InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Humaan papillomavirus (HPV): symptomen, oorzaak, behandeling

Humaan papillomavirus (HPV): symptomen, oorzaak, behandeling

Humaan papillomavirus (HPV): symptomen, oorzaak, behandeling Het humaan papillomavirus (afgekort HPV), is een virus dat op de huid en slijmvliezen voorkomt. Van het virus zijn momenteel meer dan 150 typen bekend. Alle typen zijn genummerd. De meeste typen vormen geen risico voor de gezondheid. Maar van bepaalde virustypen is bekend dat zij bij een langdurige infectie (waar je vaak niets van merkt), de cellen van de baarmoederhals kunnen veranderen, waardoor (een voorstadium van) kanker kan ontstaan. Het lichaam ruimt in de meeste gevallen de virusinfectie zelf op. Van ongeveer 15 typen is bekend dat zij kanker kunnen veroorzaken. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen typen met een hoog risico en typen met een laag risico. Laag risico typen veroorzaken genitale wratten, welke weinig risico met zich meebrengen. Hoog risico typen kunnen echter baarmoederhalskanker (of een voorstadium van kanker) veroorzaken. Dit komt doordat ze de celgroei verstoren.

Humaan papillomavirus


Het eiwitomhulsel (capside) van een papillomavirus / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Het eiwitomhulsel (capside) van een papillomavirus / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Wat is HPV?

Het humaan papillomavirus (afgekort HPV), is een virus dat op de huid en slijmvliezen voorkomt. Het betreft een groep van meer dan 150 verwante virussen. Het virus is vaak aanwezig in de schaamstreek. Het kan worden overgedragen via huid-op-huid contact, huid-op-slijmvlies contact of slijmvlies-op-slijmvlies contact. Een van de meest voorkomende geslachtsziekten of seksueel overdraagbare aandoeningen (soas) zijn genitale wratten, welke worden veroorzaakt door HPV. HPV zelf is een virus en géén aandoening, maar het virus wordt dus wel via seksueel contact overgedragen.

Hoog-risico HPV en laag-risico HPV

Seksueel overdraagbare HPVs vallen uiteen in twee categorieën:
  • Hoog-risico of oncogene HPV's, die kanker kunnen veroorzaken. Er kunnen 15 hoog-risico HPV-typen worden geïdentificeerd. Twee van deze, type 16 en 18, zijn verantwoordelijk voor de meeste gevallen van baarmoederhalskanker. De HPV-vaccinatie richt zich dan ook op deze twee oncogene HPV-types. De gevaarlijke HPVs kunnen ook zorgen voor andere kankers, zoals van de vagina, schaamlippen en anus.
  • Laag-risico HPV's, die geen kanker, maar genitale wratten veroorzaken op of rond de geslachtsdelen of de anus. De typen 6 en 11 veroorzaken 90 procent van alle genitale wratten. Laagrisico-HPVs kunnen ook wratten op handen en voeten veroorzaken.

Symptomen en klachten van een HPV-infectie

Als je besmet bent met HPV, dan merk je daar niets van. Je krijgt geen duidelijke klachten. Wel kun je van sommige typen wratjes krijgen op de geslachtsorganen, maar deze worden echter veroorzaakt door HPV typen die geen kanker veroorzaken. De boosdoener nestelt zich in de cellen en worden vaak opgeruimd door (het afweersysteem van) het lichaam. Niet altijd is het lichaam in staat het virus goed op te ruimen. Het is niet duidelijk waarom dit zo is. Wel is bekend dat je meer kans hebt om lang besmet te blijven als je rookt of als je bepaalde medicijnen gebruikt die de afweer verzwakken.

Baarmoederhalskanker
Er kunnen wel klachten ontstaan bij baarmoederhalskanker. Het gebeurt maar in een klein aantal gevallen dat in de baarmoederhals een HPV-infectie met een hoog-risico HPV type leidt tot een voorstadium van kanker, welke zich daarna verder kan ontwikkelen tot baarmoederhalskanker. Dit duurt meestal zon 12-15 jaar vanaf het moment van HPV-infectie; dit wordt 'incubatietijd' genoemd: de periode tussen infectie en de eerste symptomen. De incubatietijd is 2-3 jaar wat betreft een hooggradige CIN-laesie (een voorstadium van baarmoederhalskanker), en 12-15 jaar naar een cervixcarcinoom (baarmoederhalskanker). In Nederland worden jaarlijks vele duizenden vrouwen behandeld voor een voorstadium van kanker, welke is veroorzaakt door de hoog-risico typen HPV. Elk jaar overlijden er in Nederland ruim 200 vrouwen aan baarmoederhalskanker.

Besmetting voorkomen

De meest betrouwbare manier om infectie te voorkomen met ofwel een hoog risico of een laag-risico HPV is het vermijden van huid-op-huid contact, huid-op-slijmvlies contact of slijmvlies-op-slijmvlies contact door middel van oraal, anaal of genitaal contact met een andere persoon. Als je seksueel actief bent, is een langdurige, wederzijds monogame relatie met een niet-geïnfecteerde partner de beste strategie om een HPV-infectie te voorkomen. Vanwege het ontbreken van symptomen is het echter moeilijk om te achterhalen of een partner die in het verleden seksueel actief is geweest, op dit moment nog is geïnfecteerd met HPV. Door middel van een uitstrijkje kun je achterhalen of je besmet bent.

Condoomgebruik
Onderzoek heeft aangetoond dat correct en consistent gebruik van condooms de overdracht van HPV tussen seksuele partners kan verminderen. Het blijkt dat de kans op besmetting 70% kleiner is als je altijd een condoom gebruikt. Maar ook als je consequent een condoom gebruikt, kun je besmet raken met het virus. Dat komt doordat het virus zich ophoudt in en rond de vagina en op en rond de penis en tijdens het vrijen kan het virus op andere plekken komen, zoals aan de handen en in de mond.

HPV behandeling

Een HPV-infectie kan niet met medicijnen worden behandeld. In de meeste gevallen wordt het virus door het lichaam opgeruimd, zonder problemen te veroorzaken. Als de infectie echter blijft bestaan, kunnen alleen de abnormale cellen die zich vormen behandeld worden. Verder kunnen genitale wratten worden behandeld met een geneesmiddel in de vorm van een crème of een die je regelmatig, een aantal dagen per week, op de wratten moet aanbrengen.

HPV-vaccin

Rijksvaccinatieprogramma

Sinds 2010 is er een HPV-vaccin opgenomen in het Nederlands Rijksvaccinatieprogramma voor jonge meisjes. Baarmoederhalskanker wordt altijd veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Er zijn veel verschillende varianten van dit virus. Het HPV-vaccin beschermt tegen twee varianten die samen 70% van alle gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken.

Vaccinatie voor meisjes

Alle meisjes die 12 jaar zijn, krijgen de vaccinaties aangeboden. De HPV-inenting bestaat uit 3 vaccinaties of prikken, die in een periode van een half jaar worden toegediend. De tweede prik wordt een maand na de eerste toegediend, de derde prik vijf maanden na de tweede prik. Je krijgt de vaccinaties in je bovenarm. De vaccinaties zijn gratis en niet verplicht. Binnen het Rijksvaccinatieprogramma wordt het vaccin Cervarix gebruik

Vóórdat je seksueel actief bent

De vaccinatie werkt het beste als je nog niet met het virus in aanraking bent gekomen. Je kunt besmet raken met het virus door seksueel contact. De inenting kun je het beste krijgen als je nog niet seksueel actief bent. Daarom worden meisjes op jonge leeftijd ingeënt. De vaccinatie wordt gegeven door de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) of Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) bij jou in de buurt.

Nieuwe ontwikkelingen

'Veel meer vrouwen besmet met HPV dan gedacht'

Het aantal vrouwen dat is besmet met HPV is veel hoger dan tot nu toe werd gedacht. Uit onderzoek van het Jeroen Bosch Ziekenhuis onder 12.000 vrouwen tussen de 30 en 63 jaar, zou blijken dat acht procent van de vrouwen met het seksueel overdraagbare virus besmet is, schrijft de Volkskrant. Eerder ging dit nog om vijf procent. (Bron: de Volkskrant, 3 maart 2016)

Minder HPV op penis na besnijdenis

Mannen zonder voorhuid hebben HPV-infecties met een lagere 'viral load' (de hoeveelheid virus in je bloed). Ook daalt de viral load bij besneden geïnfecteerde mannen sneller. Dit kan leiden tot minder overdracht van HPV naar vrouwen, aldus Virginia Senkomago en collegas in The Journal of Infectious Diseases (2014; epub 26 september).

Toename aantal HPV-infecties in Nederland

Het percentage Nederlanders dat geïnfecteerd is met HPV is in de periode tussen 1996 en 2007 met 3 procent toegenomen. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeker in opleiding Mirte Scherpenisse van het VUmc. Vooral onder meisjes en vrouwen in de leeftijdsgroep tussen 15 en 24 jaar is het aantal HPV-infecties toegenomen. Scherpenisse noemt het opvallend dat het aantal HPV-infecties bij meisjes tussen de 15 en 24 jaar is toegenomen. Volgens haar waren de meisjes uit het onderzoek in 2007 eerder seksueel actief.

Scherpenisse testte het bloed van verschillende groepen Nederlanders op aanwezigheid van HPV-antilichamen. Antilichamen zijn eiwitten die het lichaam zelf aanmaakt als er sprake is of is geweest van een HPV-infectie of nadat iemand gevaccineerd is. Na vaccinatie zijn de antilichamen in staat om het humaan papillomavirus te neutraliseren en bieden zo bescherming tegen kanker. Voor haar onderzoek vergeleek Scherpenisse de uitkomsten van bloedmonsters uit twee onderzoeken uitgevoerd in 1995/1996 en 2006/2007 onder Nederlanders van 0 tot 79 jaar. Beide groepen waren niet gevaccineerd.

Voorts ontdekte Scherpenisse dat de antilichamen die het lichaam zelf aanmaakt na een HPV-infectie niet volledig beschermen, wat inhoudt dat iemand opnieuw kan worden geïnfecteerd. Een vaccin biedt wel betere bescherming.

In 2009 is het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) begonnen met het inenten van meisjes vanaf 12 jaar tegen HPV. Een HPV-vaccin is in 2010 opgenomen in het Nederlands Rijksvaccinatieprogramma voor jonge meisjes. Scherpenisse bestudeerde voor haar onderzoek het beschermingsmechanisme van het vaccin en of het wel op de goede plek terecht komt. Zij vond inderdaad HPV-specifieke antilichamen in de omgeving van de baarmoederhals bij Nederlandse meisjes tussen 14 en 16 jaar die gevaccineerd waren. (Bronnen: www.ad.nl en www.gezondheidsnet.nl, 17 oktober 2013.)

Lees verder

© 2013 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
HPV-vaccinatie: Twee prikken genoegHPV-vaccinatie: Twee prikken genoegSinds 2009 wordt Nederlandse tieners de mogelijkheid geboden zich in te laten enten tegen het Humaan Papillomavirus, een…
Wat is een humaan papillomavirus (HPV)Op aarde is er oneindig veel variatie van leven aanwezig. Er zijn niet alleen mensen, maar ook dieren, planten, micro-or…
Anuskanker of anale tumor: oorzaak, symptomen en behandelingAnuskanker of anale tumor: oorzaak, symptomen en behandelingDe anus is de opening aan het einde van het spijsverteringskanaal. De aandoening die het meest gezien wordt bij de anus…
Thuistest virus baarmoederhalskankerThuistest virus baarmoederhalskankerVoor alle vrouwen in Nederland is het mogelijk om een online thuistest te bestellen waarmee zelf in alle privacy onderzo…
Keelkanker: symptomen, oorzaak, behandeling en prognoseKeelkanker: symptomen, oorzaak, behandeling en prognoseBij keelkanker is er een kwaadaardige tumor aanwezig in of bij het strottenhoof of in de wand van de keelholte. Keelkank…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Chrupka/Shutterstock.com
  • Fieke Hoeijmakers. Minder HPV op penis na besnijdenis. Ned Tijdschr Geneeskd. 2014;158:C2349
  • RIVM. Humaanpapillomavirusinfectie - cervixkanker. https://lci.rivm.nl/richtlijnen/humaanpapillomavirusinfectie-cervixkanker (ingezien op 22-9-2017)
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Reageer op het artikel "Humaan papillomavirus (HPV): symptomen, oorzaak, behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Liza, 31-01-2018 17:28 #4
Ben al 5 jaar vrijgezel en in 5 jaar tijd kan ik op 5 vingers tellen hoe vaak ik seks heb gehad. Laatste keer dat ik seks heb gehad was weer september 2018 en was met een persoon die ik vertrouw. Nu heb ik vorige week een bevolkingsonderzoek gehad voor baarmoederhalskanker en er is bij mij de hpv virus geconstateerd. Mijn vraag is hoe dan? Hoe lang blijft die virus in je lichaam zitten en hoe kan iemand die geen seks hebt de hpv virus krijgen. Reactie infoteur, 14-02-2018
Ook van één keer seks hebben kun je besmet raken met met virus. Ook als je met condoom vrijt. Tegen HPV beschermt het condoom niet volledig, al vermindert het wel in serieuze mate de kans op overdracht. Je kan het virus lange tijd in je lichaam hebben zonder dat je er iets van merkt.

Velghe Wim, 25-12-2016 22:31 #3
Als een man ooit besmet geweest is door HPV (niet kwaadaardige omdat vriendin wratjes had) blijft hij de rest van zijn leven drager van dit virus? Wat zou er kunnen gedaan worden om 100℅ van dit virus verlost te geraken? Waarom is de HPV virus moeilijk vast te stellen?
Thanks Willem

Mar, 15-06-2014 23:30 #2
Dat kan, maar het ligt eraan met welk type je nu besmet bent. Er zijn ca 40 verschillende seksueel overdraagbare types HPV virus. Sommige types verhogen de kans op baarmoederhals kanker en andere types verhogen de kans op genitale wratten. Zodra je hersteld bent kun je weer opnieuw besmet raken met een ander type en soms blijft het virus een beetje in het lichaam aanwezig. Vaccinatie biedt bescherming tegen bepaalde types HPV. Mannen kunnen ook besmet zijn met HPV en het overdragen.

Den, 12-06-2014 08:18 #1
Vraag: kan je nog erger besmet raken met het HPV virus door een ander?
Mijn uitstrijkjes zijn al een jaar niet goed, pab 3, HPV virus. De gynaecoloog wil mijn lichaam nog de tijd geven om zelf te herstellen. Mijn partner en ik hebben nu nog een open 'lat' relatie. Het kan dus zijn dat hij seks heeft met een andere vrouw. Kan het zijn dat ik nog erger besmet raak, als die andere vrouw een ernstige vorm van het HPV virus heeft (wellicht zonder dat zij het weet), zodat mijn lichaam nog meer moet 'vechten' om te kunnen herstellen?

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 18-11-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Geslachtsziekten (SOA's)
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!