InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Haarnest- en pilonidale cyste: Pijnlijke cysten in bilspleet

Haarnest- en pilonidale cyste: Pijnlijke cysten in bilspleet

Haarnest- en pilonidale cyste: Pijnlijke cysten in bilspleet Een haarnestcyste (sinus pilonidalis, jeep riders disease) is een soort grote puist die ontstaat vlakbij het stuitbeen aan de bovenkant van de bilspleet. Deze cyste geraakt mogelijk geïnfecteerd waardoor technisch gezien sprake is van een 'pilonidale cyste' (letterlijk vertaald: nest van haar). Dit is een erg pijnlijke aandoening die gepaard gaat met onder andere pus of bloed die uit de cyste lekt. De aandoening verschijnt om onduidelijke redenen maar meestal dragen onder andere ingegroeide haren en een zittende levensstijl wel bij aan de totstandkoming van een haarnestcyste. Diverse type behandelingen zijn mogelijk, afhankelijk van de eventuele infectie of terugkeer van de cyste en de ernst van de aanwezige symptomen. Wondzorg en poliklinische nazorg zijn belangrijk wanneer de arts deze aandoening behandelt, omdat anders snel complicaties ontstaan. Tot slot valt deze ziekte of de terugkeer hiervan vaak te voorkomen door het hanteren van een goede lichaamshygiëne.

Oorzaken haarnestcyste

Wat de precieze oorzaak is van pilonidale cysten (abnormaal gevormde holten in lichaam) is anno juni 2017 onduidelijk. Mogelijk zijn ingegroeide haartjes de oorzaak, omdat artsen in de cyste vaak verborgen haarzakjes vinden. Mogelijk is een haarnestcyste ook het gevolg van een trauma of wrijving dat toegepast is op het gebied. Een derde mogelijke oorzaak is herhaalde lokale verwonding.

Obesitas is één van de risicofactoren van een pilonidale cyste / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)Obesitas is één van de risicofactoren van een pilonidale cyste / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)

Risicofactoren pilonidale cyste

Mensen die ter wereld gekomen zin met een klein kuiltje tussen de bilwangen, krijgen sneller te maken met een pilonidale cyste. Mannen zijn het vaakst aangetast door deze pijnlijke aandoening. Bovendien komt de ziekte vaker voor bij jongeren dan bij ouderen. Wellicht heeft dit te maken met een gewijzigde hormoonspiegel in het lichaam rond de puberteit. Andere risicofactoren omvatten obesitas, zweten, een sedentaire levensstijl (veel en lang stilzitten zoals bij vrachtwagenchauffeurs), overmatige lichaamsbeharing, stijf of grof haar of een verwonding of irritatie in het gebied.

Symptomen van pijnlijke cysten

Pilonidale cysten variëren in grootte van een klein puistje tot een zeer grote puist. Deze cysten bevatten afval en vuil en in de helft van de gevallen ook haar. Aanvankelijk bemerkt de patiënt vaak geen symptomen, buiten een klein kuiltje op het huidoppervlak. Wanneer echter een infectie ontstaat, vormt zich snel een cyste (een gesloten zakje gevuld met vloeistof) of een abces (een gezwollen en ontstoken weefsel waar pus zich ophoopt). De patiënt ervaart hierbij volgende mogelijke symptomen:
  • haar dat uitsteekt uit de cyste
  • koorts (meestal mild, komt ook slechts sporadisch voor)
  • pijn bij aanraking, en bij het zitten of staan
  • pijn gepaard met roodheid en zwelling
  • pus of bloed die uit de cyste lekt
  • vieze geur uit de pus

Door deze symptomen zijn eenvoudige zaken zoals gaan zitten of fietsen moeilijk voor de patiënt.

Diagnose en onderzoeken

De arts voert een lichamelijk onderzoek uit en bemerkt dan de cyste. Hij stelt daarnaast nog enkele vragen aan de patiënt met betrekking tot de andere aanwezige symptomen (zoals koorts), de frequentie van deze problemen en het medicatiegebruik. Beeldvormende of andere onderzoeken zijn in principe niet nodig bij een pilonidale cyste.

Behandeling: Chirurgie, drainage en wondzorg

Een haarnestcyste behandelt de arts op mogelijk verschillende manieren, afhankelijk van de ernst van de problemen.

Conservatieve behandeling

Soms gebeurt de diagnose in een vroeg stadium, waarbij nog geen tekenen van een infectie aanwezig zijn. De arts zet hierbij een breedspectrum antibioticum in. Dit medicijn bestrijdt een breed scala van bacteriën. De arts controleert daarna regelmatig de cyste, en adviseert de patiënt om zich vaak te scheren en vooral aandacht te besteden aan de hygiëne.

Incisie en drainage

Wanneer sprake is van een infectie, verwijdert de arts onder plaatselijke verdoving de haarnestcyste via een chirurgische ingreep. De arts snijdt in de cyste (incisie) en laat dan het vocht uit de cyste weglopen (drainage). Hij verwijdert de cyste ruim, waarbij hij soms een groot onderhuids fistelcomplex moet verwijderen. Deze behandeling is voornamelijk nuttig voor patiënten die voor het eerst te maken krijgen met een haarnestcyste. Bij de procedure verwijdert de arts het haar, inclusief haarzakjes, en laat hij de wonde open. Hij bedekt dit dan met gaas. Een grondige poliklinische wondzorg is tot maximaal drie weken na de ingreep wel noodzakelijk.

Marsupialisatie

Deze poliklinische procedure is gelijkaardig als incisie en drainage en gebeurt eveneens onder lokale verdoving. Maar in plaats van de wonde open te laten, naait de arts de randen van de snede in de richting van de bodem van de cyste, waardoor een klein zakje ontstaat. Dagelijkse wondzorg is hierbij niet nodig omdat het zakje niet verpakt is met gaas. Wel is het herstelproces van marsipulatie beduidend langer, namelijk tot ongeveer zes weken, en daarnaast is een specialist nodig voor deze ingreep.

Incisie, drainage, het sluiten van wonden

De speciaal hiervoor opgeleide chirurg draineert onder volledige narcose de cyste, maar hij sluit in tegenstelling tot marsipulatie en gewone incisie & drainage, de wonde volledig. Een gaasje om de wonde te bedekken is bijgevolg overbodig. Het nadeel hiervan is dat het bij deze procedure moeilijk is om de gehele cyste te verwijderen.

Poliklinische nazorg en wondzorg

Een goede poliklinische opvolging en thuiszorg zijn essentieel om het genezingsproces te beoordelen alsook om complicaties te voorkomen. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat het gebied schoon blijft. De aanwezigheid van een rood gebied, pus of pijn duidt op een infectie; het is in dat geval nodig om de arts te raadplegen.

Complicaties aandoening

Volgende complicaties zijn mogelijk bij een haarnestcyste:
  • bloed en pus die uit de wonde sijpelt
  • de ontwikkeling van een abces
  • de ontwikkeling van een plaveiselcelcarcinoom (een vorm van huidkanker) in de cyste (sporadisch)
  • een ontstoken, gezwollen huid
  • een systemische infectie die zich door het lichaam verspreidt
  • een terugkeer van de cyste
  • een vieze geur die uit de wonde komt
  • een wondinfectie na de operatie
  • ernstige pijn
  • hogere koorts

Prognose van letsel in bilspleet

De vooruitzichten voor patiënten met een haarnestcyste zijn uitstekend. Haast iedereen herstelt volledig van dit letsel binnen de vier tot tien weken nadat de symptomen gestart zijn. De hersteltijd hangt af van de ernst van de aandoening en de gekozen behandeling. Wel keert de aandoening in ongeveer veertig tot vijftig procent van de patiënten terug.

Preventie van pilonidale cysten

Een goede hygiëne hanteren is belangrijk, zeker aan de basis van de wervelkolom. Dit voorkomt de ontwikkeling van pilonidale cysten, en voorkomt tevens de terugkeer van deze cysten. De patiënt gebruikt hiervoor milde zeep.

Andere nuttige stappen om het risico op pilonidale cysten te verminderen zijn onder meer:
  • gewicht verliezen bij overgewicht
  • het gebied schoon en droog houden
  • het gebied vrij van haar houden (scheren of het gebruik van ontharingscrèmes)
  • niet voor een lange tijd zitten
© 2017 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Haarnestcyste, ontsteking van de huidHaarnestcyste, ontsteking van de huidEen haarnestcycte of een sinus pilonidalis komt het vaakst voor bij mannen (in 6 procent van de gevallen) en meestal op…
Haarnestcyste: symptomen van bultje in bilnaad of bilspleetHaarnestcyste: symptomen van bultje in bilnaad of bilspleetBultje tussen de billen, net boven de anus? Een pijnloze zwelling van de huid van de bilnaad of bilspleet of een bultje…
Atheroomcyste: Goedaardige cyste door schade aan huidAtheroomcyste: Goedaardige cyste door schade aan huidEen atheroomcyste komt vaak voor en is een goedaardige cyste onder de huid gevuld met een kaasachtig stinkende en vette…
Tandcyste: oorzaak en behandelingTandcyste: oorzaak en behandelingEen cyste of tandcyste in de mondholte komt het meest voor aan de rand van een gebitselement: een tand of kies, of bij n…
Jeuk bilspleet of jeuk bilnaad: oorzaken en behandelingJeuk bilspleet of jeuk bilnaad: oorzaken en behandelingJeuk tussen bilspleet of bilnaad is een courante klacht. De bilnaad of bilspleet is de scheiding of spleet tussen beide…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 21 juni 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Complications, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pilonidal-cyst/basics/complications/con-20025007
  • Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pilonidal-cyst/basics/definition/con-20025007
  • Haarnest cyste bilspleet (sinus pilonidalis), http://www.chirurgenoperatie.nl/wp/algemene-chirurgie/haarnest-cyste-bilspleet-sinus-pilonidalis/
  • Pilonidal cyst: Symptoms, diagnosis, and treatment http://www.medicalnewstoday.com/articles/317996.php
  • Pilonidal Sinus, http://www.healthline.com/health/pilonidal-cyst#overview1
  • Sinus pilonidalis, https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/stxt/sinus-pilonidalis.htm
  • What Is a Pilonidal Cyst?n http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/guide/pilondial-cyst#1 en http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/guide/pilondial-cyst#2
  • Afbeelding bron 1: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "Haarnest- en pilonidale cyste: Pijnlijke cysten in bilspleet"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 14-06-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!