InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > Rozemarijn: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen

Rozemarijn: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen

Rozemarijn: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen Rozemarijn (Rosmarinus officinalis) is ongetwijfeld een van de bekendste kruiden en wordt sinds de oudheid zeer gewaardeerd om zijn medicinale werking. Het kruid met naaldachtige bladeren, is een dwergstruik uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Rozemarijn mag tegenwoordig niet ontbreken in de mediterrane keuken. Maar rozemarijn is meer dan alleen een keukenkruid. De vele ingrediënten hebben een geneeskrachtige werking en kennen veel gezondheidsvoordelen. Rozemarijn werkt bloeddrukverhogend bij een lage bloeddruk en het bevordert de spijsvertering en helpt bij chronische galaandoeningen. Ook kan rozemarijn ingezet worden bij een slechte leverfunctie, hoofdpijn en migraine door lever- en galstoornissen, winderigheid, maag-darmkrampen en gebrek aan eetlust.
Rozemarijn / Bron: Jcwf at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Rozemarijn / Bron: Jcwf at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is rozemarijn?

De naaldvormige rozemarijn (Rosmarinus officinalis) is een groenblijvende struik en behoort tot de familie Lamiaceae (Lamiaciae), net als zijn mediterrane verwanten lavendel, tijm en salie. De plant heeft een intense, etherische geur die vergelijkbaar is met die van kamfer. De rozemarijn heeft donkergroene harsachtige, leerachtige, naaldachtige bladeren. In de bloeiperiode van mei tot september groeien tussen de naalden kleine lichtblauwe tot blauwe lila (soms witte) gekleurde bloemen met de typische Labiata-lipvorm.

Oorsprong en verspreiding

Klein-Azië en Zuid-Europa

Rozemarijn is een typisch mediterraan kruid en het komt van oorsprong uit Klein-Azië en Zuid-Europa. Sommige bronnen vermelden zelfs de regio Dalmatië, een regio in het zuidwesten van Kroatië. Rozemarijn komt anno 2019 in veel mediterrane landen in het wild voor, waaronder het Iberisch schiereiland (Portugal, Spanje), Italië en Dalmatië en in sommige landen rond de Zwarte Zee. In Nederland en andere landen in Noord-Europa kan de rozemarijn het hele jaar door niet overleven in het wild omdat de plant niet winterhard is, uitgezonderd enkele winterharde gecultiveerde vormen. De plant werd al in de oudheid gekweekt door de Romeinen en Egyptenaren en speelde daar vooral bij vele festiviteiten en ceremonies een belangrijke rol.

Paracelsus, kopie van een portret van Quinten Massijs / Bron: After Quentin Matsys, Wikimedia Commons (Publiek domein)Paracelsus, kopie van een portret van Quinten Massijs / Bron: After Quentin Matsys, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Geschiedenis

Zelfs in de oudheid genoot de rozemarijn een hoog aanzien. Hij was een symbool van liefde en schoonheid en was opgedragen aan de Griekse godin van de liefde en schoonheid Aphrodite. Kleine kinderen kregen rozemarijntwijgen in hun wiegjes ter bescherming. De Oude Grieken gebruikten rozemarijn bij bruiloften. Op begrafenissen werden in vroegere tijden takjes rozemarijn op de graven gelegd om te symboliseren dat de overledene niet zou worden vergeten. De rozemarijn ging dus het hele leven mee; van de wieg tot het graf. In de 1e eeuw na Christus brachten monniken hem naar Midden-Europa en sindsdien wordt hij beschouwd als een belangrijke medicinale plant en wordt de plant ook vermeld in middeleeuwse kruidenboeken.

Rozemarijn werd ook gebruikt voor rituele doeleinden en vanwege zijn sterke aroma diende het ook als vervanging voor wierook. Paracelsus, een beroemd, maar tevens controversieel arts en theoloog die zich bezighield met alchemie en astrologie, waardeerde het kruid vanwege zijn gunstige effect op reuma. Sebastian Anton Kneipp, een Beiers priester en een van de grondleggers van de natuurgeneeskunde, benadrukte het effect van rozemarijn op de spijsvertering. Zelfs vandaag de dag is het een populair kruid in de mediterrane keuken (de keuken van het Middellandse Zeegebied), maar het wordt het ook nog steeds gebruikt als medicinale plant.

Toepassing van rozemarijn

Rozemarijn wordt uitwendig toegepast en helpt bij reumatische klachten, stimuleert de bloedsomloop en dient als een verkwikkend additief in bad. In de volksgeneeskunde heeft het ook een anticonvulsief (het onderdrukken van het centraal zenuwstelsel), eetlustbevorderend, cardiotonisch (wat de werkzaamheid c.q. samentrekkingskracht van het hart bevordert), antibacterieel, bloedzuiverend en menstruatiebevorderend effect. Het wordt ook gebruikt in aromatherapie vanwege het stabiliserende en concentratiebevorderende effect. Degenen die een paar druppels rozemarijnolie inhaleren, ervaren een intensere mentale helderheid. Rozemarijn kan heel veelzijdig worden gebruikt, als specerij in de keuken om voedsel een speciale, mediterrane twist te geven, als thee, in cosmetica, als badadditief of als etherische olie, bijvoorbeeld in aromatherapie.

Bloemen van de rozemarijn / Bron: Jean Tosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bloemen van de rozemarijn / Bron: Jean Tosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Indicaties van rozemarijn

Rozemarijn wordt toegepast bij:

Belang voor de gezondheid

Rozemarijnbladeren kunnen zowel inwendig als uitwendig worden toegepast. Inwendig werkt rozemarijn bij spijsverteringsproblemen, maagkrampen en een opgeblazen gevoel. In de keuken bevordert het aromatische blad het verteren van vette gerechten door de vorming van spijsverteringssappen. Wanneer uitwendig toegepast, verbetert het reumatische aandoeningen en helpt het bij problemen met de bloedsomloop. Het bevordert de bloedcirculatie van de huid. Rozemarijn heeft ook een antihoesteffect, helpt bij leverontgifting, is krampstillend, pijnstillend en is een diureticum, een kruid dat de afgifte van water door de nieren bevordert

Anno 2019 wordt in toenemende mate het belang van rozemarijn voor de mentale prestaties ingezien. Zelfs de oude Grieken vermoedden een geheugenversterkend effect van rozemarijn. Het was daarom gebruikelijk dat studenten tijdens hun examens een rozemarijnkrans droegen.

Gedroogde rozemarijn / Bron: Atudu, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Gedroogde rozemarijn / Bron: Atudu, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Omdat rozemarijn ook een antiseptisch effect heeft, dient het ook als een natuurlijk antibioticum tegen bacteriën, gist en schimmels. Het versterkt de zenuwen en verbetert het uiterlijk van de huid.

Voorzichtigheid is echter geboden bij het gebruik van rozemarijnolie. Omdat het een intens effect heeft, mag het alleen verdund worden gebruikt, anders kan het huidirritatie veroorzaken bij mensen met een gevoelige huid. Mensen met cardiovasculaire problemen, spataderen en infecties met koorts moeten uit voorzorg eerst hun huisarts om advies vragen voordat ze een bad met rozemarijn nemen.

Bijwerkingen

Hoewel rozemarijn gezond is, kunnen er soms bijwerkingen optreden. Bepaalde groepen mensen moeten vóór gebruik medisch advies inwinnen.
  • Het is belangrijk om altijd rozemarijnolie verdund aan te brengen. Dit voorkomt huidirritatie.
  • Als je last hebt van hartfalen, problemen met de bloedsomloop, spataderen of huidproblemen, vraag dan vooraf aan je huisarts of je het kruid mag gebruiken als badadditief. Als je koorts hebt, gebruik dan geen rozemarijnbad.
  • Gebruik geen rozemarijnolie bij zuigelingen of peuters in de buurt van de mond en neus. Dit kan kortademigheid veroorzaken. Dit geldt vooral als aan de olie menthol en kamfer zijn toegevoegd.
  • Als je aan astma lijdt, neem dan vooraf contact op met je huisarts als je overweegt rozemarijnsupplementen in te nemen. Inademen van rozemarijnolie kan een astma-aanval veroorzaken en het gebruik ervan wordt daarom afgeraden bij mensen met astma. Rozemarijn als specerij in maaltijden is geen enkel probleem.
  • Als je zwanger bent, lijdt aan hoge bloeddruk of epilepsie, overleg dan eerst met je huisarts voordat je het inneemt.

Er zijn anno 2019 geen interacties met andere geneesmiddelen bekend.

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Kruiden: rozemarijnKruiden: rozemarijnRozemarijn is het symbool van hernieuwde kracht. Dat lijkt me een goede reden onmiddellijk een plant in je tuin te zette…
Rozemarijn (rosmarinus officinalis)Tuinkruiden vormen een belangrijk ingredient uit de tuin en in de keuken. Met Rozemarijn haalt u de provencaalse zon in…
Rozemarijn, een kruid waar je wakker van kan liggenEen van de fijnste geuren in de tuin komt van de rozemarijn. Als de wind door de rozemarijn waait of je gaat er met je h…
Rozemarijn of Rosmarinus officinalisRozemarijn of Rosmarinus officinalisRozemarijn of Rosmarinus officinalis is een sterk geurende heester, een populair keukenkruid en mag in een kruidentuin e…
Natuurlijk mooi met RozemarijnNatuurlijk mooi met RozemarijnRozemarijn is een kruid dat de spijsvertering en bloeddoorstroming bevordert. Daarnaast is het kruid stimulerend, opwekk…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Areumlim, Pixabay
  • Frank J. Lipp. Kruidenleer. Librero, 2004.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Rozemarijn_(plant)
  • https://www.healthline.com/nutrition/rosemary-oil-benefits
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/266370.php
  • https://www.almanac.com/plant/rosemary
  • https://www.grieksegids.nl/mythologie/aphrodite.php
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Paracelsus
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Sebastian_Kneipp
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Mediterrane_keuken
  • https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-154/rosemary
  • https://www.ecolonie.eu/nl/projecten/plant-van-de-maand/rozemarijn-rosmarinus-officinalis
  • Afbeelding bron 1: Jcwf at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: After Quentin Matsys, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Jean Tosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Atudu, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Reageer op het artikel "Rozemarijn: gezondheidsvoordelen, toepassing en bijwerkingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 11-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Kruidengeneeskunde
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!