InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Tungiasis: Huidinfectie met pijnlijke en jeukende voet

Tungiasis: Huidinfectie met pijnlijke en jeukende voet

Tungiasis: Huidinfectie met pijnlijke en jeukende voet Tungiasis, ook gekend als de zandvlooienziekte, is een huidinfectie die zich vooral voordoet aan de voet. De veroorzaker is een zandvlo die vooral actief is in de arme plattelandsbevolking en op plaatsen waar de grond warm en droog is. Soms herstelt de patiënt spontaan, maar het komt ook voor dat de onbehandelde ziekte vaak ernstige invaliderende gevolgen heeft voor de patiënt. Het dragen van geschikt schoeisel (geen sandalen!) is dan ook belangrijk om een infectie te voorkomen.

Epidemiologie tungiasis

De Tunga-vlo is inheems in West-Indië en het Caribisch gebied, maar heeft zich verspreid naar Afrika, India, Pakistan, en Latijns-Amerika. De vlooien houden van warme, droge grond en zand van stranden, stallen en veehouderijen. De infectieziekte komt vooral voor in (sub)tropische klimaten. Vooral kinderen en ouderen zijn vaak getroffen door de infectie omdat ze niet snel geschikt schoeisel gebruiken.

Oorzaken huidinfectie: Zandvlo

Tungiasis is een ontstekingsreactie van de huid als gevolg van het in de huid dringen van de bevruchte vrouwelijke zandvlo (Tunga penetrans) of verwante soorten. De zandvlo is eveneens gekend als jigger, nigua, pico, chica, pique of suthi en Bicho de pie. De letsels veroorzaakt door de vlooien zijn gekenmerkt door een witte vlek met een zwarte stip in het midden. Tungiasis werd voor het eerst gemeld in 1500 in de bemanningsleden die met Christoffel Columbus zeilden. Na een schipbreuk op het eiland Haïti, beten de vlooien door het huidoppervlak om dan verder te graven in de opperhuid. Ze graven dan dieper in de bovenste dermis zodat om zich te voeden vanuit de bloedvaten.

Symptomen: Pijnlijke en jeukende voet

De symptomen komen tot uiting door een ontstekingsreactie van het lichaam op het binnendringen van de zwangere vrouwelijke zandvlo. Vanwege het beperkte springvermogen van de Tunga-vlo, zijn de voeten het vaakst geïnfecteerd. Maar ook de handen, ellebogen, dijen en billen zijn mogelijk getroffen. Hierop ontstaat een witte vlek met daarop een zwarte stip van in het totaal 4-10 mm in diameter. De vlo ademt door de opening van deze plek. De plekken (letsels) zijn mogelijk pijnlijk en jeuken erg (jeukende voet), hoewel niet alle patiënten hiervan last ervaren. In sommige gevallen ontstaat ook roodheid en zwelling rond de betreffende vlek (huidzweer).

Diagnose en onderzoeken

Diagnostisch onderzoek

De arts voert een huidbiopsie uit van de verdachte vlek. Ook een directe huidmicroscopie, beter bekend als een dermatoscopie, toont de typische eigenschappen van de zwangere zandvlo.

Differentiële diagnose

Volgende aandoeningen zijn te overwegen als de differentiële diagnose van tungiasis:

Behandeling

In veel gevallen herstelt de patiënt met tungiasis spontaan omdat de ingegraven vlo binnen twee tot zes weken sterft en dan van de huid valt. Tijdens de levensduur van de vlo, voedt deze zich met bloed van de gastheer en legt de vlo meer dan honderd eieren die op de grond vallen door de opening van de vlek. Maar niet altijd herstelt de patiënt en daarom verwijdert de arts het best deze vlooien. Dit is mogelijk met een steriel pincet of een naald, maar vaak moet hij dan de opening vergroten en is dit toch moeilijk als de vlo gezwollen is. Daarom verwijdert hij gewoonlijk het gehele huidletsel. Antiparasitaire geneesmiddelen zoals ivermectine, metrifonaat en thiabendazool verwijderen eveneens de vlooien. Het doden van de vlo is ook mogelijk via verstikking (door het aanbrengen van een dikke was of gelei) alsook door het lokaal bevriezen van het letsel met behulp van vloeibare stikstof (cryotherapie). Verder is een tetanusvaccinatie aangewezen indien dit onbekend is of niet meer up-to-date is.

Complicaties

De ontstekingen en zweren zijn soms ernstig. Door deze huidletsels is het lopen bemoeilijkt. Secundaire bacteriële infecties, waaronder sepsis (bloedvergiftiging: overdreven reactie van het immuunsysteem op ziektekiemen), bacteriëmie, lymfangitis (ontsteking van lymfevat(en), meestal veroorzaakt door bacteriën), tetanus (bacteriële infectieziekte met verstijvende krampen door besmetting met bacterie die (meestal) via de grond in wonden terechtkomt) en gangreen (afsterven van weefsel met wijzigingen aan de huid), zijn niet ongewoon bij tungiasis. Deze complicaties zijn soms dermate ernstig dat een patiënt hieraan komt te overlijden (wel zeldzaam).

Prognose aandoening

De prognose van de infectieziekte is uitstekend indien de arts de juiste steriele methode gebruikt om de vlooien te verwijderen. Niettemin leidt de ziekte in veel gevallen tot een verminderde kwaliteit van leven door verminkte voeten. De tenen zijn namelijk acuut of chronisch ontstoken, en de teennagels zijn vervormd of ontbreken. Ook kloven en lymfoedeem (aandoening met zwelling van ledematen) zijn mogelijk. Door deze misvormingen zijn patiënten niet in staat om te werken waardoor dit armoede nog meer in de hand werkt.

Preventie: Geschikt schoeisel dragen

Het is belangrijk om steeds schoenen (en geen sandalen!) te dragen bij het reizen naar endemische gebieden. Dit is een eenvoudige manier om besmetting met de zandvlo te voorkomen. In een aantal gebieden waar veel vlooien voorkomen, besproeien mensen best de grond met een insecticide zoals malathion. Dit voorkomt een aanzienlijk aantal besmettingen.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Vlooienbeten: Kenmerken van vlo en symptomen van vlooienbeetVlooienbeten: Kenmerken van vlo en symptomen van vlooienbeetVlooien bevinden zich vaak bij huisdieren en bijten slechts sporadisch mensen. Vlooienbeten zijn erg klein en hebben een…
Artropode ectoparasieten: Infecties door geleedpotigenArtropode ectoparasieten: Infecties door geleedpotigenArtropoden is de medische term voor ‘geleedpotigen.’ Ectoparasieten zijn dierlijke parasieten bij de mens, die behalve o…
Lymfangitis: Ontsteking lymfevat(en), meestal door bacteriënLymfangitis: Ontsteking lymfevat(en), meestal door bacteriënBij lymfangitis ontstaat een ontsteking van de lymfevaten (lymfekanalen). Deze aandoening is meestal een complicatie van…
Ecthyma: Huidinfectie met puisten (zweren)Ecthyma: Huidinfectie met puisten (zweren)Ecthyma is een puistenvormende huidinfectie vergelijkbaar met impetigo (etterige huidontsteking), alleen zijn de wonden…
Blaasjes op voet (en hand): oorzaken voet- & handblaasjesBlaasjes op voet (en hand): oorzaken voet- & handblaasjesBlaasjes op voet of hand kan duiden op meerdere aandoeningen. Een blaar is een ophoping van vocht in een holte tussen de…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Leovalente, Pixabay
  • Background, http://emedicine.medscape.com/article/231037-overview#showall, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/231037-clinical-presentation#showall, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/231037-differential-diagnoses#showall, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Treatment of Tungiasis with Dimeticone: A Proof-of-Principle Study in Rural Kenya, http://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371/journal.pntd.0003058, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Tungiasis, http://www.dermnetnz.org/arthropods/tungiasis.html, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Tungiasis, https://www.cdc.gov/dpdx/tungiasis/, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Tungiasis—A Neglected Disease with Many Challenges for Global Public Health, PLoS Negl Trop Dis. 2014 Oct; 8(10): e3133., Published online 2014 Oct 30. doi: 10.1371/journal.pntd.0003133 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4214674/, geraadpleegd op 20 juli 2016
  • Workup, http://emedicine.medscape.com/article/231037-workup#showall, geraadpleegd op 20 juli 2016

Reageer op het artikel "Tungiasis: Huidinfectie met pijnlijke en jeukende voet"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 21-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Tropische aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!