Besnijdenis (circumcisie) bij mannen: De operatie
Omwille van hygiënische of religieuze redenen ondergaat een patiënt een circumcisie (besnijdenis). Maar soms spelen ook medische redenen een rol. Zo ervaart een patiënt met een te nauwe voorhuid bijvoorbeeld plasproblemen en pijn bij de geslachtsgemeenschap. De uroloog verwijdert bij deze operatie de voorhuid van de penis. Dit is een relatief eenvoudige ingreep, maar de patiënt moet zich houden aan een aantal leefregels na de operatie om een wondinfectie te voorkomen.- Historische en culturele context
- Indicaties voor besnijdenis bij mannen
- Rol van de arts bij besnijdenis
- Voorbereiding operatie bij mannen
- Praktisch
- Circumcisie: De operatie
- Na de operatie
- Leefregels
- Bijwerkingen
- Complicaties
- Contact opnemen met de arts
- Controle
- Herstel en nazorg
- Psychosociale impact van besnijdenis
- Alternatieven voor besnijdenis
- Praktische tips voor het omgaan met een besnijdenis (circumcisie) bij mannen: de operatie
- Volg de postoperatieve instructies van de arts nauwgezet
- Houd het gebied schoon en droog
- Vermijd zware lichamelijke activiteit
- Pas op voor tekenen van infectie
- Gebruik pijnstilling indien nodig
- Bescherm de wond tijdens het slapen
- Vermijd seksuele activiteit tijdens het herstel
- Wees geduldig en geef je lichaam de tijd om te genezen
- Gebruik comfortabele kleding tijdens het herstel
- Raadpleeg je arts bij ongewone symptomen
- Misvattingen rond besnijdenis (circumcisie) bij mannen
- Besnijdenis is altijd medisch noodzakelijk
- Besnijdenis vermindert altijd de gevoeligheid
- Besnijdenis voorkomt alle infecties
- Besnijdenis is volledig pijnloos
- Besnijdenis verhoogt de hygiëne drastisch
- Besnijdenis heeft geen risico's
- Besnijdenis voorkomt alle seksueel overdraagbare aandoeningen
Historische en culturele context
Oorsprong van de praktijkBesnijdenis wordt al duizenden jaren uitgevoerd en heeft wortels in verschillende culturen en religies. De praktijk wordt genoemd in oude Egyptische, Hebreeuwse en islamitische teksten, waar het vaak wordt gezien als een teken van reinheid of toewijding.
Regionale verschillen in prevalentie
De frequentie van besnijdenis verschilt wereldwijd sterk. In de Verenigde Staten wordt besnijdenis vaak uitgevoerd om hygiënische en medische redenen, terwijl in Europa de procedure meestal alleen wordt uitgevoerd om medische of religieuze redenen. In Afrika en het Midden-Oosten speelt religie een belangrijke rol in de prevalentie van besnijdenis.
Moderne trends
In de afgelopen decennia is er een groeiende discussie over de ethiek van besnijdenis, vooral bij pasgeborenen. Veel organisaties benadrukken de noodzaak van goed geïnformeerde toestemming, terwijl sommige landen hebben overwogen om de procedure bij minderjarigen te reguleren of te verbieden.
Indicaties voor besnijdenis bij mannen
Medische indicatiesEen circumcisie kan noodzakelijk zijn bij aandoeningen zoals phimosis (een te nauwe voorhuid), paraphimosis (het vastzitten van de voorhuid achter de eikel) en terugkerende balanitis (ontstekingen van de eikel). Deze medische aandoeningen veroorzaken vaak ongemak, pijn of zelfs complicaties zoals infecties of plasproblemen, waardoor een chirurgische ingreep wordt aanbevolen.
Hygiënische redenen
In bepaalde gevallen kan een besnijdenis worden uitgevoerd om hygiënische redenen. Dit kan het geval zijn bij patiënten die moeite hebben met het reinigen van de ruimte onder de voorhuid, wat kan leiden tot ophoping van smegma en een verhoogd risico op infecties.
Preventieve doeleinden
Sommige artsen adviseren een besnijdenis als preventieve maatregel tegen specifieke gezondheidsproblemen, zoals een verminderd risico op seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) en peniskanker. Hoewel preventieve circumcisie controversieel blijft, wordt het in sommige gevallen overwogen bij risicogroepen.
Rol van de arts bij besnijdenis
Advies en voorlichtingDe arts speelt een cruciale rol bij het bieden van informatie over de indicaties, voordelen, risico’s en alternatieven van een besnijdenis. Dit stelt patiënten in staat om een weloverwogen beslissing te nemen over de procedure.
Voorbereiding van de patiënt
Naast medische voorbereiding geeft de arts advies over wat de patiënt kan verwachten voor, tijdens en na de operatie. Dit omvat uitleg over de procedure, mogelijke pijnbestrijding en het herstelproces.
Nazorg en begeleiding
Tijdens de herstelperiode zorgt de arts voor regelmatige opvolging om complicaties te voorkomen en om te controleren of het herstel naar verwachting verloopt. Indien nodig wordt aanvullende ondersteuning geboden, zoals wondverzorging of pijnbestrijding.
Voorbereiding operatie bij mannen
Kinderen tot 16 jaarDe ingreep gebeurt onder narcose en daarom moet het kind nuchter zijn. Eten en drinken vanaf middernacht is dus niet meer toegestaan.
Ruggenprik / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)De ingreep gebeurt onder volledige narcose, maar vindt op verzoek en indien mogelijk ook onder lokale verdoving (via een lumbale punctie (ruggenprik)) plaats. Bij een plaatselijke verdoving verdooft de arts de penis. Hiervoor geeft hij één of twee injecties in de basis van de penis. Vervoer naar huis regelen is daarom wenselijk, aangezien de patiënt best niet zelf een auto bestuurt.
Melden aan de arts
De patiënt moet de arts informeren dat hij bloedverdunnende medicatie (bloedverdunners) gebruikt; deze dient hij mogelijk vooraf te stoppen.
Praktisch
De ingreep duurt doorgaans twintig tot dertig minuten en gebeurt via een dagopname. De patiënt mag na de ingreep meestal diezelfde dag weer naar huis. Ouders mogen vaak met hun kinderen mee naar de operatiezaal totdat de algemene verdoving is toegediend. Meestal vindt de operatie ’s morgens plaats, zodat de patiënt in de namiddag of avond weer naar huis kan.Circumcisie: De operatie
De chirurg brengt de patiënt onder volledige narcose, of hij verdooft de penis bij een lokale verdoving. Een patiënt met volledige narcose krijgt eveneens een lokale verdoving zodat hij geen pijn ervaart na de operatie. Daarna desinfecteert de arts de penis en dekt hij de omgeving af met steriele doeken. De chirurg maakt een insnijding rondom de penis voor het begin van het eventueel vernauwde stuk / de voorhuid. Hij maakt daarna een tweede insnijding onder de glanspenis of eikel. De chirurg verwijdert de voorhuid en plaatst rondom oplosbare hechtingen aan de basis van de eikel (medische term: glans penis). De patiënt hoeft de hechtingen niet te laten verwijderen; ze lossen meestal vanzelf op na één tot vier weken. De chirurg brengt zalf aan op de glanspenis en aan de basis van de glanspenis. Daarna dekt hij het operatiegebied af met steriele gaasverbanden en een drukverband. Deze gaan de zwelling tegen.Na de operatie
- De ouder mag in principe aanwezig zijn bij het ontwaken van het kind in de ontwaakkamer.
- De patiënt moet na het ontwaken in het ziekenhuis eerst nog plassen en mag daarna diezelfde dag naar huis.
- De patiënt regelt best vervoer naar huis; hij mag niet zelf met de auto rijden. Autorijden is de eerste 24 uur na de operatie afgeraden.
- De patiënt moet het rustig aan doen, zeker de dag van de operatie.
- Gedurende de eerste 24 uur na de operatie mag de patiënt bovendien geen alcohol consumeren.
- Als de patiënt pijn heeft, mag hij een (kinder)paracetamoltablet of zetpil nemen, en dit 3 à 4 keer per dag. Als dit niet voldoende helpt, mag hij een ontstekingsremmer innemen waarvoor hij het recept in het ziekenhuis heeft meegekregen.
Leefregels
De patiënt mag twee keer per dag zalf aanbrengen op de glanspenis en aan de basis van de glanspenis. Van primordiaal belang is dat de wond en het wondgebied schoon en droog blijven. De patiënt laat de eerste dagen na de operatie best telkens het verband na het plassen verwisselen (of hij verwisselt het zelf). Douchen is twee of drie dagen na de operatie weer toegestaan. Hierbij gebruikt hij dan nog geen zeep. Na het douchen dept de patiënt best de wond droog. Let op: De patiënt moet de eerste tien dagen na de operatie geen bad nemen. Het is ook aan te raden om gewone onderbroeken te dragen in plaats van boxershorts. Op die manier krijgt de penis goede ondersteuning en bovendien geeft dit rust aan het wondgebied. Sporten of zwemmen moet de patiënt de eerste twee weken na de operatie vermijden. Gedurende zes weken mag de patiënt geen geslachtsgemeenschap hebben.Bijwerkingen
De glanspenis is wel erg gevoelig de eerste dagen na de operatie; deze is namelijk nog onbedekt. De eikel ziet er rood, gezwollen en geïrriteerd uit. De eventuele verklevingen tussen voorhuid en eikel zijn tijdens de operatie losgemaakt. De nieuwe huidlaag ontstaat geleidelijk; bij de meeste patiënten begint dit ruim een week na de operatie. Een gezwollen en/of pijnlijke penis is normaal en niet onrustwekkend; dit verdwijnt vanzelf na enkele weken. Het plassen kan nog enkele dagen branderig aanvoelen. Korstjes zijn mogelijk op de plaats van de hechtingen.Complicaties
Complicaties komen slechts bij 2 à 3% van de mannen voor. Vaak behandelt de arts deze complicaties vrij gemakkelijk. Een nabloeding is mogelijk. Het verband kan bloederig zijn of onder de hechting kan een bloeduitstorting ontstaan. Dit gebeurt door spontane nachtelijke erecties. Bij een infectie of abces verloopt de wondgenezing mogelijk niet goed (langzame wondgenezing). De patiënt ervaart in dit geval een toenemende pijn en/of roodheid rond het operatiegebied. Bij een slecht uitgevoerde circumcisie kan tot slot parafimose (insnoering van de penis met pijn en zwelling) optreden.Contact opnemen met de arts
Wanneer de pijn verergert, de penis verdikt of bij koorts boven 38,5°C, moet de patiënt contact opnemen met de arts.Controle
De patiënt moet meestal één week na de operatie op controle bij de uroloog of huisarts, afhankelijk van het ziekenhuis waar de ingreep heeft plaatsgevonden. Het uiteindelijke resultaat is pas na enkele weken zichtbaar.Herstel en nazorg
Het herstel na een circumcisie verloopt doorgaans zonder problemen, maar is afhankelijk van de individuele genezing en naleving van de nazorginstructies. Belangrijke aandachtspunten zijn:- Het volgen van de instructies voor wondverzorging en hygiëne.
- Het tijdig melden van ongewone symptomen aan de arts.
- Voldoende rust nemen om het herstel te bevorderen.
Door zorgvuldig de nazorginstructies op te volgen, kan de kans op complicaties worden verminderd en kan een optimaal herstel worden bevorderd.
Psychosociale impact van besnijdenis
Culturele en religieuze betekenisVoor veel patiënten heeft besnijdenis een diepgaande culturele of religieuze betekenis. De ingreep maakt vaak deel uit van rituelen die belangrijk zijn binnen gemeenschappen. Dit kan een gevoel van verbondenheid geven, maar ook leiden tot sociale druk om de procedure te ondergaan.
Impact op zelfbeeld en seksuele gezondheid
Bij sommige patiënten kan besnijdenis invloed hebben op het zelfbeeld, vooral als de ingreep plaatsvindt op volwassen leeftijd. De verandering in uiterlijk kan leiden tot onzekerheid. Daarnaast zijn er gemengde gegevens over de invloed van besnijdenis op seksuele gevoeligheid en prestaties, wat kan leiden tot psychologische zorgen.
Begeleiding en ondersteuning
Patiënten die overwegen om zich te laten besnijden of die herstelproblemen ervaren, kunnen baat hebben bij therapie of steun van lotgenoten. Psychologische begeleiding kan helpen bij het omgaan met zorgen of twijfels rondom de ingreep.
Alternatieven voor besnijdenis
Niet-chirurgische behandelingenBij mildere vormen van phimosis of andere problemen met de voorhuid kunnen niet-chirurgische opties worden overwogen. Lokale corticosteroïdencrèmes worden vaak voorgeschreven om de huid soepel te maken, wat de voorhuid geleidelijk kan verruimen.
Preputioplastiek
Een preputioplastiek is een minder ingrijpende chirurgische procedure dan een volledige besnijdenis. Hierbij wordt de voorhuid behouden, maar aangepast om het vernauwde gebied te corrigeren. Deze ingreep is geschikt voor patiënten die de voorhuid om persoonlijke of culturele redenen willen behouden.
Hygiëne-educatie
Voor patiënten die hygiëneproblemen ervaren, kan een betere uitleg over reiniging en verzorging van de voorhuid vaak voldoende zijn om klachten te verminderen. Regelmatige hygiëne kan infecties en ophoping van smegma helpen voorkomen.
