InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Eerste hulp bij neusletsel

Eerste hulp bij neusletsel

Eerste hulp bij neusletsel De neus is kwetsbaar en belangrijk bij het ademen en ruiken. Op de huisartsenpost en in het ziekenhuis melden zich relatief vaak mensen met een hardnekkige neusbloeding of een fractuur van het neusbeentje als gevolg van een ongelukkige val of door een sportblessure. Neusletsel veroorzaakt vrijwel altijd ademhalingsproblemen en een tijdelijke vermindering van het reukvermogen. Belangrijk is dat er adequaat eerste hulp wordt verleend om erger te voorkomen. De meest voorkomende neusletsels zijn de neusbloeding, de neusfractuur en een klein voorwerp (corpus alienum) dat in de neus is vast komen te zitten. Het laatste vooral bij peuters en kleuters.

Inhoud


De neus een complex orgaan

De ademhalingslucht komt de neusholte binnen en gaat via de keelholte en door het strottenhoofd en de luchtpijp naar de longen. De uitwendige neus bestaat onder andere uit het neusbeen, het neustussenschot en de neusvleugels. De neusholte is relatief groot en bekleed met trilhaarepitheel. Daarbij vergroten de drie paar neusschelpen de oppervlakte van het slijmvlies.

Neus en keelholte / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Neus en keelholte / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
Functies van de neus
De neus heeft belangrijkere functies dan dit orgaan wellicht doet vermoeden. Om te beginnen vormt de neus de natuurlijke ademweg, niet de mond. In het verlengde daarvan heeft dit complex orgaan tal van andere taken:
  • Reukvermogen. Het reukzintuig in de neus waarschuwt tegen verontreinigde lucht, zoals een brandlucht. Ruiken is dus een cruciale functie van de neus.
  • Stemvorming. Bij het vormen van klanken is de neusholte belangrijk. Bij een verkoudheid, of een verstopte neus, is dat direct merkbaar.
  • Zuiveren van de ademlucht. Het slijmvlies van onder andere de bijholten houdt stofdeeltjes en bacteriën tegen, die met behulp van het trilhaarepitheel worden afgevoerd naar de neus. Dat geldt ook voor het traanvocht.
  • Bescherming van de longen. De lucht die via de neus wordt ingeademd doorloopt een langere weg voordat ze in de longen komt. De ademhalingslucht wordt niet alleen gefilterd, maar ook voorzien van vocht en warmte. Dit beschermt de longen tegen te warme of te koude lucht.

Eerste hulp bij een hardnekkige neusbloeding

Een bloedneus kan veel oorzaken hebben, zoals de neus te heftig snuiten of neuspeuteren. Minder onschuldige oorzaken zijn hoge bloeddruk, een tumor, vitaminegebrek en bepaalde medicijnen, waarbij bloedverdunners het beruchtst zijn. Vaak ontstaan neusbloedingen door een ongelukkige val of een sportblessure.

Neusbloeding / Bron: Popofatticus, Flickr (CC BY-2.0)Neusbloeding / Bron: Popofatticus, Flickr (CC BY-2.0)

Wat te doen

Wie eerste hulp verleent bij iemand met een bloedneus als gevolg van bovengenoemde trauma's dient er eerst en vooral op te letten of het bloed vermengd is met een gelige vloeistof, aangezien dit wijst op een schedelbreuk. De eerste hulp bij een neusbloeding die maar niet wil stoppen is:
  • Blijf kalm. Dat geldt voor iedereen die eerste hulp verleent. Paniek slaat altijd over op het slachtoffer.
  • Het slachtoffer dient iets voorovergebogen in een stoel of op een kruk te gaan zitten.
  • Laat hem of haar het zachte neusgedeelte onder het neusbeen dichtknijpen tegen het neusbeen. Eerst een keer zachtjes snuiten verwijdert in de meeste gevallen de stolsels in de neusholte.
  • Maak knellende kleding los, zoals een boord of een stropdas.
  • Houd een schaaltje of een handdoek onder de kin.
  • Laat het slachtoffer het bloed uitspuwen dat in de keelholte sijpelt. Inslikken is uit den boze. Misselijkheid is vaak het gevolg.
  • Na tien minuten tot een kwartier is de neusbloeding in de meeste gevallen gestelpt. Anders nogmaals tien minuten de neus dichtdrukken, zoals boven beschreven. Een gedraaid dotje watten in de neusgaten kan de vorming van stolsels stimuleren.
  • Ga met het slachtoffer naar de huisartsenpost of de Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis als de bloeding niet wil stoppen.
  • Controleer altijd of er sprake is van een gelige bloedbijmenging om een mogelijke schedelbreuk uit te sluiten.
  • Bij hardnekkige duizeligheid en bleekheid na het stelpen van de neusbloeding is het eveneens beter om even langs de huisarts te gaan.

Eerste hulp bij een gebroken neus

In de sport, maar ook bij vechtpartijen, komt een gebroken neus regelmatig voor. Ook ouderen die niet meer het reactievermogen of de kracht hebben om een val instinctief met de armen en handen te breken, worden geregeld binnengebracht in het ziekenhuis met een gebroken neus. In al deze gevallen is het neusbeen gebroken. Vaak is er alleen sprake van een fissuur, wat overigens net zo pijnlijk kan zijn.

Symptomen

De symptomen van een gebroken neus zijn:
  • Heftige pijn.
  • De neus staat meestal scheef.
  • De bloeding is doorgaans hevig.
  • Zwelling.

Wat te doen

Bij bovengenoemde symptomen is het zaak om meteen met het slachtoffer naar de huisartsenpost of de Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis te gaan. De eerste hulp bestaat uit koelen met (verpakt) ijs om de pijn enigszins te verlichten en de zwelling te verminderen. Volg de stappen die bij een neusbloeding gelden, afhankelijk van de omstandigheden en de ernst van het letsel (pijn, enz.). Voorkom in elk geval misselijkheid. Laat het slachtoffer het bloed dus niet inslikken. De genezing van een neusbeenbreuk duurt al dan niet na reponeren enkele weken.

Bron: Rosanegra 1, PixabayBron: Rosanegra 1, Pixabay

Eerste hulp bij een vreemd voorwerp (corpus alienum) in de neus

Peuters en kleuters hebben de neiging van alles in de mond én neus te stoppen, van legoblokjes tot kraaltjes en kiezeltjes. Een vreemd voorwerp in de neus komt dan ook voornamelijk bij deze leeftijdsgroep voor. Of daarbij een bloeding ontstaat, hangt af van de vorm van het vreemd voorwerp (corpus alienum). Een puntig steentje kan om voor de hand liggende redenen meer schade aanrichten dan een glad kraaltje, dat waarschijnlijk ook dieper in de neus zal zitten.

Niet zelf verwijderen
Laat het verwijderen van een corpus alienum over aan de huisarts of noodarts in het ziekenhuis. Soms wordt het kind onder narcose gebracht, of het krijgt eerst neusdruppels toegediend om het slijmvlies te ontzwellen. Ook is er speciaal instrumentarium nodig om het vreemd voorwerp te verwijderen. Probeer het corpus alienum er in elk geval niet zelf uit te halen. In de meeste gevallen geeft het kind aan dat het een verstopt gevoel heeft in een of beide neusgaten en dat het pijn doet. Blijf kalm en neem het kind mee voor professionele medische hulp.

Lees verder

© 2015 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Bloedneus stoppen & oorzaken van neusbloedingenBloedneus stoppen & oorzaken van neusbloedingenNeusbloedingen (ook bloedneus genoemd) zijn een zeer vaak voorkomende aandoening, vooral bij peuters, kinderen en tiener…
EHBO bij vreemd voorwerp in de neus bij kinderenEHBO bij vreemd voorwerp in de neus bij kinderenJonge kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Vooral twee tot vijfjarigen stoppen gemakkelijk kleine voorwerpen zoals ond…
Spontane bloedneusSpontane bloedneusEen bloedneus maakt iedereen wel eens mee. Vooral kinderen hebben hier eerder last van. Een bloedneus zonder aanwijsbare…
Een bloedneus, hoe te handelenIedereen in zijn leven krijgt wel eens te maken met een bloedneus. Of het nou van je zelf is of van een ander, kan het h…
Neusbloeding of bloedneus: oorzaken, behandeling & tipsNeusbloeding of bloedneus: oorzaken, behandeling & tipsHoe een bloedneus te stoppen? Moet je je hoofd achterover houden of juist voorover? Dat zijn vragen waar nogal eens over…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Schoschie, Flickr (CC BY-2.0)
  • Codex Medicus, 'Keel-, neus- en oorheelkunde', H. Huizing
  • Codex Verpleegkunde, 'KNO-verpleging', H. Postma
  • 'Algemene verpleegkunde', M. van den Bergh,, Uitgeverij Sprut & Van Mantgem, Leiden
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: Popofatticus, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Rosanegra 1, Pixabay

Reageer op het artikel "Eerste hulp bij neusletsel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 23-06-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Neusklachten
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!