig aan te voelen. Soms is er een knobbel of zwelling voelbaar. Je kunt deze…
Bult achter oor, in hals of knobbeltje in nek, lies of okselBult achter oor, in hals of knobbeltje in nek, lies of okselIk heb een bult achter mijn oor, in mijn hals of ik heb een (al dan niet pijnlijk) knobbeltje in mijn nek, lies of oksel…
Gezwollen oksels: Oorzaken en behandeling van okselzwellingGezwollen oksels: Oorzaken en behandeling van okselzwellingHeel wat aandoeningen en infecties veroorzaken een gezwollen oksel of gezwollen oksels, zoals brucellose, suikerziekte o…
Botox in oksels tegen zwetenVeel mensen hebben last van overmatig zwetende oksels. Er zijn verschillende manieren om dit tegen te gaan, maar het ins…
Borstkanker: symptomen, stadia, behandelingBorstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. De oorzaken van borstkanker zijn niet bekend, maar er z…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/monkeybusinessimages
  • B. Blackstone en C.T. Feldmann. Kleine kwalen in de huisartsgeneeskunde: zwelling in de axilla tijdens zwangerschap en kraambed. Ned Tijdschr Geneeskd. 1989;133:930-2
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.
  • www.gezondheidsplein.nl/menselijk-lichaam/lymfestelsel/item45081
  • www.heelmeester.nl/heelmeestercms/ingrepen-in-beeld/diversen/135-abces-oksel
  • www.lymfoedeem.nl/pages/lymfoedeem/het_lymfestelsel.php
  • www.lzr.nl/site/loader/loader.aspx?DOCUMENTID=f537806d-2c12-49dd-8154-ed46a75a15be
  • www.mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/38186-abces-in-oksel-lies-en-borst-steenpuist-huidabces.html
  • www.mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/112590-brachioradiale-jeuk-jeuk-branderigheid-van-de-huid-armen.html
  • www.patient1.nl/encyclopedie/lymfeklierzwelling
  • www.thuisarts.nl/zweetklierontsteking/ik-heb-zweetklierontsteking
  • www.zwangerschapspagina.nl/zwangerschap/448157-knobbeltje-oksel.html
  • Afbeelding bron 1: Nerthuz/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Mydegage/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Knobbeltje onder oksel: oorzaken knobbel of zwelling oksel"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

T. Huisman, 20-01-2016 19:55 #1
Dit zijn niet de leukste onderwerpen. De meesten denken meteen aan het ernstigste met pijnlijke knobbeltjes onder de oksel. Dan wil men liever meteen weten wat het is.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 23-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Huidaandoeningen oksel
Bronnen en referenties: 17
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!