Scleroedema diabeticorum: Verharde en verdikte huid
Scleroedema diabeticorum is een bindweefselaandoening die optreedt bij sommige patiënten met slecht gecontroleerde diabetes mellitus (suikerziekte). Door de bindweefselaandoening kampen patiënten met een verdikte en verharde huid, en dit voornamelijk aan de achterkant van de nek, de schouders, de armen en de bovenrug. Af en toe leiden de huidletsels tot bewegings- en ademhalingsproblemen. Naast het goed onder controle houden van de bloedsuikerspiegel, zijn medicijnen, diverse medische procedures en fysiotherapie mogelijke behandelingen voor deze ongeneeslijke ziekte. De diabetescomplicatie werd tot slot voor het eerst in de medische literatuur beschreven door Buschke in het jaar 1902.
Synoniemen van scleroedema diabeticorum
Volgende andere termen zijn gekend voor scleroedema diabeticorum:
- diabetische dermopathie
- een diabetische dikke huid
- scleredema adultorum van Buschke genoemd
- scleroedeem / scleroedema van Buschke type III
- scleroedema adultorum
Epidemiologie
Scleroedema diabeticorum is een zeldzame aandoening die voornamelijk voorkomt bij mensen met diabetes mellitus, vooral bij oudere volwassenen met langdurige diabetes. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. De prevalentie van deze aandoening is relatief laag vergeleken met andere diabetesgerelateerde complicaties.
Soorten sclerodermie
Scleroedema diabeticorum is een vorm van
sclerodermie (opbouw van littekenweefsel in huid en organen). Er zijn drie varianten van scleroedeem beschreven in de medische literatuur. Type 1 ontwikkelt zich na een acute ziekte die met koorts gepaard gaat, meestal als gevolg van een
streptokokkeninfectie (bacteriële infectie met streptokokkenbacteriën). Dit type scleroedeem verdwijnt meestal binnen enkele maanden. Type 2 scleroedeem verschijnt bij patiënten zonder
diabetes mellitus of een infectie. Type 3 scleroedeem ontwikkelt zich bij patiënten met chronische diabetes mellitus type 1 of type 2. Dit derde type staat bekend als ‘scleredema diabeticorum’.
Oorzaken van bindweefselaandoening
De exacte oorzaak van scleroedema diabeticorum is niet volledig begrepen. Het wordt verondersteld te ontstaan door een combinatie van chronische hyperglykemie (hoge bloedsuikerspiegels) en een abnormale reactie van het bindweefsel. Er zijn aanwijzingen dat de aandoening geassocieerd kan worden met een verstoring van de normale collageensynthese, wat leidt tot de verdikking en verharding van de huid.

Zwaarlijvige patiënten met slecht gecontroleerde suikerziekte, kampen vaker met de bindweefselaandoening /
Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)Risicoactoren: Slecht gecontroleerde diabetes
Patiënten met slecht gecontroleerde diabetes zijn het vaakst getroffen, en dan vooral wanneer deze patiënten:
Symptomen: Verdikte en verharde huid
Locatie
Bij scleroedema diabeticorum treden langzaam
huidveranderingen op aan de achterkant aan de nek, de schouders, de armen en de bovenrug. In zeldzame gevallen komen tekenen tot uiting aan het
gezicht, de armen en de rest van de romp. Sporadisch zijn de ingewanden aangetast. De
handen en
voeten blijven echter gevrijwaard.
Tekenen
Bij patiënten met de bindweefselaandoening is een dikke, harde huid zichtbaar die zacht aanvoelt. Het is niet mogelijk om de huid van de bovenrug of nek vast te klemmen. In ernstige gevallen ervaren patiënten bewegingsproblemen met hun bovenlichaam door de verdikte en verharde huid. Dit resulteert in bijvoorbeeld het niet meer kunnen plaatsen van de kin op de borst of het niet meer kunnen bewegen van het hoofd naar achteren. Mogelijk ontstaan ook
ademhalingsproblemen als gevolg van de huidveranderingen. Tot slot zijn soms roodachtige, pijnloze letsels op de huid aanwezig. In de meeste gevallen verschijnen de huidletsels op dezelfde gebieden aan beide zijden van het lichaam (symmetrisch).
Alarmsymptomen
Alarmsymptomen van scleroedema diabeticorum omvatten een progressieve verdikking en verharding van de huid, meestal op de nek, schouders, en rug. Patiënten kunnen ook beperkte beweeglijkheid ervaren door de huidverandering. Er kunnen geen specifieke symptomen optreden voordat de huidverandering merkbaar wordt.

Een bloedonderzoek is nodig /
Bron: Frolicsomepl, PixabayDiagnose en onderzoeken
De arts voert een lichamelijk onderzoek uit nadat hij de
medische geschiedenis en symptomen genoteerd heeft. In de meeste gevallen is de arts op basis van deze informatie al in staat om de diagnose te stellen, maar een
bloedonderzoek en
huidbiopsie sluiten andere aandoeningen uit.
Behandeling van huidletsels door suikerziekte
Er is anno oktober 2020 geen specifieke behandeling voor scleroedema diabeticorum. Wel moeten patiënten hun bloedsuikerspiegel beter onder controle houden. Echter verbeteren hierdoor niet altijd alle huidletsels bij iedereen.
Medicijnen
Voorts schrijft de arts soms systemische
corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers die het immuunsysteem onderdrukken voor die de patiënt via de
mond mag innemen of
via de huid kan toepassen. Echter leiden deze medicijnen soms tot een ontregelde bloedsuikerspiegel. Enkele andere
medicijnen onderdrukken voorts het immuunsysteem (
immunosuppressiva), waardoor de huidveranderingen mogelijk ook verminderen.
Medische procedures
Verder krijgt de patiënt mogelijk fototherapie, een procedure waarbij de huid meermaals per week gedurende meerdere weken wordt blootgesteld aan ultraviolet licht. Soms zet de arts elektronenradiotherapie in, een soort
radiotherapie.
Fysiotherapie
Tot slot is fysiotherapie nuttig voor patiënten die de romp niet meer of moeilijk kunnen bewegen of die lijden aan ademhalingsproblemen.
Prognose van huidveranderingen door diabetes mellitus
De symptomen van de bindweefselaandoening verdwijnen bij de meeste patiënten niet spontaan. Er is anno oktober 2020 geen genezing mogelijk voor de diabetescomplicatie. Dankzij de behandeling is het echter wel mogelijk om de beweging en ademhaling te verbeteren. Wel is het soms nodig om meerdere (combinaties van) behandelingen uit te testen alvorens positieve resultaten te bereiken.
Complicaties
Complicaties van scleroedema diabeticorum kunnen onder andere beperkingen in bewegingsvrijheid en cosmetische zorgen zijn door de verdikte huid. Bij ernstige gevallen kunnen de huidveranderingen leiden tot pijn en ongemak. Chronische huidveranderingen kunnen ook bijdragen aan andere dermatologische problemen.
Preventie
Preventie van scleroedema diabeticorum omvat het strikt beheren van diabetes om hoge bloedsuikerspiegels te voorkomen. Regelmatige dermatologische controles en het handhaven van een gezonde levensstijl kunnen ook bijdragen aan het verminderen van het risico op het ontwikkelen van huidcomplicaties.
Praktische omgangstips voor scleroedema diabeticorum
Scleroedema diabeticorum is een aandoening die gepaard gaat met een verdikking en verharding van de huid, vooral op de handen en voeten. Dit komt vaak voor bij mensen met diabetes en kan leiden tot bewegingsbeperkingen.
Zorg voor de huid en mobiliteit verbeteren
Het is belangrijk voor patiënten om goed voor hun huid te zorgen om verdere verharding te voorkomen. Dit kan onder andere door regelmatig gebruik van vochtinbrengende crèmes of olieën die de huid soepel houden. Het dragen van comfortabele, goed passende schoenen is cruciaal, vooral als er tekenen van voetvervorming zijn.
Daarnaast kunnen fysiotherapie en het uitvoeren van rek- en strekoefeningen helpen om de mobiliteit van de handen en voeten te behouden. Het is aan te raden om dagelijks lichte oefeningen uit te voeren die gericht zijn op het behouden van de flexibiliteit van de gewrichten.
Regelmatige controle van bloedsuikerspiegel
Omdat scleroedema diabeticorum vaak geassocieerd wordt met diabetes, is het belangrijk voor patiënten om hun bloedsuikerspiegel goed te controleren en de aanbevolen voeding- en medicatie-instructies op te volgen. Dit helpt de ziekte onder controle te houden en voorkomt verdere complicaties van de huid.
Misvattingen rond scleroedema diabeticorum
Scleroedema diabeticorum is een zeldzame huidaandoening die vaak wordt geassocieerd met mensen die lijden aan
diabetes mellitus. De aandoening wordt gekarakteriseerd door een verdikking en verharding van de huid, meestal op de nek, schouders en bovenrug. Er zijn echter veel misvattingen over deze aandoening die kunnen leiden tot misverstanden over de oorzaak en behandeling ervan.
Scleroedema diabeticorum is hetzelfde als andere huidziekten bij diabetes
Een veelgemaakte misvatting is dat scleroedema diabeticorum gewoon een andere naam is voor de veelvoorkomende huidaandoeningen die optreden bij
diabetes mellitus, zoals droge huid of infecties. Hoewel huidaandoeningen vaak voorkomen bij diabetes, is scleroedema diabeticorum specifiek een aandoening die de huid verhardt en verdikt, wat anders is dan de typische huidproblemen bij diabetes.
Scleroedema diabeticorum kan alleen bij oudere mensen optreden
Er wordt vaak gedacht dat scleroedema diabeticorum alleen voorkomt bij ouderen die al lange tijd diabetes hebben, maar dat is niet waar. De aandoening kan zich ook ontwikkelen bij jongere mensen met diabetes, hoewel het zeldzaam is. Het risico neemt toe bij een slecht gecontroleerde bloedsuikerspiegel, ongeacht de leeftijd.
De aandoening heeft altijd ernstige gevolgen voor de mobiliteit
Sommige mensen denken dat scleroedema diabeticorum altijd leidt tot verlies van mobiliteit door de verharding van de huid, maar dit is niet het geval. Hoewel de aandoening de huid kan beperken, veroorzaken de meeste gevallen geen ernstige functionele beperkingen. Het verloop van de aandoening varieert sterk van persoon tot persoon.
Scleroedema diabeticorum kan niet worden behandeld
Een andere misvatting is dat scleroedema diabeticorum onbehandelbaar is. Hoewel er geen genezing voor de aandoening bestaat, kunnen behandelingsopties zoals fysiotherapie, huidverzorging en het verbeteren van de bloedsuikercontrole helpen om de symptomen te verlichten en de progressie te vertragen.
De aandoening komt alleen voor bij mensen met type 1 diabetes
Sommige mensen geloven ten onrechte dat scleroedema diabeticorum alleen voorkomt bij mensen met type 1 diabetes, maar dit is niet waar. De aandoening kan zich ook ontwikkelen bij mensen met type 2
diabetes mellitus, vooral als de bloedsuikerspiegel slecht gecontroleerd wordt.
Scleroedema diabeticorum heeft geen invloed op andere organen
Er wordt soms gedacht dat scleroedema diabeticorum alleen de huid beïnvloedt, maar de aandoening kan ook andere systemen in het lichaam beïnvloeden, zoals de bloedvaten en de gewrichten. Hoewel de huid het meest zichtbaar is, kan de aandoening wijzen op onderliggende complicaties van
diabetes mellitus.
De aandoening is niet gerelateerd aan de bloedsuikerspiegel
Een veelvoorkomende misvatting is dat scleroedema diabeticorum niet gerelateerd is aan de bloedsuikerspiegel, maar het tegenovergestelde is waar. Slechte bloedsuikercontrole is een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van deze huidaandoening, en het verbeteren van de bloedsuikercontrole kan helpen bij het beheersen van de symptomen.
Lees verder