InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Anale jeuk (jeukende anus): oorzaken van jeuk aan de anus

Anale jeuk (jeukende anus): oorzaken van jeuk aan de anus

Anale jeuk (jeukende anus): oorzaken van jeuk aan de anus Anale jeuk ofwel jeuk aan de anus, is een vervelende klacht. Peri-anale jeuk wordt ook wel pruritis ani genoemd. De meeste mensen gaan bij jeukklachten aan de anus niet naar de huisarts, maar proberen zelf de jeuk te bestrijden. Voor veel mensen is het een gênant probleem, waar ze zich voor schamen. Anale jeuk kan allerlei oorzaken hebben, waaronder huidaandoeningen als psoriasis en eczeem, interne ziekten als diabetes, overmatige transpiratie, enz. De behandeling van anale jeuk is afhankelijk van de oorzaak van het probleem. Bij een jeukende anus is het in de eerste plaats belangrijk om de uitlokkende factoren weg te nemen. De jeuk kan desgewenst bestreden worden met zalf of crème. De arts kan meerdere soorten medicijnen voorschrijven. Je kunt zelf ook een aantal maatregelen nemen om anale jeuk tegen te gaan, zoals het dragen van loszittend en ademend katoenen ondergoed, het goed schoonhouden van het anale gebied met warm water en het vermijden van uitlokkende factoren van anale jeuk.

Anale jeuk of jeuk aan de anus

Anale jeuk is jeuk rond de anus - de uitmonding van de endeldarm of rectum. De jeuk kan zich rond de anus bevinden of zich uitbreiden, is vaak intens en kan gepaard gaan met een sterke drang om te krabben. Hierdoor kan er een vicieuze cirkel van jeuk, branderigheid en krabben ontstaan, waardoor een traumatische dermatitis (ontsteking van de huid) ontstaat die weer jeuk geeft. Jeukende huid rond de anus wordt ook wel 'pruritus ani' genoemd.

Anale jeuk kan veel oorzaken hebben, waaronder huidaandoeningen als psoriasis en eczeem, ziekten als diabetes of leverziekte, huidaanhangsels (marisken), fistels, worminfecties en het gebruik van zeep of ontsmettingsmiddelen. Veel mensen ervaren bij tijd en wijle anale jeuk. Wees niet beschaamd om er met de huisarts over te praten. Met de juiste behandeling en zelfzorgmaatregelen, kan in de meeste gevallen de anale jeuk adequaat bestreden worden.

Fors alcoholgebruik is een risicofactor / Bron: Istock.com/karelnoppeFors alcoholgebruik is een risicofactor / Bron: Istock.com/karelnoppe

Uitlokkende factoren en vóórkomen

Een jeukende anus is een veel voorkomend probleem, maar het exacte aantal mensen dat deze klacht ontwikkelt, is anno 2019 onbekend. Sommige bronnen suggereren dat ongeveer 1 tot 5 op de 100 mensen last hebben van anale jeuk. Het lijkt vaker voor te komen bij mannen dan bij vrouwen. Het treft meestal mensen in de leeftijd van 40-60 jaar. Het kan echter van invloed zijn op mensen van alle leeftijden, inclusief kinderen. De incidentie van perianale jeuk in de huisartsenpraktijk is één per duizend patiënten per jaar. Iets meer mannen dan vrouwen kloppen met deze klacht bij de huisarts aan. Uitlokkende factoren zijn:
  • een zittend beroep;
  • overgewicht;
  • grote psychische spanningen; en
  • fors alcohol- en koffiegebruik.

Oorzaken anale jeuk

De meeste gevallen van anale jeuk worden veroorzaakt door een onschuldig probleem. Soms kan anale jeuk echter een teken zijn van een afwijking of medische aandoening. Mogelijke oorzaken van anale jeuk zijn onder meer:

Droge huid

Bij het ouder worden, wordt de huid in en rond de anus gevoeliger voor droogte. Een droge huid kan leiden tot aanhoudende, intense jeuk aan de anus.

Overmatige transpiratie

Vocht rond de anus als gevolg van overmatig zweten. Mensen met obesitas zijn hier vatbaarder voor.

Overmatige perianale hygiëne of bevochtiging

Door ondoelmatige hygiëne, zoals te veel schoonhouden met droog en hard toiletpapier of hardhandig de billen af te vegen of juist te weinig schoonhouden, waardoor er ontlastingsresten achterblijven. Te veel schoonmaken van de anus met vochtige doekjes etc. kan ook irritatie in de hand werken.

Fecale incontinentie

Anale jeuk kan ook worden veroorzaakt door veelvuldige diarree of het ontsnappen van kleine hoeveelheden ontlasting (fecale incontinentie of ontlastingsincontinentie).

Anale jeuk door medicatie / Bron: Jarmoluk, PixabayAnale jeuk door medicatie / Bron: Jarmoluk, Pixabay

Anale jeuk door medicijnen

Sommige antibiotica kunnen leiden tot diarree. Aanhoudende diarree kan de anale huid irriteren en een jeukende anus veroorzaken. Het gebruik van corticosteroïden of andere immunosuppressiva (medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken) verzwakken het immuunsysteem, waardoorn je een verhoogd risico hebt op het ontwikkelen van huidinfecties die de huid rond de anus kunnen aantasten. Andere geneesmiddelen zoals colchicine (voor jicht) en pepermuntolie (voor winderigheid en een opgeblazen gevoel) kunnen eveneens anale jeuk als bijwerking hebben. Geneesmiddelen die op de huid worden aangebracht in de buurt van de anus om problemen zoals aambeien te behandelen, kunnen de anale huid irriteren en een vorm van dermatitis veroorzaken.

Overmatig gebruik van laxeermiddelen

Overmatig of oneigenlijk gebruik van laxeermiddelen kan leiden tot chronische diarree en dit vergroot het risico van anale irritatie en jeuk.

Onvoldoende ventilatie

Onvoldoende ventilatie als gevolg van slecht ademend ondergoed, plastic stoelen en overgewicht, kunnen ook aanleiding geven tot anale jeuk.

Allergisch contacteczeem

Allergisch contacteczeem treedt op als gevolg van een allergische reactie door overgevoeligheid voor bepaald stoffen in bijvoorbeeld vochtig toiletpapier.

Huidaandoeningen

Veel voorkomende huidproblemen, zoals seborrhoïsch eczeem en psoriasis, kunnen anale jeuk veroorzaken.

Mariske

Een mariske is een huidflapje rond de anus. Dit onschuldige fenomeen is naar men vermoedt een restant van een aambei en kan aanleiding geven tot jeukklachten, vooral wanneer er restjes ontlasting rond het flapje achterblijven.

Schimmelinfecties

Een schimmelinfectie kan behoorlijke jeuk veroorzaken.

Aambeien

Anale jeuk kan een symptoom van aambeien zijn.

Anale kloven en fistels

Een anale kloof of een klein scheurtje in de anus ontstaat meestal door obstipatie (verstopping). Een peri-anale fistel is een verbinding of 'gangetje' tussen de endeldarm en de huid. Het kan ontstaan na een ontsteking in een anaalplooi of anaalkliertje.

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's)

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) kunnen anale jeuk veroorzaken.

Worminfecties

Wormpjes worden vooral gezien bij kinderen en kunnen ook anale jeuk veroorzaken.

Interne ziekten

Interne ziekten die met anale jeuk gepaard kunnen gaan, zijn suikerziekte (diabetes mellitus), hypothyreoïdie (een tekort aan schildklierhormonen), uremie (bloedvergiftiging door onvoldoende werking van de nieren), icetrus (geelzucht) en hematologische ziekten. Vaak is de ziekte reeds bekend en is perianale jeuk niet het eerst symptoom dat optreedt bij de patiënt.

Angst, stress en depressie

Van angst, stress en depressie is bekend dat dit anale jeuk verergert. Vaak zal de jeuk verdwijnen, zodra de depressie opklaart of de angst vermindert.

Hete pepers kunnen leiden tot anale jeuk / Bron: Holbox/Shutterstock.comHete pepers kunnen leiden tot anale jeuk / Bron: Holbox/Shutterstock.com

Anale jeuk door voeding

Sommige voedingsmiddelen kunnen anale jeuk veroorzaken, zoals specerijen en chilipepers. Er zijn ook voedingsmiddelen die anale jeuk erger kunnen maken, dus het identificeren en vermijden van deze producten kan helpen om de jeuk in toom te houden. Voorbeelden zijn:
  • tomaten
  • paprika's
  • pittig voedsel
  • citrusvruchten, zoals sinaasappels
  • noten
  • chocola
  • zuivelproducten
  • cafeïne in koffie, cola en energiedrankjes
  • grote hoeveelheden melk, bier of wijn

Huisarts inschakelen bij jeukende anus

Het is verstandig de huisarts te raadplegen wanneer er sprake is van ernstige anale jeuk, wanneer de klachten aanhouden of verergeren, bij bloedverlies en wanneer de oorzaak niet achterhaald kan worden.

Onderzoek door de huisarts

Het is verstandig de huisarts te raadplegen wanneer er sprake is van ernstige, aanhoudende en/of verergerende anale jeuk, bij bloedverlies of wanneer de oorzaak niet achterhaald kan worden. De huisarts richt zijn onderzoek op het opsporen van een onderliggende ziekte of aandoening. De arts stelt vragen naar onder meer duur en tijdstip van de jeukklachten, naar de toilethygiëne, naar de frequentie en consistentie van de ontlasting, enz. Daarnaast onderzoek de huisarts de perianale regio. Als de oorzaak van de jeuk niet duidelijk is, kan er aanvullend onderzoek worden verricht. Verwijzing is zelden nodig.

Vermijd zeep bij anale jeuk / Bron: Pezibear, PixabayVermijd zeep bij anale jeuk / Bron: Pezibear, Pixabay

Behandeling anale jeuk met zalf en crème

De behandeling van anale jeuk is afhankelijk van de oorzaak van het probleem.

Onderliggende aandoening behandelen

In de eerste plaats is het belangrijk om de uitlokkende factoren weg te nemen. Bij onderliggend lijden, zal de aandoening of ziekte adequaat behandeld moeten worden.

Goede hygiëne

Voorts is het van belang om een goede hygiëne in acht te nemen: gebruik bij voorkeur een toiletdouche, of anders deppen met natte doekjes die geen alcohol of parfum bevatten en vervolgens de huid goed drogen. Draag geen strakke broeken of panty's, maar draag bij voorkeur ruim zittend katoenen ondergoed (wassen op minimaal 60 graden Celsius). Vermijd het gebruik van zeep of schuimbaden. Krabben wordt sterk ontraden.

Medicijnen

De huisarts kan bij anale jeuk een indifferent middel voorschrijven, zoals zinkzalf of cetomacrogolvaselinecrème. Mocht dat niet het gewenste effect hebben, dan is een 1%-hydrocortisonzalf een goed alternatief. Andere medicijnen die kunnen worden voorgeschreven, zijn:
  • Antihistaminica: als jeuk 's nachts bijzonder hinderlijk is, kan de arts een antihistaminicum voorschrijven. Bij allergische huidaandoeningen waarbij jeuk een belangrijke klacht is, kunnen antihistaminica worden gebruikt.
  • Rustgevende zalven: bijvoorbeeld bismutsubgallaat en zinkoxide, welke worden voorgeschreven voor sommige huidproblemen zoals aambeien.
    Medicatie bij anale jeuk / Bron: Stevepb, PixabayMedicatie bij anale jeuk / Bron: Stevepb, Pixabay
  • Corticosteroïden: bij ontsteking van de perianale huid kan kortstondige lokale medicamenteuze behandeling in de vorm van een mild corticosteroïd (bijvoorbeeld hydrocortison) helpen. Sommige onderzoeken hebben echter aangetoond dat reiniging en goede hygiëne als eerste behandelingsstap even effectief kan zijn als corticosteroïden.
  • Lokale anesthetica: deze kunnen tijdelijk pijn en jeuk verlichten; deze omvatten benzocaïne, benzylalcohol, lidocaïne en pramoxine.
  • Vasoconstrictoren: deze vernauwen bloedvaten en kunnen zwelling verminderen. Ze werken ook als milde anesthetica. Deze omvatten efedrien sulfaat en epinefrine.
  • Adstringentia: deze hebben een samentrekkende werking op de huid; ze vernauwen de bloedvaten en remmen de afscheiding van vocht.
  • Beschermende middelen: deze vormen een fysieke barrière tussen de huid en mogelijke irriterende stoffen. Ze omvatten aluminiumhydroxidegel, cacaoboter en glycerine.
  • Keratolytica: middelen die de hoornlaag van de huid dunner maken en verweken, waardoor medische smeersels kunnen doordringen in diepere lagen.

Thuismiddeltjes en zelfzorg

Neem de volgende maatregelen in acht om anale jeuk tegen te gaan:
  • vermijd pittig en gekruid voedsel
  • maak het anale gebied schoon na het poepen, bijvoorbeeld met een toiletdouche
  • vermijd medicinale, geparfumeerde of deodoriserende zeep
    Dagelijks voldoende drinken / Bron: Luminast/Shutterstock.comDagelijks voldoende drinken / Bron: Luminast/Shutterstock.com
  • gebruik alleen warm water voor het reinigen van je anus
  • voorkom dat het anale gebied vochtig blijft en droog het voorzichtig af door te deppen, niet door te wrijven
  • gebruik droogpoeders, maar geen medicinale of geurige poeders
  • vermijd krabben, waardoor er meer trauma ontstaat en het probleem erger wordt
  • het dragen van sokken of katoenen handschoenen aan de handen kan het kwaad van onbewust krabben tijdens de slaap verminderen
  • draag loszittende, ademende kleding, vermijd materialen zoals acryl en nylon, die zweet vasthouden
  • draag kleding van natuurlijke materialen, zoals katoen of linnen
  • houd de vingernagels kort
  • vezelrijk voedsel eten en voldoende drinken (beide zorgen voor een goede stoelgang)

Prognose van jeuk aan de anus

Als er geen onderliggende oorzaak is, zijn de vooruitzichten vaak goed. Zodra de huid is genezen, kun je een volledig herstel verwachten. Om te voorkomen dat je weer last krijgt van een jeukende anus, is het van belang om uitlokkende factoren te voorkomen.

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Jeukende huid: oorzaken & behandelingEen jeukende huid is een van de meest voorkomende huidklachten. Vaak is er sprake van een branderig gevoel aan de huid.…
Jeukende anus na ontlasting, met bloed of wormenJeukende anus na ontlasting, met bloed of wormenEen jeukende anus is een vervelend probleem. Een jeukende anus of anale jeuk, ook wel perianale jeuk of pruritus ani gen…
Mariske: verwijderen, behandeling & operatie van een mariskeMariske: verwijderen, behandeling & operatie van een mariskeWat zijn marisken en hoe kun je marisken verwijderen? Een mariske is een volkomen onschuldig en zacht aanvoelend huidfla…
Pijn, jeuk en afscheiding uit de anus: oorzaken en symptomenPijn, jeuk en afscheiding uit de anus: oorzaken en symptomenIn dit artikel wordt onder anale klachten pijn, jeuk, afscheiding en een door een persoon gevoelde afwijking in en rondo…
Aarsmaden: klein witte wormpjes rond aars of anusAarsmaden: klein witte wormpjes rond aars of anusWat zijn aarsmaden en wat kun je tegen aarsmaden doen? Aarsmaden zijn kleine wormpjes die parasitair de darmen kunnen in…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Stuart Jenner/Shutterstock.com
  • Medical News Today. Anal itching: Causes, treatments, and home remedies. https://www.medicalnewstoday.com/articles/168728.php (ingezien op 28-5-2018)
  • Patient.info. Itchy Bottom. https://patient.info/health/itchy-bottom-pruritus-ani (ingezien op 28-5-2018)
  • S. Jonkers: Perianale jeuk/pruritus ani, in: Kleine kwalen in de huisartspraktijk, vijfde geheel herziene druk, tweede oplage, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, 2010, p.565-568.
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/karelnoppe
  • Afbeelding bron 2: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Holbox/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 4: Pezibear, Pixabay
  • Afbeelding bron 5: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 6: Luminast/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Anale jeuk (jeukende anus): oorzaken van jeuk aan de anus"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Willy, 17-04-2016 16:45 #4
Na vele jaren afschuwelijke jeuk en vele bezoeken aan dermatologen zonder resultaat eindelijk een dokter gevonden die mij van de jeuk heeft afgeholpen. Geweldige dokter in VU amsterdam (Dr, Felt). Probeer eens triamcinolon 0.1% simplzalf. In het begin eerste weken dagelijks gebruikt, daarna 2 x per week en nu nog slechts 1 x per maand. De jeuk is praktisch weg! Reactie infoteur, 30-04-2016
Triamcinolonacetonide 0,1% simplex basiszalf of cetomacrogolzalf is een bijnierschorshormoon (corticosteroïd) en wordt gebruikt bij verschillende huidaandoeningen, welke gepaard gaan met eczeem en jeuk. Fijn dat deze zalf zo goed bij u werkt!

Anja, 23-06-2014 11:26 #3
Zou het ook kunnen dat de schimmel / gist "Pityriasis Versicolor" eveneens zorgt voor anale jeuk? Mag de "Selsun" shampoo ook anaal gebruikt worden? Reactie infoteur, 07-07-2014
Het is zeer onwaarschijnlijk dat pityriasis versicolor of tinea versicolor zich manifesteert in het anale gebied. Bij (aanhoudende) (huid)klachten in het anale gebied kunt u het beste uw huisarts laten beoordelen wat er aan de hand is.

Jo, 14-05-2014 09:02 #2
Na het gebruik 7 maand geleden van amoxyclav (10 dagen) heb ik nog steeds jeuk vooral na de stoelgang, de ene dag weer minder dan de andere. Mijn huisarts denkt aan schimmelinfectie door de amoxyclav, maar het rare is ik heb geen behandeling gekregen. Hij maakte er niet zoveel uit, wat kan ik doen tegen schimmelinfectie? bestaan er cortisone creams voor? Reactie infoteur, 07-07-2014
Als u een schimmel heeft, kan de huisarts dit behandelen met een antischimmelcrème. Vraag uw huisarts om advies.

Riaberkhout, 16-06-2013 00:15 #1
Geachte m
ik heb hier al zoveel last, alles gedaan. maar niets helpt, aambeien heb ik ook. ik word er gek van. kunt u mijn vertellen, wat ik hier aan kan doen?
met vriendelijke groet ria berkhout Reactie infoteur, 07-07-2013
De behandeling van uw jeukklachten is afhankelijk van de oorzaak. U doet er verstandig aan om een afspraak te maken met uw huisarts, zodat hij kan onderzoeken wat er aan d ehand is en wat er het beste helpt om uw klachten te bestrijden.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 22-07-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Jeuk anus
Bronnen en referenties: 10
Reacties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!