InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Atopische dermatitis: behandeling met zalf, crèmes en UV

Atopische dermatitis: behandeling met zalf, crèmes en UV

Atopische dermatitis: behandeling met zalf, crèmes en UV Atopische dermatitis is een chronische ontstekingsziekte van de huid met symptomen als jeuk, roodheid en schilfering. Atopische dermatitis staat ook bekend als constitutioneel eczeem of atopisch eczeem en is een veel voorkomende vorm van eczeem. Atopische dermatitis wordt gekenmerkt door een meestal jeukende huiduitslag, die vaak begint in de kindertijd en ook op kan treden bij volwassenen, vooral aan de flexorzijde van de armen en benen, nek en handen. Voor de behandeling zijn er speciale crèmes, maar er zijn ook aanvullende therapieën, zoals UV-straling (lichttherapie). In meer ernstige gevallen kan het nodig zijn om medicijnen in te nemen. Het is ook belangrijk om in symptoomvrije perioden een goede basishuidverzorging te hebben.
Atopisch eczeem bij een kind met krabeffecten / Bron: Eisfelder, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Atopisch eczeem bij een kind met krabeffecten / Bron: Eisfelder, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is atopische dermatitis?

Eczeem is een huidaandoening waarbij de huid ontstoken raakt. De huid is vaak droog, schilferig, rood en jeukend. Ongeveer 13 procent van de kinderen en twee tot drie procent van de volwassenen heeft er last van.

Bij patiënten met atopische dermatitis raakt de beschermende functie van de huid verminderd. Contact met ziektekiemen, fysieke of chemische prikkels kunnen gemakkelijk tot ontstekingen leiden. De ziekte begint vaak in de vroege kindertijd en treedt meestal op in recidieven die kunnen worden afgewisseld met fasen met weinig of geen symptomen. Veel kinderen groeien eroverheen. Veel patiënten die ernstig hebben geleden als baby's of peuters zijn vrij van symptomen voordat ze de puberteit ingaan.

Eczeem op handen en armen / Bron: Jambula, Wikimedia Commons (Publiek domein)Eczeem op handen en armen / Bron: Jambula, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Behandeling met zalf en crèmes

Onderzoek en diagnose

De diagnose 'atopische dermatitis' wordt gesteld op basis van de ziektegeschiedenis en de klinische verschijnselen. Behandeling bestaat uit het vermijden van irritantia (huidreinigers en vaak en/of langdurig watercontact, te warm baden, ruwe of synthetische kleding) en allergenen, indien van toepassing. Er dient tevens aandacht te zijn voor eventuele stressfactoren.

Basisbehandeling

Veel mensen met atopische dermatitis hebben een droge huid. Een droge huid is extra gevoelig voor allerlei prikkels en daarom richt de basisbehandeling zich op een goede verzorging van de huid door deze vettig te houden en uitdroging te voorkomen. Hierdoor kan irritatie van stoffen van buiten niet optreden. Je kunt veelvuldig gebruik maken van indifferente middelen, dat zijn neutrale crèmes en zalven.

Soorten behandeling

Atopische dermatitis kan op verschillende manieren met medicijnen behandeld worden. Deze kunnen worden onderverdeeld in lokale therapie, die dus ter plekke op de aangedane huid worden aangebracht en systemische therapie, die worden gegeven bij complicaties, zoals antibiotica bij het optreden van een secundaire bacteriële infectie. Buiten medicamenteuze behandelingen, bestaat er ook lichttherapie, waarbij de huid voor bepaalde tijd wordt blootgesteld aan ultraviolette stralen.

Lokale behandeling vaak voldoende

Meer dan 95% van de patiënten heeft voldoende baat bij alleen lokale therapie, welke kan bestaan uit hormooonpreparaten (dermatocorticosteroïden), ook wel hormoonzalven genoemd, teerpreparaten en calcineurineremmers (hebben invloed op bepaalde imuunprocessen in de huid waardoor ontstekingen onderdrukt worden) wanneer behandeling met lokale corticosteroïden geen soelaas heeft geboden of wordt afgeraden. Een secundaire bacteriële infectie kan worden behandeld met een crème of zalf en bij uitgebreide infecties kan de arts tabletten of drankjes voorschrijven.

Tacrolimus onderdrukt het afweersysteem en remt ontstekingen / Bron: Kristoferb, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Tacrolimus onderdrukt het afweersysteem en remt ontstekingen / Bron: Kristoferb, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Therapieresistente eczeem

Therapieresistente eczeem kan behandeld worden met lichttherapie met ultraviolette stralen. Vanaf de leeftijd van 12 jaar kom je hiervoor in aanmerking. Zeer ernstig atopische dermatitis kan worden behandeld met immunosuppressiva, medicijnen die de immuniteit en ontsteking van de huid onderdrukken. Sommige patiënten hebben baat baat bij begeleiding in een dagbehandelcentrum of moeten worden opgenomen in het ziekenhuis.

Lokale behandeling van atopische dermatitis met hormoonzalf

De eerste keus in de behandeling van atopische dermatitis zijn dermatocorticosteroïden, hormoonzalven in de volksmond. Deze onderdrukt de ontstekingsprocessen in de huid. Dit is een basiszalf waaraan het kunstmatig verkregen bijnierschorshormoon cortisol (een hormoon dat gemaakt wordt in de bijnierschors uit cholesterol) is toegevoegd. Een hormoonzalf moet plaatselijk worden aangebracht en werkt ontstekingsremmend en vermindert de jeuk. Het zijn zeer effectieve middelen om eczeem tegen te gaan.

Verschillende sterkten en soorten hormoonzalven

Hormoonzalven worden in vier sterkteklassen ingedeeld:
  • klasse I: zwak werkzaam
  • klasse II: matig sterk werkzaam
  • klasse III: sterk werkzaam
  • klasse IV: zeer sterk werkzaam

De in Nederland verkrijgbare hormoonzalven zijn de volgende:
  • Klasse I: hydrocortisonacetaat 1% (Mildison, merkloos).
  • Klasse II: Triamcinolonac. 0,1% (Merkloos); Alclometason 0,05% (Aclosone); Clobetasonbutyraat 0,05% (Emovate); Flumetason 0,02% (Locacorten); Fluocortolon 0,5% (Ultralan); Hydrocortisonbutyraat 0,1% (Locoïd).
  • Klasse III: Betamethason dipropionaat 0,05% (Diprisone); Mometason 0,1% (Elocon); Betamethason valeraat 0,1% (Merkloos, Betnelan, Celestoderm); Desoximetason 0,25% (Ibaril, Topicorte); Diflucortolon 0,1% (Nerisona); Fluocinonide 0,05% (Topsyne); Fluprednideen 0,1% (Decoderm); Fluticason crème 0,05% en zalf 0,005% (Merkloos, Cutivate); Halometason 0,05% (Sicorten).
  • Klasse IV: Clobetasol propionaat 0,05% (Dermovate); Betamethason diproprionaat 0,05% + propyleenglycol (Diprolene).
  • Een hormoonzalf met een vette basis heeft de voorkeur boven andere vormen, aangezien deze beter werken dan minder vette zalven. Vanuit de zalfbasis dringt namelijk meer van de werkzame stof de huid binnen. Ook draagt de vette basis bij aan het herstel van de barrièrefunctie van de huid. Daarnaast wordt een vette zalf beter verdragen op een droge en geïrriteerde atopische huid.

Bijwerkingen van de hormoonzalven

Wanneer je hormoonzalven volgens de aanwijzingen gebruikt, worden eventuele bijwerkingen sterk beperkt. Bijwerkingen van hormoonzalf kunnen onder meer zijn:
  • het wijder worden van de onderhuidse bloedvaatjes (teleangiëctasieën);
  • bloeduitstortingen (purpura)
  • het dunner worden van de huid (atrofie);
  • plaatselijke ontkleuring van de huid (pigmentveranderingen);
  • rode vaatverwijdingen (couperose)
  • overmatige haargroei (hypertrichose)
  • huidstriemen (striae)

De meeste bijwerkingen zijn tijdelijk.

Leefstijladviezen bij atopische dermatitis

Atopische dermatitis kan anno 2019 (nog) niet worden genezen. De behandeling richt zich derhalve op symptoombestrijding en het onder controle krijgen en houden van de klachten van het eczeem. Dit kan onder meer door het herkennen en vervolgens vermijden of beperken van factoren die het eczeem kunnen verergeren, zogeheten 'irritantia'. Het gaat om onder meer de volgende factoren.
  • Niet te lang, niet te vaak en niet te warm baden. Dit droogt de huid uit.
  • Gebruik weinig zeep of badschuim, omdat deze middelen de huid kunnen uitdrogen of prikkelen. Je kunt wel een bad- of douche-olie gebruiken.
  • Baby's alsook oudere kinderen met atopische dermatitis hoeven niet iedere dag in bad. Een badfrequentie van twee tot drie keer per week wordt aanbevolen voor zuigelingen.
  • Dep na het baden of douchen de huid voorzichtig droog. Smeer daarna de huid in met een ongeparfumeerde vettende zalf.
  • Draag geen ruwe of synthetische kleding. Ook kledingstukken van wol kunnen jeukklachten veroorzaken als je eczeem hebt. Afsluitende nylon wordt ten zeerste afgeraden. Draag bij voorkeur katoenen kleding.
  • Besteed aandacht aan stressfactoren, aangezien stress het eczeem kan verergeren. Bij een kind kan bijvoorbeeld verandering van school het eczeem doen opvlammen.
  • Ook infectieziekten kan het eczeem doen verergeren. Zorg daarom voor een goede weerstand en een optimale gezondheid.
  • Het tegengaan van huisstof heeft weinig invloed op atopische dermatitis. De meeste mensen met eczeem hebben er niet zoveel baat bij om huisstofmijtwerende hoezen of speciale anti-allergiematrassen aan te schaffen.
  • Vermijd krabben, want krabben leidt tot wondjes en op opengekrabde delen kan een bacterie toeslaan en een bacteriële infectie veroorzaken. Dit geeft een verergering van eczeem. Je kan krabeffecten beperken door de nagels goed kort te houden en eventueel verbandhandschoenen te dragen.
  • Bij inspanning en transpiratie kan snel jeuk ontstaan. Daarom is het van belang dat na lichamelijke inspanning, bijvoorbeeld sporten of werken in de tuin, is direct en kortstondig te douchen en daarna de huid goed in te smeren met een vettende zalf. Een te hoge temperatuur, of dat nu binnenshuis of buitenshuis in de zon is, veroorzaakt eveneens jeuk. Je kunt best zonnebaden, als er maar afkoeling (wind) bij aanwezig is.
  • De combinatie van zon, zee, een onbedekte huid en rust kan een gunstig effect op het eczeem hebben.
  • Een hoge chloorconcentratie van een zwembad kan de huid nadelig beïnvloeden. Daarom doe je er verstandig aan om na het zwemmen goed te douchen en je daarna met een vette crème in te smeren.
  • Bij arbeidsomstandigheden of werkzaamheden in het huishouden, waarbij je handen veelvuldig in contact komen met vloeistoffen of irriterende stoffen, kan het eczeem verergeren. Draag in dat geval beschermende handschoenen.

Atopische dermatitis behandelen met lichttherapie (UV)

Al tientallen jaren wordt lichttherapie met ultraviolette stralen (UV) toegepast in de behandeling van atopische dermatitis, zowel bij acute verergeringen als voor chronisch eczeem. Het is een ervaringsfeit dat specifiek het ultraviolette deel van zonlicht de afweer in de huid onderdrukt, waardoor het eczeem – hetgeen door een overactief afweersysteem wordt veroorzaakt – verminderd. Op basis hiervan heeft men lichttherapie ontwikkeld, waarmee de huid belicht wordt met een hele specifieke dosis ultraviolet licht.

De effectiviteit van lichttherapie bij de behandeling van eczeem is wetenschappelijk aangetoond en maakt onderdeel uit van de normale geneeskunde. Het wordt toegepast bij volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar. Het wordt toegepast onder verantwoordelijkheid van een dermatoloog.

Je komt ervoor in aanmerking als intensieve lokale therapie onvoldoende effect heeft gesorteerd. De duur van de kuur is per persoon verschillend maar kan 2-3 maanden bedragen. Lichttherapie is vrij intensief: je moet zo'n twee tot drie keer per week gedurende zes tot twaalf weken naar het ziekenhuis komen voor een behandeling. Onder bepaalde voorwaarden kan het soms ook thuis plaatsvinden.

Tijdens de UVB therapie sta in een lichtcabine en afhankelijk van je huidtype wordt een belichtingschema door de arts bepaald. In het begin sta je heel kort in de kast, maar bij ieder volgend bezoek wordt de belichtingstijd langzaam opgehoogd teneinde verbranding te voorkomen. Om je ogen te beschermen draag je tijdens de lichtbehandeling een beschermende bril.

Atopische dermatitis behandelen met teerzalf

Teerzalf (liquor carbonis detergens) was lange tijd de hoeksteen bij de behandeling van eczeem, doch het gebruik ervan staat de laatste tijd ter discussie vanwege mogelijke kankerverwekkende eigenschappen bij langdurig gebruik. Het gevaar op het ontstaan van huidkanker door de behandeling van eczeem met teerzalf wordt algemeen als (heel) gering ingeschat, maar enig risico bij langdurig gebruik is niet uit te sluiten. Koolteerpreparaten worden nog incidenteel voorgeschreven. Ze hebben een ontstekingsdempend effect op de huid. Bij mild eczeem kan teerzalf de hormoonzalven deels vervangen. Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt ontraden.

Werking van teerzalf

Solutio Carbonis Detergens is een andere naam voor een oplossing van koolteer, vaak in lanettecrème verwerkt. Koolteer heeft de volgende eigenschappen:
  • ontstekingsremmend;
  • vermindert schilfering;
  • jeukstillend;
  • licht ontsmettend;
  • vermindert zwelling.

Het kan in verschillende zalven, crèmes, pasta's, lotions en gels verwerkt zijn. Bij drogist of apotheek is het ook te koop als een shampoo onder de merknaam Denorex Rx.

Door de komst van hormoonzalven en later ook de calcineurineremmers, is de behoefte aan teerpreparaten aanzienlijk verminderd. Daar komt bij dat het smerige vlekken achterlaat in kleding en beddengoed. Bovendien kan het huid en haren doen verkleuren en heeft het een onaangename geur.

Vaak wordt een teerzalf door (huis)artsen voorgeschreven voor gelokaliseerd sterk verdikte huid dat onvoldoende reageert op behandeling met hormoonzalven. Ook kan het worden gebruikt op de dagen in een pulsschema waarop geen hormoonzalf wordt gesmeerd.

Meestal wordt de huid bij de behandeling met teerzalf ingepakt met een buisverband. Maar ook in dat geval is het aan te raden om rekening te houden met je kleding en beddengoed in verband met de vlekken.

Bijwerkingen van teerzalf

De belangrijkste bijwerkingen zijn een onaangename geur en verkleuring van de huid en de haren, kleding en linnengoed. Vanwege de onaangename geur is het raadzaam om het middel voor de nacht aan te brengen. De verkleuring van de huid slijt na enige tijd af. Het is verstandig om bij het aanbrengen handschoenen te gebruiken om verkleuring van de handen en vuile nagels te voorkomen. Vlekken in kleding en beddengoed zijn er enigszins uit te krijgen door te wassen op 90 °C. Dek de plekken af met een buisverband.

In sommige gevallen kan er irritatie van de huid optreden, welke meestal vermindert gedurende de behandeling. Het middel mag niet gebruikt worden op een beschadigde huid of in de buurt van de ogen. Je moet met het gebruik stoppen als je door het koolteerpreparaat last krijgt van een geïrriteerde huid.

Voorts kan er na gebruik gedurende enkele maanden ontsteking van de haarzakjes ontstaan (folliculitis), wat zichtbaar is als etterpuistjes (pustels) met een haar erin. De kans hierop is vooral aanwezig op plekken die sterk behaard zijn.

Ook kan huiduitslag, jeuk, roodheid en andere verkleuring van de huid of ernstige verbranding na blootstelling aan zonlicht of UV-licht, zoals zonnebank en hoogtezon, ontstaan. Incidenteel is iemand allergisch voor teer (contactallergie).

Calcineurineremmers bij eczeem

Calcineurineremmers worden ook wel 'topicale immunomodulatoren' genoemd. Deze middelen zijn relatief nieuw; ze zijn vanaf 2002 op de markt.

Calcineurineremmers beïnvloeden het immuunsysteem van de huid. Door het remmen van het enzym calcineurine worden ontstekingen onderdrukt. Deze middelen zijn geregistreerd voor eczeem, maar worden niet zelden ook voor psoriasis voorgeschreven. Er zijn voor de behandeling van constitutioneel eczeem twee calcineurineremmers beschikbaar:
  • Tacrolimus, merknaam: Protopic (zalf). Verkrijgbaar in twee concentraties: 0,1% (alleen voor volwassenen) en 0,03%.
  • Pimecrolimus, merknaam: Elidel (crème). Verkrijgbaar in een concentratie van 1%.
  • Tacrolimus is geregistreerd voor de behandeling van matig tot ernstig atopische dermatitis bij kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen, die niet voldoende reageren op conventionele behandelingen of deze niet verdragen, dat wil zeggen dat ze niet tegen hormoonzalf kunnen. Pimecrolimus is geregistreerd voor de behandeling van mild tot matig ernstig atopische dermatitis bij kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen, indien behandeling met corticosteroïden niet mogelijk is of wordt afgeraden. Dit in geval van bijwerkingen, onvoldoende werkzaamheid of bij toepassing in het gezicht.

Bijwerkingen

Bijwerkingen zijn voor beide middelen vergelijkbaar en zijn meestal licht van aard en bestaan uit huidirritaties, zoals een branderig gevoel, roodheid en jeuk op de plaats van aanbrengen, vooral in het begin van de behandeling. Deze klachten verdwijnen dan ook over het algemeen na een week. Ook is er een kleine kans op ontsteking van de haarzakjes (folliculitis) en kan een oude herpesinfectie (koortsblaasjes) geactiveerd worden. In combinatie met het drinken van alcohol, kan de gezichtshuid rood en branderig worden. De middelen geven geen verdunning van de huid, wat wel bij hormoonzalven het geval is. De ervaringen met deze middelen op de lange termijn is beperkt. De veiligheid met betrekking tot huidkanker staat nog niet vast.

Gebruik

Calcineurineremmers worden nooit als eerste keus voorgeschreven. De behandeling begint altijd met indifferente smeersels en zo nodig aangevuld met hormoonzalven. Wanneer hormoonzalven onvoldoende effect sorteren of bijwerkingen hebben veroorzaakt, kan uitgeweken worden naar een calcineurineremmer. Hormoonzalven kunnen ook soms gecombineerd worden met calcineurineremmers. Doordat ze de huid niet verdunnen (zoals een hormoonzalf), kunnen calcineurineremmers goed worden toegepast in het gezicht en de plooien.

Het gebruik van calcineurineremmers kan tevens de hoeveelheid benodigde corticosteroïden bij eczeem van de hand drastisch verminderen. Patiënten geven vaak de voorkeur aan pimecrolimuscrème 1%, omdat dit minder vet is dan tacrolimus 0,1% zalf. De sterke(re) steroïden zijn dan alleen nodig bij exacerbaties (uitbarstingen) van het eczeem.

Een ander voordeel van calcineurineremmers is dat ze ook bij langdurig gebruik effectief blijven en dat er na staken van de behandeling geen 'reboundeffect' optreedt, dat wil zeggen een plotselinge verergering van het eczeem.

Zonlicht moet worden vermeden en de gezichtshuid moet worden beschermd met een zonnebrandmiddel.

Systemische behandeling atopische dermatitis

Sederende antihistaminica

Sederende (= slaperig makende) antihistaminica kunnen worden toegepast bij patiënten met atopische dermatitis en nachtelijke slapeloosheid als gevolg van jeuk. Ze moeten met terughoudendheid worden voorgeschreven aan kinderen jonger dan 1 jaar, vanwege het vermeende risico op wiegendood.

Antibiotica

Antibiotica in de vorm van tabletten of drankjes (orale antibiotica) worden alleen ingezet bij tekenen van secundaire bacteriële infectie (impetiginisatie). Vaak raakt het eczeem geïnfecteerd met een stafylokok of soms met een streptokok. De voorkeur gaat hierbij uit naar flucloxacilline (Floxapen®), één van de penicillines, of claritromycine.

Prednison

Prednisontabletten worden incidenteel voorgeschreven bij een plotselinge en ernstige verergering van het eczeem. Prednison is een glucocorticoïd, een hormoon dat het afweersysteem onderdrukt en ontstekingsreacties remt. Prednison werkt vaak al na enkele dagen en in de meeste gevallen wordt prednison kortdurend, gedurende 2-3 weken, voorgeschreven. Dit wordt een 'stootkuur' genoemd. Langer durend gebruik kan aanleiding geven tot (soms ernstige) bijwerkingen. Na staken van de prednison kan een reboudeffect optreden, dat wil zeggen dat het eczeem in verhevigde mate terugkomt.

Immunosuppressieve middelen

Dan zijn er ook nog immunosuppressieve middelen. Ciclosporine is het middel van eerste keuze bij ernstig atopische dermatitis. Een immunosuppressiva beïnvloedt bepaalde immunologische processen en onderdrukt ontstekingen in de huid (i.c. het eczeem). Het zijn effectieve behandelingen, maar vanwege de ernstige bijwerkingen worden ze alleen voorgeschreven als je ernstig eczeem hebt die niet reageert op intensieve lokale therapie en eventueel lichttherapie.

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Eczeem, kruiden en voedingAtopisch eczeem is een veel voorkomende huidaandoening, Het is een chronische, jeukende, inflammatoire huidziekte die me…
Dermatitis (ontsteking van de huid): Soorten huidontstekingDermatitis (ontsteking van de huid): Soorten huidontstekingDermatitis is de medische term voor een ontsteking van de huid. Bij de meeste patiënten kenmerkt de veel voorkomende en…
Periorale dermatitis of clownseczeemPeriorale dermatitis ook wel clownseczeem genaamd, komt nogal eens voor in meer of minder drastische vorm. Deze vorm van…
Rode kleine bultjes mond, kin en ogen: periorale dermatitisRode kleine bultjes mond, kin en ogen: periorale dermatitisMerk je rode uitslag rond de mond op? Periorale dermatitis wordt ook wel 'clownseczeem' genoemd, omdat het een dermatose…
Periorale dermatitis: Huidziekte met huiduitslag rond mondPeriorale dermatitis: Huidziekte met huiduitslag rond mondPeriorale dermatitis wil letterlijk zeggen: ‘huiduitslag rond de mond’. Bij de huidaandoening ontstaan diverse rode, sch…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Topbanana, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • C.A.F.M.Bruijnzeel-Koomen, J.H.Sillevis Smitt, F.S.Boukes en J.J.E.van Everdingen. Richtlijn ‘Constitutioneel eczeem’. Ned Tijdschr Geneeskd. 2007;151:1399-402.
  • Dr. R.I.F. van der Waal, prof. dr. H.A.M. Neumann (red.). Praktische dermatologie - Klinische atlas met 470 afbeeldingen in kleur. Prelum uitgevers, Houten, 2009.
  • Januchowski R. Evaluation of topical vitamin B(12) for the treatment of childhood eczema. J Altern Complement Med 2009;15:387-389.
  • J.J.E. van Everdingen, J.H. Glerum, Tj. Wiersma. Praktische huisartsgeneeskunde. Diagnose en therapie 2010. Bohn Stafleu van Loghum, 2010.
  • Pauline Dirven-Meijer en Anton de Groot. Leven met eczeem. Bohn Stafleu van Loghum, Houten, 2011.
  • UMC Utrecht. Constitutioneel eczeem. https://www.umcutrecht.nl/nl/Ziekenhuis/Ziekte/Constitutioneel-eczeem (ingezien op 8-9-2019)
  • UMCG. Constitutioneel eczeem en de zalfbehandeling .https://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/Zorg/ZOB/C/VLK253_1201%20Const%20eczeem%20zalfbeh.pdf (ingezien op 8-9-2019)
  • Afbeelding bron 1: Eisfelder, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Jambula, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Kristoferb, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Atopische dermatitis: behandeling met zalf, crèmes en UV"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Gepubliceerd: 09-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Huidaandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!