InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Aarsmaden: symptomen, besmetting, behandeling en preventie

Aarsmaden: symptomen, besmetting, behandeling en preventie

Aarsmaden: symptomen, besmetting, behandeling en preventie Wat zijn aarsmaden (oxyuren), hoe raak je geïnfecteerd met aarsmaden en welke klachten geeft een infectie met aarsmaden? Een infectie met aarsmaden is de meest voorkomende worminfectie in Nederland en het is vooral erg vervelend vanwege de anale jeuk waarmee zo'n besmetting gepaard gaat. Een infectie met aarsmaden of het krijgen van wormpjes, wordt over het algemeen beschouwd als een typische kinderkwaal, maar ook volwassenen kunnen er last van krijgen. De behandeling van aarsmaden geschiedt met behulp van wormdodende medicijnen. Een goede persoonlijke hygiëne is belangrijk om een infectie met de aarsmade te voorkomen.

Aarsmaden


Volwassen aarsmaden / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Volwassen aarsmaden / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Een infectie met aarsmaden

Een infectie met aarsmaden is de meest voorkomende worminfectie in Nederland en één van de meest voorkomende wereldwijd. De officiële naam van de aarsmaden is Enterobius vermicularis of oxyuris. De aarsmade behoort tot de rondwormen. Aarsmaden zijn dun en wit, en variëren in grootte van ongeveer 5 tot 13 millimeter. In de volksmond spreek men van 'wormpjes'. Je ziet ze na besmetting in de ontlasting rondkruipen en de anale jeuk kan gekmakend zijn.Terwijl de besmette persoon slaapt, leggen vrouwelijke aarsmaden duizenden microscopisch kleine eitjes in de plooien van de huid rond de anus. Dit kan flinke jeuk geven. Behandeling bestaat uit een wormafdrijvend middel en het grondig wassen van beddengoed en ondergoed. Voor het beste resultaat, moet het hele gezin worden (mee)behandeld.

Risicogroepen

De mensen die het vaakst worden besmet, zijn kinderen jonger dan 18 jaar, mensen die zorgen voor geïnfecteerde kinderen en mensen die opgenomen zijn in een zorginstelling.

Buikpijn bij aarsmaden / Bron: Andrey Popov/Shutterstock.comBuikpijn bij aarsmaden / Bron: Andrey Popov/Shutterstock.com

Aarsmaden symptomen

Kenmerkend voor een infectie met aarsmaden is dat er ís nachts jeukklachten ontstaan bij de anus, in de bilspleet en soms bij de schaamlippen. Daarnaast kan er buikpijn en misselijkheid optreden. Een kind kan soms door de jeuk slecht slapen en daardoor overdag moe en kribbig zijn. Het krabben kan leiden tot een ontsteking, een kapotte huid en een branderige anus. In ontlasting kun je soms bewegende wormpjes zien rondkruipen.

Aarsmaden besmetting

Aarsmaden zijn een menselijke parasiet waarvan de besmetting slechts plaatsvindt van mens tot mens, meestal door het inslikken van eitjes die zich op de vingers van een geïnfecteerd persoon bevinden (zelfbesmetting). Aarsmaden bevinden zich in het onderste deel van de dikke darm en in de blindedarm, maar 's nachts kruipen de vrouwtjeswormen naar het anale gebied en leggen hun eitjes op de huid rond de anus. Dit kan leiden tot intense jeuk en door krabben worden de eitjes vaak verder verspreid. De eitjes kunnen onder de vingernagels terechtkomen en als het kind zijn vingers naar zijn mond brengt, kan hij deze eitjes binnenkrijgen. Deze eitjes kunnen ook worden overgedragen aan andere kinderen, familieleden, en op voorwerpen in huis of op school blijven kleven, zoals speelgoed, meubels of kleding. De eitjes kunnen aan de vingers of in voedsel terechtkomen om iemand anders te besmetten. De ingeslikte eitjes komen uit in de twaalfvingerige darm en de larven zakken verder af en daarmee is de cirkel rond. Overigens kunnen de eitjes buiten het lichaam lang in leven blijven.

Dunne darm, blindedarm met wormvormig aanhangsel en dikke darm / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Dunne darm, blindedarm met wormvormig aanhangsel en dikke darm / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Incubatieperiode

Zodra iemand eitjes van de aarsmade heeft ingeslikt, is de incubatietijd van 1 tot 2 maanden. Eenmaal volwassen, migreert de volwassen vrouwelijke worm naar de dikke darm en legt ze 's nachts eieren rond de anus, wanneer veel van hun gastheren (vooral kinderen) slapen. Mensen die besmet zijn met aarsmaden kunnen de parasiet aan anderen overdragen zolang er een vrouwelijke aarsmade is die eieren op de perianale huid legt. Een persoon kan zichzelf ook opnieuw infecteren of opnieuw besmet raken met eieren van een andere persoon.

Aarsmaden risicofactoren

Risicofactoren voor een infectie met aarsmaden zijn:
  • Leeftijd. Met name kinderen (een dreumes, peuter of kleuter) lopen ze nogal eens op, bijvoorbeeld in crèches of kleuterscholen. De microscopisch kleine eitjes kunnen gemakkelijk worden verspreid naar familieleden, ouders, verzorgers of andere kinderen op school of de kinderopvang.
  • Wonen in kleine, gemeenschappelijke ruimten. Mensen die in instellingen wonen, lopen een groter risico op een besmetting met aarsmaden.

Onderzoek en diagnose

De diagnose wordt vaak gesteld op grond van de klachten van de patiënt en de waarneming van de ouder(s) en/of verzorger(s). Aarsmaden kun je in de ontlasting terugvinden als kleine, bewegende witgele wormpjes. Bovendien is jeuk bij de anus in de nachtelijke uren een kenmerkend symptoom.

Bilnaad insmeren met vaseline / Bron: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bilnaad insmeren met vaseline / Bron: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Aarsmaden behandeling

Een wormdodend middel kan jou of je kind verlossen van de aarsmaden. Mebendazol is een middel dat vrij verkrijgbaar is bij de apotheek. Lees eerst de bijsluiter voor gebruik. Het is verstandig om alle personen van het huishouden mee te behandelen, teneinde herbesmetting te voorkomen. Daarnaast is een goede hygiëne van belang:
  • Iedere dag en iedere nacht schoon ondergoed aantrekken.
  • Was ondergoed en beddengoed op ten minste 60 graden.
  • Knip de nagels van kinderen kort.
  • Regelmatig handen en nagels grondig schoonmaken met desinfecterende zeep.
  • Zowel voor als na het slapen de handen en nagels goed wassen met desinfectiezeep
  • Reinig regelmatig speelgoed, deurknoppen, de keuken en het toilet.

Andere maatregelen
Verder kun je je kind overdag en ís nachts een strakke onderbroek aantrekken, zodat hij minder gemakkelijk kan krabben. Smeer de bilnaad in met een watervrije zalf, zoals vaseline. Dit helpt de jeuk en pijn tegengaan.

Handen wassen nadat je hebt gepoept / Bron: Pezibear, PixabayHanden wassen nadat je hebt gepoept / Bron: Pezibear, Pixabay

Preventie

Handen wassen

Handen wassen met zeep en warm water na gebruik van het toilet, het verschonen van luiers en voordat je voedsel eet, is de meest succesvolle manier om infectie met de aarsmade te voorkomen. Om de verspreiding en mogelijke herinfectie te stoppen, moeten mensen die besmet zijn elke ochtend hun anus afspoelen onder de douche, waarmee een groot deel van de eieren op de huid verwijderd worden. Geïnfecteerde mensen mogen niet het bad delen met anderen in de periode dat ze besmet zijn.

Nagels knippen en beddengoed verschonen

Het is zinvol om regelmatig vingernagels te knippen en nagelbijten te voorkomen. Regelmatig wisselen van ondergoed en beddengoed, is een goede manier om mogelijke overdracht van eitjes en herinfectie te voorkomen. Ga niet het beddengoed uitkloppen, maar doe deze voorzichtig in een wasmachine en daarna wassen op ten minste 60 graden, gevolgd door een hete droger om eventuele eitjes te doden.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Aarsmaden bij mensenWat zijn aarsmaden? Aarsmaden zijn kleine wormpjes die parasitair voor kunnen komen in de dikke darm van de mens. Veel k…
Aarsmaden of wormpjes: jeuk bij de anusAarsmaden of wormpjes: jeuk bij de anusMensen kunnen last hebben van diverse soorten wormen. Aarsmaden komen het meest voor. Een besmetting met aarsmaden komt…
Natuurlijke middelen tegen aarsmadenNatuurlijke middelen tegen aarsmadenHet hebben van aarsmaden zal de meerderheid van de Nederlanders en Belgen minimaal een keer in hun leven meemaken. Velen…
Wat zijn wormen (aarsmaden; oxyuren)?Wormen, ook wel aarsmaden of oxyuren genoemd, kunnen in de darm voorkomen. Wormen zijn ongeveer 1 centimeter groot en zi…
Help, mijn kind heeft wormpjesWanneer je wormpjes in de ontlasting van je kind ontdekt is dat even schrikken. Wat moet je doen als je kind wormpjes he…
Bronnen en referenties
  • CDC. Pinworm: Epidemiology & Risk Factors. https://www.cdc.gov/parasites/pinworm/epi.html (ingezien op 4-12-2017)
  • CDC. Pinworm: Prevention & Control. https://www.cdc.gov/parasites/pinworm/prevent.html (ingezien op 4-12-2017)
  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen in de huisartspraktijk, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, vijfde geheel herziene druk, 2010.
  • http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/58578-aarsmaden-wormen-symptomen-hevige-jeuk-anus-en-ontsteking.html
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Aarsmade
  • /www.mlds.nl/ziekten/76/aarsmaden
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: Andrey Popov/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 4: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 5: Pezibear, Pixabay

Reageer op het artikel "Aarsmaden: symptomen, besmetting, behandeling en preventie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 04-06-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Jeuk bilspleet
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!