InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Vagina: anatomie, functie en ligging & vaginale aandoeningen

Vagina: anatomie, functie en ligging & vaginale aandoeningen

Vagina: anatomie, functie en ligging & vaginale aandoeningen De vagina is het inwendige deel van het vrouwelijke geslachtsorgaan en wordt ook wel schede genoemd. Het verbindt de baarmoeder met de buitenkant van het lichaam. Bij seksuele opwinding wordt de vagina sterker van bloed voorzien, waardoor deze vochtiger wordt en het bovenste derde deel van de vagina zich opent als een ballon. In rust liggen de vaginawanden tegen elkaar. De vagina moet niet verward worden met het buitenste gedeelte van het vrouwelijke geslachtsorgaan, de vulva. De vulva bestaat uit de schaamlippen, de clitoris, de uitgang van de urinebuis en de ingang van de vagina. De vagina zit in het lichaam: het is een tot 12 centimeter lange buis met zeer elastisch slijmvlies. Het slijmvlies is omgeven door een dunne spierlaag. Van buitenaf zie je alleen de ingang. De eenvoudigste manier om de ingang te zien is door een spiegel te gebruiken. Het maagdenvlies is een slijmvlies. Deze sluit de opening geheel of gedeeltelijk af.

Eileiders, eierstokken, vagina, baarmoeder, baarmoedermond en baarmoederwand / Bron: Marochkina Anastasiia/Shutterstock.comEileiders, eierstokken, vagina, baarmoeder, baarmoedermond en baarmoederwand / Bron: Marochkina Anastasiia/Shutterstock.com

Wat is een vagina?

De vagina is een acht tot twaalf centimeter lange wijde ruimte of elastische holte met plooien en met een relatief nauwe opening, die voornamelijk bestaat uit gladde spieren. De vagina begint bij de vaginale ingang (de vaginale opening bij de vulva) en wordt aan de achterkant begrensd door de baarmoederhals (een buisje weefsel dat de vagina verbindt met de baarmoeder). Het maagdenvlies is een randje weefsel rondom de ingang van de vagina, maar ondanks de naam kan het niet aantonen of je wel of geen seks hebt gehad. De vagina dient om de penis te ontvangen tijdens geslachtsgemeenschap en dient als geboortekanaal bij de geboorte van een kind.

Anatomie van de vagina

Vagina is een wijde ruimte

De vagina is niet zozeer een buis maar meer een wijde ruimte met een relatief nauwe opening. De vagina bestaat uit gladde spieren en bindweefsel. Bij een volwassen vrouw is hij tussen de acht en twaalf centimeter lang. De achterste vaginale wand is iets langer dan de voorste vaginale wand vanwege de locatie van de baarmoeder. De vaginale ingang vormt de grens tussen de buitenste en binnenste geslachtsdelen van de vrouw.

Holte van Douglas / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Holte van Douglas / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Ligging

Via bindweefsel is de vagina stevig verbonden met de omliggende weefsel- en orgaanstructuren. Aan de voorkant grenst de vagina aan de blaas en urethra of urinebuis. Achteraan rust het tegen het rectum of endeldarm. Aan de bovenkant grenst de vagina aan de baarmoeder of uterus. De baarmoederhals (cervix) is het onderste gedeelte van de baarmoeder en vormt de verbinding tussen de baarmoeder en de vagina. Het achterste deel van de vagina strekt zich uit tot de zogenaamde holte van Douglas of excavatio rectouterina. Dit is de ruimte tussen baarmoeder en rectum in de buikholte bij de vrouw.

Klier van Bartholin

De klier van Bartholin of de glandula vestibularis major is een slijmklier die ligt in het gebied van de ingang van de vagina. Een vrouw heeft er twee aan weerskanten van de opening van de vagina op 5 en 7 uur. Het produceert een slijmerige afscheiding die de vaginale ingang vochtig houdt. De voorste en achterste vaginawanden bestaan uit slijmvlies en bevatten veel plooien waardoor de vagina kan worden opgerekt als dat nodig is, bijvoorbeeld tijdens geslachtsgemeenschap maar bovenal tijdens een bevalling. Bij de geboorte van een kindje moet de vagina vele malen zijn werkelijke grootte oprekken.

G-spot of G-plek

De G-plek of G-spot is hele kleine zone of klein plekje aan de binnenkant van je vagina, dat aanvoelt als een ribbelig sponsachtig stukje weefsel. Het bevindt zich zo'n 5 centimeter diep in de vagina, aan de kant van de buik. Als een vrouw opgewonden raakt, dan vult dit weefsel zich met vocht en dat is het moment dat je deze erogene zone kan stimuleren.

Bloedtoevoer en zenuwen

De bloedtoevoer naar de vagina vindt plaats via de vaginale arteria. De veneuze drainage neemt de vaginale veneuze plexus over, die bestaat uit kleine aders in de zijkanten van de vagina. De vagina wordt buiten het bewustzijn om geïnnerveerd via de uterovaginale plexus. De somatosensorische innervatie vindt plaats via de nervus pudendus of schaamzenuw, een zenuw in het bekken.

Lactobacillen (melkzuurbacteriën) zijn in staat om suikers om te zetten in melkzuur / Bron: Photo Credit: Janice Carr Content Providers(s): CDCDr. Mike Miller, Wikimedia Commons (Publiek domein)Lactobacillen (melkzuurbacteriën) zijn in staat om suikers om te zetten in melkzuur / Bron: Photo Credit: Janice Carr Content Providers(s): CDCDr. Mike Miller, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Lactobacillen

De cellen van het vaginale slijmvlies synthetiseren glycogeen. Met de afschilfering van deze cellen komt het glycogeen ook de vaginale ruimte binnen. Daar wordt het omgezet in melkzuur door de lactobacillen. Een gezonde vaginale flora bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd bestaat grotendeels uit lactobacillen. Dankzij het melkzuur is de pH in de vagina zuur. Dit dient ter bescherming tegen kolonisatie met bacteriën en is ook bedoeld om infecties van de vagina te voorkomen.

Functie van de vagina

De vagina heeft drie functies.

Menstruatiebloed

Een normale ongesteldheid ofwel menstruatie komt ongeveer één keer per maand. Het bloedverlies duurt meestal een paar dagen tot maximaal een week. Via de vagina verlaat dit menstruatiebloed het lichaam.

Seksuele gemeenschap

De vagina dient om het mannelijke lid (de penis) tijdens seksuele gemeenschap te ontvangen. Seks vervult verschillende functies voor mensen. Het dient om het libido te bevredigen, is een belangrijke vorm van sociale interactie en zorgt voor de reproductie. Na de mannelijke ejaculatie komt het sperma in de vagina terecht. Van daaruit gaan de spermatozoa vervolgens door de baarmoederhals en de baarmoeder naar de eileiders.

Geboortekanaal

Tijdens de geboorte fungeert de vagina als een geboortekanaal. Samen met de bekkenbodemspieren, de baarmoeder en de baarmoederhals vormt het het zachte geboortekanaal. Bij de geboorte moet de pasgeborene zowel het benige als het weke geboortekanaal passeren.

Vaginale aandoeningen

Er zijn verschillende vaginale aandoeningen, waaronder:

Vaginale jeuk door vaginitis is een vervelende klacht / Bron: Istock.com/Attila BarabasVaginale jeuk door vaginitis is een vervelende klacht / Bron: Istock.com/Attila Barabas

Vaginitis

De meest voorkomende ziekte van de vagina is vaginitis. Vaak gaat ontsteking van de vagina gepaard met ontsteking van de vulva. In dit geval spreekt men van vulvovaginitis. Typische symptomen van vaginitis zijn vaginale jeuk, roodheid, pijn en veranderde vaginale afscheiding. De ontsteking wordt meestal veroorzaakt door infecties met bacteriën, schimmels of virussen. Veel voorkomende oorzaken van bacteriële infecties zijn gonokokken (de bacteriën die gonorroe veroorzaken), E. coli-bacteriën, streptokokken en chlamydia. Schimmelinfecties van de vagina worden meestal veroorzaakt door de vaginale schimmel Candida albicans. Ontsteking of letsel aan de vagina kan ook het gevolg zijn van een uitgeputte vaginale flora. Vooral intieme sprays, vaginale spoelingen en antibiotica beschadigen vaginale flora.

Verminderde afscheiding

Organische oorzaken zoals een gebrek aan oestrogenen, diabetes mellitus of tumoren kunnen ook leiden tot storingen in de secretie van de vagina. Verminderde secretie of afscheiding van vaginaal vocht kan problemen met geslachtsgemeenschap veroorzaken.

Tumoren in de vagina

De vagina kan ook worden aangetast door tumoren. Deze kunnen zowel goedaardig als kwaadaardig zijn. Een kwaadaardige tumor in de vagina staat bekend als vaginacarcinoom of vaginakanker. Het komt vooral in het bovenste deel van de vagina voor en metastaseert vaak in een vroegtijdig stadium. Vooral bij grotere kwaadaardige tumoren is de prognose vrij slecht.

Endometriose

Bij endometriose verspreidt de baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoederholte. De vaginale wand wordt vaak aangetast bij endometriose. Dit leidt onder andere tot hevige pijn tijdens de menstruatie en tot pijn tijdens of na seks.

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De vaginale douche, gezond of ongezond?De vaginale douche, gezond of ongezond?Veel vrouwen gebruiken de vaginale douche voor intieme hygiëne. Hoe belangrijk is het nemen van een vaginale douche en i…
Vaginale schimmelinfectieVaginale schimmelinfectieEen vaginale schimmelinfectie wordt ook wel een candida infectie genoemd. Er leven schimmels en bacteriën in de vagina,…
Zwanger worden: billingsmethode (bestuderen afscheiding)Zwanger worden: billingsmethode (bestuderen afscheiding)Wanneer je zwanger worden wilt, zul je erg nieuwsgierig zijn naar het tijdstip van je eisprong. Op het moment van je eis…
Is gardnerella een soa? - Bacteriële vaginoseIs gardnerella een soa? - Bacteriële vaginoseGardnerella, ook wel bacteriële vaginose, wordt vaak een soa's'genoemd, maar dat is het zeker niet. Gardnerellais een in…
Vaginale schimmelinfectie (Candidiasis)Jeuk in en rond de vagina, pijn bij plassen en meer afscheiding dan normaal? Grote kans dat er sprake is van een vaginal…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: LJNovaScotia, Pixabay
  • https://www.gezondheidsplein.nl/menselijk-lichaam/vagina/item45061
  • https://sense.info/nl/ontdek-je-lichaam/meisjeslichaam/vulva-en-vagina/vulva
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Vagina
  • https://www.allesoverseks.be/vrouwelijk-geslachtsorgaan
  • https://www.mijnwebwinkel.nl/winkel/mycup/c-4696299/hoe-vind-ik-mijn-baarmoederhals/
  • https://sense.info/nl/ontdek-je-lichaam/meisjeslichaam/vulva-en-vagina/maagdenvlies
  • https://www.jouwggd.nl/seks/maagdenvlies/
  • https://www.degynaecoloog.nl/onderwerpen/menstruatie-ongesteld-zijn/
  • https://www.seksualiteit.nl/lijf-zin-lust/fijne-plekjes/vagina/wat-je-aan-de-binnenkant-kunt-voelen
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Klier_van_Bartholin
  • https://www.gezondheidsnet.nl/vaginale-klachten/de-vagina-en-vulva
  • https://encyclopedie.medicinfo.nl/opbouw/aad6cb1451144649ad2c8f23da73d85f
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Holte_van_Douglas
  • https://www.allesoverseks.be/wat-is-de-gemiddelde-diepte-van-de-vagina
  • https://sense.info/nl/ontdek-je-lichaam/meisjeslichaam/vulva-en-vagina/g-plek
  • https://www.dokterdokter.nl/gezond-leven/seksualiteit-en-relatie/vind-g-spot-vrouw/item30018
  • https://www.cosmopolitan.com/nl/liefde-en-sex/a15953872/g-spot-sex/
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Uterovaginal_plexus_(nerves)
  • https://allhealth.pro/nl/menselijk-lichaam-kaarten/vaginal-venous-plexus/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Nervus_pudendus
  • https://nl.qwertyu.wiki/wiki/Vaginal_venous_plexus
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Glycogeen
  • http://www3.naturafoundation.nl/?objectID=9&referer=/monografie/vaginale-probiotica.html%22
  • https://www.bonusan.com/nl/nieuws/vaginale-probiotica-bij-blaasontsteking/
  • https://www.babyenkind.nl/geboortekanaal-de-weg-naar-buiten/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Vaginitis
  • https://endometriose.nl/over-endometriose/wat-is-endometriose/
  • Marianne Prins, Jos van Roosmalen, Pieter Treffers. Praktische verloskunde. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, elfde, herziene druk, tweede oplage, 2006.
  • Prof.dr. M.E. Vierhout, prof.dr. F.B. Lammes. Praktische gynaecologie. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, achtste herziene druk, 2005.
  • Afbeelding bron 1: Marochkina Anastasiia/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Photo Credit: Janice Carr Content Providers(s): CDCDr. Mike Miller, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/Attila Barabas

Reageer op het artikel "Vagina: anatomie, functie en ligging & vaginale aandoeningen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 23-11-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Vrouwelijke geslachtsorganen
Bronnen en referenties: 34
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!