InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > PSA-waarde in bloed: normale of te hoge PSA-waarden

PSA-waarde in bloed: normale of te hoge PSA-waarden

PSA-waarde in bloed: normale of te hoge PSA-waarden PSA is een specifiek eiwit dat wordt gemaakt in de prostaat. De PSA-waarde kan worden getest. Het PSA-gehalte in het bloed kan een aanwijzing zijn dat er iets met de prostaat aan de hand is. De test wordt verricht om uit te zoeken of er mogelijk sprake is van prostaatkanker en of een biopsie nodig is. Dat is het weghalen van een stukje prostaatweefsel voor nader onderzoek. PSA-waardebepaling kan van groot belang zijn als indicator. Bedenk echter dat aan deze waarden op zichzelf géén conclusies verbonden mogen worden. Als er meer PSA in het bloed aanwezig is dan normaal is, dan hoeft dat niet te betekenen dat er sprake is van prostaatkanker. Het kan ook komen door een goedaardige prostaatvergroting of een prostaatontsteking. Om die reden is na een verhoogde PSA-waarde altijd aanvullend onderzoek nodig.

Wat is PSA?

PSA, wat staat voor Prostaat Specifiek Antigeen, een eiwit dat door de cellen van de prostaat wordt aangemaakt. PSA komt vooral voor in sperma, maar het is ook normaal om kleine hoeveelheden PSA in het bloed van gezonde mannen aan te treffen. PSA zorgt ervoor dat het sperma vloeibaar is zodat de zaadcellen zich gemakkelijk kunnen bewegen. Via lekkanaaltjes in de prostaat lekt er ook PSA naar het bloed. Dat is dan ook de reden dat de PSA-waarde ook door een bloedonderzoek kan worden gemeten. Naarmate mannen ouder worden, neemt het lekken van PSA naar de bloedbaan in de regel toe.

Afname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/JovanmandicAfname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/Jovanmandic

Wanneer wordt een ​​PSA-test uitgevoerd?

Een PSA-test meet de hoeveelheid PSA in het bloed. Een PSA-test kan worden uitgevoerd om drie redenen.

Prostaatkanker opsporen

Ten eerste om te zien of er mogelijk sprake is van prostaatkanker. Een PSA-test kan worden gedaan wanneer de arts vermoedt dat er sprake is van prostaatkanker vanwege de klachten van de patiënt en/of op basis van de resultaten van een lichamelijk onderzoek. Op basis van de uitkomst van de test bepaalt de art of het nodig is een stukje prostaatweefsel nader te onderzoeken (biopsie). Ofschoon PSA géén zekerheid geeft over de aanwezigheid van prostaatkanker, wordt het door artsen toch als een goed bruikbaar middel gezien als 'tumormarker'. Het kán wijzen op de aanwezigheid van een tumor.

Beginnende prostaatkanker detecteren

Een PSA-test kan ook beginnende prostaatkanker detecteren bij mannen die geen symptomen hebben. Bij mannen die tot een risicogroep behoren wordt geadviseerd om een PSA-test te laten doen. Risicofactoren zijn het voorkomen van prostaatkanker in de familie, plasklachten en/of bloed in sperma.

Behandeling opvolgen

De test kan ook worden gedaan om het effect van een behandeling te volgen, of in het geval de hele prostaat is verwijderd, te meten of er elders nog prostaatweefsel als metastase of uitzaaiing aanwezig is. Een daling van, of het terugkeren naar de normale PSA-waarden, betekent vaak dat de prostaatkanker goed heeft gereageerd op de behandeling.

Afwijkende PSA-waarde in bloed niet alleen bij prostaatkanker

Een verhoogde PSA-waarde betekent niet noodzakelijkerwijs dat een man prostaatkanker heeft. Slechts ongeveer 1 op de 4 mannen met een abnormale PSA-waarde heeft daadwerkelijk prostaatkanker. Als er meer PSA in het bloed zit dan normaal is, wijst dat veelal op een goedaardige aandoening, zoals prostatitis (prostaatontsteking) of goedaardige prostaathyperplasie (BPH). Daarom is er altijd aanvullend onderzoek nodig indien er sprake is van een verhoogde PSA-waarde.

Normaalwaarde PSA

De normale waarde voor totaal PSA is afhankelijk van verschillende factoren, waarbij leeftijd en de grootte van de prostaat van belang is. Het PSA stijgt door langzame en goedaardige prostaatvergroting bij iedere man. Dat is de reden dat naarmate je ouder wordt, je PSA steeds wat hoger mag zijn. De normaalwaardes voor het PSA verschillen dan ook per leeftijdsgroep.

Normaalwaarden van PSA gerelateerd aan leeftijd

Gemiddelde normaalwaarden per leeftijdscategorie:

LeeftijdPSA-waarde
40-49 jaar< 2,5 µg/l
50-59 jaar< 3,5 µg/l
60-69 jaar< 4,5 µg/l
70-79 jaar< 6,5 µg/l

Indicatie

Houd echter voor ogen dat een normale waarde voor PSA niet bestaat. De PSA-waarde is niet meer dan een indicatie en wordt slechts gebruikt om aannemelijk te maken of er in de prostaat kanker aanwezig is. Des te lager het PSA, des te kleiner de kans op het bestaan van prostaatkanker. Oudere mannen hebben standaard een grotere hoeveelheid PSA in hun bloed.

Interpretatie van de uitslag

PSA-waarde: normaal

De 'normale' PSA-waarde ligt gemiddeld tussen 0 en 4 µg/l (microgram per liter bloed), maar is afhankelijk van de leeftijd (zie bovenstaande tabel). Een PSA-test kan echter een afwijkend resultaat geven, zelfs als er geen sprake is van kanker. Dit staat bekend als een fout-positief resultaat. Het kan hierbij gaan om tumoren die klinisch niet significant zijn en geen behandeling behoeven, maar heel soms gaat het om een tumor met een zeer agressieve groeiwijze die weinig PSA aanmaakt. Ook kan er een fout-negatief resultaat optreden. Dan levert de test normale resultaten op, terwijl er kanker aanwezig is.

PSA-waarde: licht verhoogd

Bij waarden tussen 4,0 en 10,0 µg/l is de kans op prostaatkanker ongeveer 25%. Er kan ook sprake zijn van een prostaatontsteking (prostatitis) of een benigne prostaat hypertrofie (BPH), een goedaardige prostaatvergroting.

PSA-waarde: sterk verhoogd
Bij mannen met een PSA-waarde groter dan 10,0 µg/l is er een sterke aanwijzing voor prostaatkanker. Volgens de literatuur is de kans daarop meer dan 67%.

Redenen voor hogere dan normale PSA-niveaus

Veel problemen die de prostaat aangaan, kunnen de PSA-waarde laten stijgen, zodat een verhoogde PSA niet noodzakelijk wijst op prostaatkanker. PSA kan hoger zijn dan normaal vanwege de volgende factoren:
  • een vergrote prostaat (benigne prostaathyperplasie of BPH);
  • een prostaatontsteking (prostatitis)
  • een recente medische test van de prostaat, zoals DRE (de afkorting van Digital Rectal Examination, wordt ook wel PPA (palpatio per anum) of rectaal toucher genoemd), TRUS (Trans Rectal Ultrasound, een inwendig onderzoek van de prostaat met behulp van geluidsgolven ofwel echografie), of biopsie (het weghalen van een stukje weefsel voor microscopisch onderzoek);
  • recente seksuele activiteit (inclusief eventuele ejaculatie), wat betekent dat de test betrouwbaarder wordt als je in de 48 uur voorafgaand aan de test geen seks hebt;
  • kankercellen in de prostaat.

Wat gebeurt er als een verandering of afwijking wordt gevonden?

Een verhoogde PSA-waarde kan zowel wijzen op kanker als op relatief onschuldige prostaataandoeningen. Bepaling van de PSA-waarde zal daarom samengaan met een rectaal onderzoek, waarbij de arts de grootte en de vorm van de prostaat beoordeelt. Als er geen afwijkingen worden geconstateerd, kan men rustig afwachten en na een half jaar nog eens voelen of de prostaat verandert.

De arts kan het ook nodig vinden om verdere tests uit te voeren als het PSA-gehalte verhoogd is en er afwijkingen worden waargenomen bij een rectaal onderzoek, zoals het verrichten van een biopsie. Bij vermoeden van prostaatkanker kan men aanvullende testen verrichten, zoals ultrageluidmetingen (echografie) of een MRI.

Lees verder

© 2016 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hcg-waarden tabelHcg-waarden tabelHCG is een hormoon dat alleen tijdens de zwangerschap voorkomt. Dit hormoon is te meten met een urinetest of middels een…
Zeer gevoelige zwangerschapstestZeer gevoelige zwangerschapstestZodra een vrouw een eventuele zwangerschap vermoedt, wil ze het liefst direct een antwoord op haar vraag. De markt speel…
Hoe gevaarlijk is een hoog cholesterolgehalte?Hoe gevaarlijk is een hoog cholesterolgehalte?Het risico van een hoog cholesterolgehalte is in de media, op gezondheidsfora en in de kennissenkring, dagelijks onderwe…
Cholesterol: noodzakelijk en toch gevaarlijkCholesterol: noodzakelijk en toch gevaarlijkCholesterol is iets wat je in je lichaam met bepaalde hoeveelheden nodig hebt om een vlotte stofwisseling te verkrijgen.…
Meetniveaus: Nominaal, Ordinaal, Interval en RatioMeetniveaus: Nominaal, Ordinaal, Interval en RatioWanneer je onderzoek doet heb je vaak variabelen die je hierin moet verwerken. Variabelen zijn elementen uit een onderzo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/jarun011
  • http://www.prostaatkanker.org/2008/leeszaal/termen1.html
  • http://www.antoniusziekenhuis.nl/1822865/1850369/trus_zonder_biopsie.pdf
  • http://www.prostaat.nl/psa/waarden/
  • http://www.psawaarde.nl/uitslag-psa-test/
  • http://www.psawaarde.nl/verhoogde-psa-waarde/#main-nav
  • http://www.prostaatwijzer.nl/psa-test
  • http://www.cancer.ca/en/cancer-information/diagnosis-and-treatment/tests-and-procedures/prostate-specific-antigen-psa/?region=on
  • https://urologie.slingeland.nl/kenniscentrum/Onderzoeken/PSA+onderzoek/32/122
  • https://www.nvkc.nl/zoek-een-test?id=275
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/Jovanmandic

Reageer op het artikel "PSA-waarde in bloed: normale of te hoge PSA-waarden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 03-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Prostaat aandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!