Gevlekte scheerling: gezondheidsvoordelen en vergiftiging

Gevlekte scheerling: gezondheidsvoordelen en vergiftiging De gevlekte scheerling (Conium maculatum) is erg giftig. De plant tref je aan langs bermen en oevers in Azië, Europa en Noord-Amerika. De kruidachtige plant kan wel 2 meter hoog worden en heeft witte schermbloemen. De gevlekte scheerling is voor de leek moeilijk te onderscheiden van de vele andere schermbloemen. De naam Conium gaat waarschijnlijk terug naar kone, wat in het Grieks 'doden' betekent. De oude Grieken gebruikten de plant om doodvonnissen uit te voeren. Het sap werd onder meer gebruikt om de gifbeker voor de filosoof Socrates te bereiden. In het verleden werd de plant gebruikt in de vorm van een zalf voor ontsteking van de lymfeklieren, borstontsteking en etterende zweren. Vanwege zijn hoge toxiciteit kan de gevlekte scheerling zijn genezende werking alleen zonder bijwerkingen uitvoeren als het sterk is verdund.
Gevlekte scheerling / Bron: Johann Georg Sturm (Painter: Jacob Sturm), Wikimedia Commons (Publiek domein)Gevlekte scheerling / Bron: Johann Georg Sturm (Painter: Jacob Sturm), Wikimedia Commons (Publiek domein)

Wat is de gevlekte scheerling?

Schermbloemenfamilie

De gevlekte scheerling is een plant uit de schermbloemenfamilie, die enkele zeer giftige soorten bevat waaronder de gevlekte scheerling. Gevlekte scheerling is een tweejarige plant, die een hoogte bereikt van 80 cm tot 2 meter. De witachtige wortel is spoelvormig. Een goed onderscheidend kenmerk is een intense geur die de plant afgeeft, die sterk lijkt op die van muizenurine. Hun ronde, holle stengels zijn kaal, in de lengte geribbeld en met rood-bruine vlekken. De plant heeft meervoudig geveerde bladeren met bladschede, ze lijken op die van de niet-giftige weidekervel; een plant die ook behoort tot de schermbloemenfamilie.

Bloeiwijze

De bloeiwijze is een samengesteld scherm en meestal is het aantal schermpjes in zo'n groot scherm ongeveer vijftien. Daaronder het staan zo'n 5-6 ongedeelde omwindselbladeren. De witte bloembladen zijn omgekeerd hartvormig en hebben een doorsnede van circa 2 mm. De splitvrucht is rond-vijfhoekig, 2,5 tot 3,5 mm lang en bestaat uit twee deelvruchten, is eivormig. De soort bloeit van juni tot september.

Locatie en verspreiding

De gevlekte scheerling groeit op braakliggend land, langs paden en bosschages, in velden en ook in tuinen. Hij heeft stikstofhoudende, vochtige kleigrond nodig. De plant komt voor in Midden- en Zuid-Europa, tot in het zuiden van Scandinavië.

De gevlekte scheerling is zeer giftig / Bron: Thomas Dürbye, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)De gevlekte scheerling is zeer giftig / Bron: Thomas Dürbye, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Gifstoffen, effecten en symptomen

Bij mensen

De gevlekte scheerling is een van de meest giftige planten die er zijn. De hele plant, maar vooral de onrijpe vruchten, bevatten de zeer giftige alkaloïde coniine. Dit toxische bestanddeel is een zenuwgif die snel door de huid en slijmvliezen in het lichaam wordt opgenomen en vervolgens rap wordt gemetaboliseerd. In het geval van (orale) vergiftiging is er een branderig gevoel in de mond, verhoogde speekselvloed, slikproblemen en verlamming van de tong. De vergiftigde persoon lijdt aan hevig braken, diarree en zweten. Bij dodelijke doses begint oplopende verlamming in de voeten en gaat door het hele lichaam. De dood kan al na 30 minuten optreden als gevolg van ademhalingsverlamming. Je bent meestal volledig bij bewustzijn.

Bij dieren

De plant is ook zeer giftig voor paarden, koeien, varkens, honden en katten, hazen, konijnen en cavia's en vogels. De verse planten worden meestal vermeden door grazende dieren, maar dit is op geen enkele manier een garantie dat ze er nooit van zullen eten. Een dier kan ook per abuis wat van de onrijpe zaden binnenkrijgen. Na drogen, in hooi, is het onschadelijk. De symptomen van vergiftiging zijn speekselvloed, onwil om te eten, niet herkauwen, eerst vertraagd, dan een verhoogde polsslag, oplopende verlamming en spierzwakte totdat de ademhaling wordt aangetast en uiteindelijk de dood intreedt door ademhalingsverlamming. Na vergiftiging baren zeugen misvormde biggen. De gemiddelde dodelijke dosis voor vee is 4 kg van het verse kruid.

Zaadkoppen in de nazomer / Bron: Totnesmartin, Wikimedia Commons (Publiek domein)Zaadkoppen in de nazomer / Bron: Totnesmartin, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Behandelen van een vergiftiging

Tot op heden is er geen tegengif voor vergiftiging met de gevlekte scheerling. De behandeling hangt af van de ernst van de klachten. Bij ademhalingsmoeilijkheden zal de arts zoeken naar manieren om de beademing op gang te houden. De arts zal ook proberen het maag-darmkanaal te reinigen om de giftige plantdelen uit je systeem te verwijderen. Als je last krijgt van epileptische aanvallen, dan volgt vaak behandeling met anti-epileptica om de symptomen te verminderen. De arts kan ook intraveneus vloeistoffen toedienen om uitdroging te voorkomen.

Gezondheidsvoordelen van de gevlekte scheerling

Het gif van de gevlekte scheerling heeft een verdovend effect en laat de huid gevoelloos achter. De plant werd voorheen gebruikt bij aandoeningen van de ademhalingsorganen en bij krampen. Medisch werd vroeger gevlekte scheerling gebruikt ter behandeling van kanker. Omdat er tegenwoordig betere en meer onschadelijke medicijnen zijn, wordt de gevlekte scheerling anno 2020 niet langer medicinaal gebruikt. Nauwkeurige dosering met het medicijn is erg moeilijk omdat de genezende en dodelijke dosis dicht bij elkaar liggen. Het gebruik ervan wordt derhalve ten zeerste afgeraden! In de homeopathie wordt een tinctuur van het verse kruid gebruikt voor krampende hoest en spierkrampen. Er is ook zalf verkrijgbaar voor uitwendig gebruik.

De schermbloemigen worden anno 2020 in de (natuur)geneeskunde niet meer gebruikt vanwege hun dodelijke effect. Het mag alleen worden gebruikt in de vorm van homeopathische geneesmiddelen en worden voorgeschreven in kant-en-klare preparaten. Binnen de homeopathie gebruikt men de gevlekte scheerling onder de wetenschappelijke naam Conium maculatum met een potentiëring van D2 tot D30.

Lees verder

© 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Gevlekte scheerling en de gifbekerGevlekte scheerling en de gifbekerHet was lang geleden dat ik die grote, giftige schermbloemige, die naar de naam Gevlekte scheerling luistert, nog gezien…
De giftige geneeskracht van waterscheerlingDe giftige geneeskracht van waterscheerlingWaterscheerling behoort samen met gevlekte scheerling tot de meest giftige planten op aarde. De giftigheid varieert per…
Gevlekte gladde haai in Noordzee en WaddenzeeGevlekte gladde haai in Noordzee en WaddenzeeIn de Noordzee zwemmen verschillende soorten haaien, al zijn dit niet de haaien die we kennen van de film ‘Jaws’. Die wi…
De geneeskracht van gewone berenklauwDe geneeskracht van gewone berenklauwBij het horen van de naam berenklauw lopen bij velen de rillingen over de rug. Men denkt dan aan de reuzenberenklauw waa…

Jiaogulan: gezondheidsvoordelen en werkzame stoffenJiaogulan: gezondheidsvoordelen en werkzame stoffenJiaogulan (绞股蓝, Gynostemma pentaphyllum), in de Chinese provincie Guizhou ook wel het 'kruid der on…
Akkerdistel: gezondheidsvoordelen & toepassingen akkerdistelAkkerdistel: gezondheidsvoordelen & toepassingen akkerdistelDe akkerdistel (Cirsium arvense) behoort botanisch tot de composietenfamilie (Asteraceae). Het staat ook wel bekend als…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Sylvain Piry, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)
  • Dr. Jörg Grünwald en Christof Jänicke. Praktisch handboek plantengeneeskunde van A tot Z. Zuidnederlandse uitgeverij NV, zj.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Gevlekte_scheerling
  • https://www.floravannederland.nl/planten/gevlekte_scheerling
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Schermbloemenfamilie
  • https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=26341
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Weidekervel
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Conium_maculatum
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Coniine
  • http://www.watbetekenthet.nl/wat-betekent-ademhalingsverlamming/
  • https://www.bokt.nl/wiki/Scheerling
  • https://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/management/giftige-planten/gevlekte-scheerling
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/runderen/giftige-planten-voor-runderen
  • https://www.healthline.com/health/hemlock-poisoning
  • https://www.soin-et-nature.com/nl/weleda/3303-gevlekte-scheerling-dye-moeder-homeopathie-weleda-cream-20g.html
  • https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-949/hemlock
  • https://www.fs.usda.gov/treesearch/pubs/14657
  • Afbeelding bron 1: Johann Georg Sturm (Painter: Jacob Sturm), Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Thomas Dürbye, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Totnesmartin, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Gevlekte scheerling: gezondheidsvoordelen en vergiftiging"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 30-08-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Kruidengeneeskunde
Bronnen en referenties: 20
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!