ESBL-bacterie: symptomen, oorzaak en behandeling

ESBL-bacterie: symptomen, oorzaak en behandeling ESBL-bacterie symptomen, besmetting en behandeling. Begin 2010 is in Nederland een eerste patiënt overleden door een ESBL-bacterie, die resistent is tegen vrijwel alle beschikbare soorten antibiotica. Deze bacterie komt vaak in kippenvlees voor als gevolg van het grootschalige gebruik van antibiotica in de veehouderij. Waarschijnlijk heeft de patiënt de bacterie buiten het ziekenhuis opgelopen. De patiënt - een oudere vrouw - is overleden aan een urineweginfectie.

ESBL-bacterie


Wat is ESBL?

ESBL staat voor Extended Spectrum Beta-Lactamase en is een verzamelnaam voor enzymen die door bacteriën (Klebsiella, Escherichia coli) worden aangemaakt als bescherming tegen antibiotica. Dergelijke bacteriën zijn gewone darmbacteriën. Een dergelijk enzym kan bepaalde soorten antibiotica afbreken of uitschakelen. Als gevolg daarvan wordt het behandelen van infecties erg lastig en soms zelfs onmogelijk.

Besmetting met ESBL-bacterie

Besmetting is voor personen niet ernstiger dan besmetting met andere gewone darmbacteriën die geen ESBL aanmaken. Het probleem is dat het bacteriën betreft die een enzym aanmaken dat de bacteriën resistent maakt voor verschillende veelgebruikte antibiotica, met name penicillines en cephalosporines, die vooral gebruikt worden bij ernstige infecties. Hierdoor is een infectie die door ESBL-producerende bacteriën wordt veroorzaakt moeilijker te behandelen en bestaat er in de gezondheidszorg zorg over de toename van ESBL-bacteriën.

De bacteriën die ESBL's kunnen aanmaken zijn zoals gezegd gewone darmbacteriën (enterobacteriën) die tot de normale darmflora behoren en onschadelijk zijn zolang ze zich in de darm bevinden van gezonde personen. Verreweg de meeste bacteriën uit de groep Enterobacteriaceae zijn niet ziekteverwekkend. Van ESBL-producerende bacteriën wordt een mens doorgaans niet ziek. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld bij weerstandsvermindering of bij een operatie, kan een dergelijke bacterie een infectie - bijvoorbeeld aan de urinewegen - tot gevolg hebben die dan lastig te behandelen is. Infecties van deze resistente bacteriën kunnen levensbedreigend zijn.

Kwetsbare groepen

ESBL-bacteriën vormen in het bijzonder een risico voor kwetsbare groepen:
  • jonge kinderen;
  • zwangeren;
  • zieke en bedlegerige mensen met een lage weerstand;
  • ouderen.

Kippen

Dankzij genetisch onderzoek staat volgens medisch microbiologe Maurien Leverstein-Van Hall, onderzoekster van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiene), inmiddels vast dat dat de oorsprong van EBSL bij kippen gezocht moet worden. De boosdoener wordt in de media daarom ook wel 'kippenbacterie' genoemd. Het overmatig gebruik van moderne antibiotica in de pluimveesector waar antibiotica op grote schaal preventief wordt ingezet, is er mede oorzaak van dat de bacteriën ongevoelig worden voor belangrijke antibiotica. Eerder dit jaar maakte het kabinet al afspraken met de kippensector om het gebruik van antibiotica te halveren in 2013.

Na kippenvlees blijkt ook een groot deel van het Nederlandse rundvlees besmet met de ESBL-bacterie, zo werd in 2013 bekendgemaakt.

'Kippenvlees bevat veel minder multiresistente bacteriën' (5-12-2015)
Uit onderzoek van het Amphia Ziekenhuis in Breda blijkt dat het aantal multiresistente bacteriën op en in kippenvlees in de Nederlandse supermarkten behoorlijk is gedaald. Multiresistente bacteriën zijn bacteriën die ongevoelig zijn voor verschillende typen veelgebruikte antibiotica. De daling van het aantal multiresistente bacteriën is vooral te danken aan het feit dat er veel minder antibiotica gebruikt wordt in de intensieve veeteelt.

Varkensvlees / Bron: Nayaa, PixabayVarkensvlees / Bron: Nayaa, Pixabay

Waar komt de ESBL-vormende bacterie voor?

De bacteriën die ESBL aanmaken, kunnen aanwezig zijn in de darmen van mensen en dieren. Tijdens de slacht kunnen ESBL-producerende bacteriën de buitenkant van het vlees besmetten, waardoor deze bacteriën kunnen worden aangetroffen bij rauw vlees in winkels. Het gaat dan om kip, kalkoen, varkensvlees en kalfsvlees. Het blijkt dat van alle kip in de Nederlandse winkels 94% is besmet met ESBL's. Het is volgens het RIVM niet bekend in welke hoeveelheden deze bacteriën aanwezig zijn op het vlees. Ook is het onbekend of dat voldoende is om iemand te besmetten door het eten van het vlees.

De bacteriën zijn ook aangetroffen in het milieu, zoals het oppervlaktewater. Er zijn aanwijzingen dat door irrigatie groenten en fruit besmet kunnen worden.

Hoe besmetting met ESBL-producerende bacteriënte voorkomen?

Neem te allen tijde de geldende keukenhygiëneregels in acht. De belangrijkste zijn:
  • Bacteriën, dus ook ESBL-producerende bacteriën, overleven hitte niet. Verhit daarom het vlees goed.
  • Vermijd contact tussen rauw (kippen)vlees en andere etenswaren.
  • Gebruik de snijplank waarop het rauwe vlees is gesneden niet voor groente of andere etenswaren, voordat het goed is afgewassen.
  • Was uw handen met zeep na het snijden en bewerken van het vlees.
  • Bewaar vlees altijd gekoeld. Dit vermindert namelijk de groei van bacteriën.
  • Was ook groente en fruit zeer zorgvuldig voordat u het eet of bereidt.

Hiermee kan een besmetting niet altijd voorkomen worden, aangezien besmetting ook van mens tot mens kan plaatsvinden. De overdracht vindt bijna altijd plaats via contact met speeksel, urine, ontlasting of slijm. Het geven van een hand levert doorgaans weinig kans op besmetting op.

Welke symptomen treden er op bij besmetting met een ESBL-producerende bacterie?

De klachten, verschijnselen en symptomen zijn geheel afhankelijk van waar iemand geïnfecteerd raakt. Het kan bijvoorbeeld gaan om een luchtweginfectie of een urineweginfectie. Zoals hierboven reeds opgemerkt is besmetting met ESBL-producerende bacteriën voor personen niet ernstiger dan besmetting met andere 'gewone' darmbacteriën. Het probleem is dat deze superbacteriën - zoals ze ook wel genoemd worden - een enzym produceren die ze ongevoelig maakt voor verschillende veelgebruikte antibiotica. Hierdoor kan de behandeling van een infectie die wordt veroorzaakt door ESBL-producerende bacteriën worden bemoeilijkt.

Vooral bij mensen met een zwakke gezondheid kunnen (darm)bacteriën ernstige infecties veroorzaken. Bij een infectie die wordt veroorzaakt door ESBL-producerende bacteriën, zijn er voorlopig nog alternatieve antibiotica beschikbaar die werken tegen deze resistente lastpakken. Onderzoekers zijn wel bang dat de bacteriën binnenkort ook voor deze antibiotica resistent worden. Dat zou betekenen dat sommige infecties niet meer te behandelen zijn en dat is zorgwekkend.

Hoe wordt ESBL geconstateerd en behandeld?

Door middel van kweken die worden afgenomen van slijm, urine of ontlasting, kan ESBL vastgesteld worden. De uitslag is na 5 tot 7 dagen bekend. ESBL kan behandeld worden met daarvoor geschikte antibiotica. Om verdere verspreiding te voorkomen, moet de ziekenhuispatiënt in isolatie blijven totdat de bacterie is verdwenen.

Lees verder

© 2010 - 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Waarom varkensvlees, tilapia en kip ongezond kunnen zijnWaarom varkensvlees, tilapia en kip ongezond kunnen zijnHet consumeren van varkensvlees, tilapia en kip kan nadelige effecten hebben op uw gezondheid. Zo zit varkensvlees bijvo…
Antibioticaresistente bacteriën op vis en garnalennieuws uitgelichtAntibioticaresistente bacteriën op vis en garnalenDe garnalen en de vis uit Zuidoost-Azië en China bevat de multiresistente ESBL-bacterie. De vis en de garnalen zijn te v…
Klebsiella bacterie is gevaarlijk vanwege besmettingKlebsiella bacterie is gevaarlijk vanwege besmettingIn ziekenhuizen en verpleeghuizen komt soms een bacterie voor die zeer gevaarlijk is. Deze bacterie is gevaarlijk en res…
Gram-negatieve bacteriënTot de gram-negatieve bacteriën behoren enkele belangrijke verwekkers van bacteriële infecties. Maar wat betekent gram-n…

Vlinders in je buik: waar komen die vandaan?Vlinders in je buik: waar komen die vandaan?Iedereen kent het wel: de kriebels die je in je buik voelt als je zenuwachtig bent, of als een der Cupido's pijlen je ge…
De VoetreflexmassageDe VoetreflexmassageWat is nou voetreflexmassage, en wat houdt dit in? Bij voetreflexmassage of voetreflexologie wordt de denkwijze gehantee…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ananya440, Pixabay
  • http://www.rivm.nl
  • Afbeelding bron 1: Nayaa, Pixabay

Reageer op het artikel "ESBL-bacterie: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Bf Groen-Melzer, 28-10-2015 13:20 #6
Mijn man heeft de ESBL bacterie en heeft urineweginfecties met hoge koorts. Welke antibiotica zijn nog wel geschikt hiertegen? Graag een antwoord. Hoe besmettelijk is deze bacterie, hoe dit evt te voorkomen? Ben ik als zijn vrouw ook besmettelijk als ik in een ziekenhuis of bij zwakke mensen kom? Bij voorbaat dank voor uw antwoord,
B.F. Groen-Melzer Reactie infoteur, 11-11-2015
De carbapenems vormen een groep antibiotica behorend tot de β-lactamantibiotica. Vaak helpen alleen deze antibiotica dan nog. Deze kunnen alleen in het ziekenhuis via een infuus worden toegediend. Er zijn echter al artsen die te maken krijgen met patiënten die besmet zijn met een bacterie waar ook carbapenem niet meer tegen helpt.

ESBL-bacteriën komen vooral voor op vlees, in het bijzonder kippenvlees. Het ligt voor de hand om kwetsbare personen dan maar te adviseren geen kippenvlees meer te eten, maar op zich hoeft dat niet. Je kunt het risico op besmetting met de ESBL-bacterie enorm verkleinen door het vlees op een goede, hygiënische manier klaar te maken en te bewaren. Om met het laatste te beginnen, al het vlees moet je gekoeld bewaren, dus in koelkast of diepvries. Hiermee verminder je de groei van de schadelijke bacteriën. Hier kunt u nog meer tips lezen: http://goo.gl/4UXJdU.

Ron L., 09-04-2015 01:25 #5
Hoe heerlijk zou het zijn als de Nederlandse overheid eigenhandig en eenzijdig deze bacterie uit kon roeien door een vaccinatie verbod… De waarheid is echter dat deze fabricage van resistent bacteriën over de gehele wereld ontstaat en niet alleen door veeartsen. In o.a. India worden over de counter antibiotica verkocht die MENSEN slikken en er alweer mee stoppen voordat ze de kuur afgemaakt hebben. Daarmee creëer je nog veel ergere resistente bacteriën. Dus het vingertje naar alleen de Nederlandse overheid wijzen is wat te gemakkelijk. Het is echter werk schromelijk hoe ver de overheid het laat komen voordat ze wel wettelijke maatregelen nemen om ons te beschermen. We zien dat met o.a. Q-koorts wat gemakkelijk vroegtijdig uitgeroeid had kunnen worden voordat er mensen chronisch ziek van werden. Een ander goed voorbeeld is het pas verbieden van verdelgingsmiddelen dat dieren doodt, op het moment dat dat bewezen is, waar het verstandiger zou zijn om het te verbieden totdat bewezen is dat het NIET schadelijk voor dieren is.
Ook hier kan in ieder geval de overheid haar verantwoordelijkheid nemen door het gebruik van antibiotica wettelijk aan banden te gaan leggen. Dat zou een goed begin zijn.

S. Notermans, 10-05-2011 20:35 #4
De meeste bacteriën uit de groep Enterobacteriaceae zijn niet ziekteverwekkend. Een besmetting door deze ESBL-bacterie leidt dan ook niet tot infecties. Dit is wel het geval als ESBL-genen in de bacterie aanwezig zijn die enzymen produceren (ESBL’s). Deze genen liggen op mobiele genetische elementen: de zogenaamde plasmiden. Resistentie is overdraagbaar tussen bacteriën en verwante bacteriesoorten via conjugatie die in het maag-darmkanaal plaats vindt.
Een E. coli die bovengenoemde plasmiden niet bevat, kan door een andere E. coli, die deze plasmiden wel bevat, worden overdragen. Het is ook mogelijk dat deze plasmiden overgedragen kunnen worden naar ziekteverwekkende organismen zoals Salmonella en bepaalde ziekteverwekkende E. coli -organismen die bijvoorbeeld urineweginfecties veroorzaakt.

Ferd Latour, 06-05-2011 12:25 #3
De overheid is te laks en had al lang moeten ingrijpen: mee eens. Ook nu nog kan ze vandaag ingrijpen. Inderdaad de overheid is "chicken". Schijters dus. Daarnaast lees ik dat het 5-7 dagen duurt voordat ze vastgesteld hebben of je besmet bent. Idioot lang en bij een ernstige infectie ben je dood en begraven. M.i. ook niet nodig, ook dat kan beter/sneller. Dan gaan we t hebben over de slechte werking van de nederlandse gezondheidszorg. Dat doen we hier maar even niet. Verder denk ik dat ook huisartsen c.s. deze problematiek onderschatten. Tenslotte: wij consumenten hebben ook echte boter op ons hoofd. Hoe kan ik zelf vast stellen of ik het heb. Dat lijkt me wel weer goede handel: een eenvoudige ESBL test.

Alex Wong, 24-04-2011 19:08 #2
Wat is er met dit land aan de hand? Waarom wordt er een gedoogbeleid gevoerd mbt het excessieve gebruik van antibiotica in de veehouderij? Hoe komt het dat de gezondheid van de bevolking niet van de hoogste prioriteit is? Rara, het is weer eens geld! Wanneer corruptie en hebberigheid de overtoon spelen in de beslissingen die volksvertegenwoordigers en topambtenaren maken dan speelt zoiets banaal als gezondheid geen rol. 2013? Waarom niet nu? Jaja, u weet het… Ik zelf eet geen kip! Als we dit met z'n allen doen dan houd deze corruptie op, immers corruptie heeft geld nodig!

Inge Grol-Mach, 20-02-2011 13:23 #1
Wij (huisvrouwen) moeten op nationaal niveau een boycot starten tot dat de bio-industrie stopt met dit gevaarlijke en verwerpelijke vaccineren.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 06-03-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Infectieziekten
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!