InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Dreigend hartinfarct – de eerste signalen

Dreigend hartinfarct – de eerste signalen

Dreigend hartinfarct – de eerste signalen Pijn op de borst, of angina pectoris, is vrijwel altijd het gevolg van inspanning. Zodra deze aanvallen ook in rust voorkomen, wordt de angina pectoris ‘instabiel’ genoemd. Angina pectoris is een symptoom en kan veel oorzaken hebben. Vaak blijft het bij een zeurende sensatie in de borst, maar de pijn kan ook heftiger worden en een insnoerend, beklemmend karakter krijgen. Een belangrijk kenmerk van angina pectoris is dat inspanning – zoals grasmaaien, joggen, fietsen, emoties waaronder kwaadheid en ongerustheid – meer van het hart vraagt dan het kan bieden. Het hart kan op dat moment niet aan de eis van een adequate toevoer van zuurstof naar de hartspier (myocard) voldoen. De bloedaanvoer van de kransslagaderen is met andere woorden beperkt. Plotselinge pijn op de borst kan alarmerend zijn. Veel mensen denken meteen aan een hartaanval, wat beslist niet zo hoeft te zijn. Aan de hand van de symptomen kan men de ernst van angina pectoris vaak zelf bepalen.

Inhoud


Wat is angina pectoris

De benaming is afkomstig uit het Latijn, waarbij angina ‘pijn’ en pectoris ‘borst’ betekent. Het verschijnsel pijn op de borst kan een hartprobleem als oorzaak hebben. In veel gevallen wordt er van de hartspier, die zuurstof en brandstof nodig heeft om te contraheren, zoveel gevraagd dat de kransslagaderen de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen niet meer kunnen garanderen. Er ontstaan dan klachten of symptomen die onder de noemer ‘aandoeningen van de kransslagaderen’ worden geschaard en die te wijten zijn aan een beperking van de bloedtoevoer naar de hartspier, de krachtbron van het lichaam. Een krachtbron die het transport van en naar de lichaamscellen waarborgt van onder andere zuurstof, glucose (brandstof), andere voedingsstoffen en afvalstoffen, zoals kooldioxide.

Ecg / Bron: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Ecg / Bron: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Wanverhouding
Hoe meer zuurstof en glucose de lichaamscellen nodig hebben, zoals bij inspanning, hoe sneller in principe het hart gaat kloppen, in elk geval zo snel om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen door de cardiac output (hartminuutvolume) te vergroten. Bij pijn op de borst is er doorgaans sprake van een wanverhouding tussen vraag en aanbod van met zuurstof verzadigd bloed dat het hart nodig heeft zodra het lichaam daarom vraagt, zoals bij inspanning.

Oorzaken van angina pectoris (pijn op de borst)

Pijn op de borst als gevolg van een hartprobleem kan veel oorzaken hebben. De meest voorkomende is arteriosclerose, maar ook een aortastenose (vernauwing) of een aorta-insufficientie kan de boosdoener zijn. Verder zijn atriumfibrilleren en met name atriumflutter berucht, aangezien de kamer meer elektrische impulsen van de fibrillerende boezem (atrium) doorlaat en dus doorgaans (niet altijd) sneller klopt. De kransslagaderen kunnen niet aan de verhoogde zuurstofbehoefte van de hartspier (myocard) voldoen, waardoor er angina pectoris ontstaat.

Aandoeningen

Aandoeningen die een verhoogde zuurstofbehoefte van het hart vragen en dus pijn op de borst kunnen veroorzaken zijn onder andere:
  • Myocardhypertrofie (vergroting van de hartkamerspier).
  • Hyperthyreoïdie (te snel werkende schildklier).
  • Hartfalen.
  • Atrium- of boezemfibrilleren en boezemflutter.
  • Hoge bloeddruk.
  • Diabetes.
  • Hoge cholesterolspiegel in het bloed (met coronairvernauwingen als gevolg daarvan).

Pijn op de borst door een hartprobleem

Quasi angineuze klachten die in veel gevallen alle kenmerken van een angina pectoris door hartfalen hebben, zijn onder andere hyperventilatie, longontsteking en longembolie, ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis), maagpijn, spastische slokdarm, borsttrauma (bv. ribkneuzing). Het is aan de huisarts en specialist om daar onderscheid in te maken en te beoordelen of de pijn op de borst te wijten is aan bijvoorbeeld een vernauwing van de kransslagaderen (arteriae coronariae).

Zo ontstaat pijn op de borst (angina pectoris)

Bij inspanning moet het hart sneller kloppen om meer bloed naar de spieren en organen te pompen (verhoogde cardiac output). Wanneer een van de kransslagaderen beperkt functioneert of deels verstopt is, zal bij een snellere hartactie het myocard ofwel de hartspier zelf zuurstofgebrek (ischemie) krijgen. Zodra door een vernauwing of spasme deze slagaderen de hartspier niet adequaat van voldoende zuurstof en glucose kunnen voorzien, zal het hart er alles aan doen om toch aan de benodigde vraag naar zuurstof (en glucose) te voldoen en verschaft zich deze energie door andere chemische omzettingen.

Pijnreceptoren
De afvalproducten ervan accumuleren eenvoudig gezegd in dat deel van het hart dat te weinig zuurstof of te weinig bloed krijgt aangeboden. De afvalstoffen prikkelen de pijnreceptoren in het hart met als gevolg pijn op de borst als gevolg van kransslagaderlijden (coronaire ischemie).

Bron: Davidmacro, PixabayBron: Davidmacro, Pixabay

Uitlokkende factoren

Angina pectoris ontstaat in het merendeel van de gevallen na inspanning. Bij rust zal de pijn doorgaans na enkele minuten weer verdwijnen. Indien de aanvallen vaker voorkomen, of ook bij rust of geringe inspanning, wordt de angina pectoris ‘instabiel’ genoemd. Meestal, als het coronair lijden betreft, zal dat na afzienbare tijd leiden tot een hartinfarct. Andere klassieke uitlokkende factoren zijn onder meer:
  • Stress en heftige emoties.
  • Abrupte temperatuurverandering.
  • Copieuze maaltijd.

Behandeling van angina pectoris

Pijn op de borst door coronairlijden kan zich op tal van manieren manifesteren. Enkele daarvan zijn kortademigheid of pijn bij het slikken. Deze symptomen hoeven als zodanig echter niet te duiden op een aandoening van de kransslagaderen. In geval van een instabiele angina pectoris komen de aanvallen vaker voor, ook deels in rust. In dat geval zijn de angineuze klachten beslist de voorbode van een naderend hartinfarct.

Stent
Ontwaken na een nachtmerrie met klachten als pijn op de borst is vaak een teken van coronairlijden. Doorgaans is de bloeddruk dan verhoogd en de pols snel. Bij coronaire klachten zal de huisarts de patiënt doorsturen naar de specialist voor verder onderzoek. Vaak bestaat de behandeling in eerste instantie uit het voorschrijven van een nitraat (pilletje onder de tong), maar ook bètablokkers en calciumantagonisten hebben daarin hun plaats. In veel gevallen wordt later een bypass uitgevoerd of een stent ingebracht om aldus een van de kransslagaderen te verwijden.

Pijn op de borst – dreigend hartinfarct

De aanvallen van angina pectoris variëren van enkele keren per dag tot eens in de paar maanden of zelfs jaren, al naargelang de ernst van het coronairlijden. Zoals gezegd hoeft pijn op de borst als zodanig geen hartprobleem als oorzaak te hebben. Ook als leek kan men daar ‘makkelijk’ onderscheid in aanbrengen alvorens medische hulp in te roepen. Daarbij moet aangetekend zijn dat het belangrijk is om bij pijn op de borst, ongeacht de oorzaak, altijd naar de huisarts te gaan om aandoeningen uit te sluiten. Want als coronair lijden en een ‘rustige’ angina pectoris overgaat in een instabiel coronair probleem zal een hartinfarct steevast binnen afzienbare tijd op de loer liggen.

Symptomen

Bij een (dreigend) hartinfarct zijn enkele van de symptomen:
  • Pijn (of steken) of een zeurende sensatie in de borstkas, vaak met een insnoerend karakter. De pijn wordt niet minder bij rust en straalt doorgaans uit naar de linkerarm, de kaken en/of de nek.
  • Slapte, spierzwakte.
  • Heftig transpireren.
  • Misselijkheid.
  • Braken.
  • Duizeligheid.
  • Intense vermoeidheid, soms lang van tevoren.
  • Angst. Het indringende, acute gevoel dat er iets faliekant mis is in het lichaam.

Checklist – pijn op de borst (dreigend hartinfarct?)

Bij een hartaanval is de doorbloeding van de hartspier zo gebrekkig dat delen van het hartweefsel afsterven, ook wel myocardinfarct genoemd. Pijn op de borst kan gepaard gaan met enkele symptomen die juist duiden op iets anders dan coronairlijden. De checklist hieronder loodst u in zeer algemene zin door die symptomen en de interpretatie ervan.

Bron: Clker Free Vector Images, PixabayBron: Clker Free Vector Images, Pixabay
Pijn?
De eerste vraag die u zich moet stellen heeft betrekking op de aard van de pijn. Is de pijn snijdend, stekend, drukkend, insnoerend? Straalt de pijn (midden op de borst) uit naar de kaken of een arm? In die gevallen kan dat een teken zijn dat een gedeelte van het hart te weinig zuurstof krijgt, bijvoorbeeld door een vernauwde kransslagader of een inmiddels beschadigd myocard (hartspier). Indien het de eerste keer is dat u dit soort pijn heeft, is het zaak om meteen de huisarts of 112 te bellen. Als het niet de eerste keer is, moet u zich afvragen of de pijn binnen een kwartier verdwijnt. Zo nee, dan is er mogelijk sprake van een dreigend hartinfarct. Wanneer de pijn wel binnen een kwartier tot twintig minuten verdwijnt, kan het angina pectoris zijn als gevolg van coronairlijden. Ook dan is het belangrijk dat u uw huisarts waarschuwt voor verder onderzoek.

Kortademig?
Ademnood kan een verschijnsel zijn van een dreigend hartinfarct. Doorgaans tijdens liggen. Bij staan en rechtop zitten, vermindert de ademnood vaak. Gaat een stekende pijn op de borst gepaard met kortademigheid? Ademt u sneller? Vaak is er dan sprake van een longembolie en geen coronairlijden. Ook kan een infectie (pneumonie) of een klaplong de oorzaak zijn.

Spijsvertering?
Als de ademhaling bij pijn op de borst niet sneller is dan anders, kan de pijn veroorzaakt zijn vlak na een maaltijd, of als u ligt en slikt. In dat geval kan opkomend maagzuur de boosdoener zijn, in het algemeen zijn het dan maag- of slokdarmproblemen. Vaak helpt een aangepaste leefwijze, zoals minder gekruid eten.

Borsttrauma?
Indien de pijn op de borst niet veroorzaakt wordt door symptomen die duiden op spijsverteringsproblemen, kunnen de borstspieren aangedaan zijn, zoals na een heftige hoestbui of na letsel (gekneusde rib, overbelaste spier, enzovoorts). Voelt het pijngebied enigszins zachter aan dan het omliggende weefsel? Mogelijk is het oedeem als gevolg van eerder letsel dat naarmate de tijd verstrijkt wat meer gaat opspelen.

Algemene richtlijnen

De bovenstaande checklist is zeer algemeen van aard. Noem het een eerste 'schifting' die kan duiden op andere oorzaken dan coronairlijden. Bij de symptomen in het hoofdstukje 'Pijn?' is het insnoerende, drukkende karakter van de pijn zeer karakteristiek bij een kransslagaderprobleem. Het is dan ook zaak om in dat geval meteen de huisarts te waarschuwen, ook als er mogelijk geen sprake is van een dreigend infarct.

Kranslagaderen
Angina pectoris als gevolg van een progressieve vernauwing van de kransslagaderen is beslist een voorbode van een hartinfarct op termijn. Het dient hoe dan ook behandeld te worden, in eerste instantie wellicht medicinaal en later operatief. Bij pijn op de borst, ongeacht de mogelijke oorzaak – als er geen sprake is van coronair lijden – is het altijd verstandig om naar de huisarts te gaan en mogelijk onderliggende aandoeningen te laten uitsluiten.

Lees verder

© 2017 - 2018 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Angina pectoris: symptomen, behandelingAngina pectoris: symptomen, behandelingAngina pectoris geeft een drukkende pijn op de borst, die uitstraalt naar de armen, ellebogen, kaak, gezicht of rug. Een…
Syndroom van Tietze: pijn op de borstSyndroom van Tietze: pijn op de borstPijn op de borst: de meeste mensen denken gelijk aan een hartaanval of een ernstige hartkwaal. Zoek maar eens op het int…
Angina pectoris: een drukkende pijn op de borstAngina pectoris: een drukkende pijn op de borstAngina pectoris is een drukkende pijn midden op de borst. De pijn neemt toe bij inspanning en neemt weer af als er rust…
Hartaandoening angina pectorisBij angina pectoris krijgt een deel van de kransslagader die naar het hart toeloopt onvoldoende zuurstof doordat door ee…
Hart- en vaatziekten: Belangrijkste ziekten en hun symptomenDe term "hart- en vaatziekten" is een algemene verzamelnaam voor meerdere ziekten en aandoeningen van het hart en/of de…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Pexels, Pixabay
  • Inwendige geneeskunde, 'Ziekten van het hart en de bloedvaten', H. Hazelhorst, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Codex Medicus, 'Hart- en vaatziekten', W. van der Kooi
  • Codex Verpleegkunde, 'Cardiologische verpleging', W. Kuyt
  • Grondslagen der geneeskunde, 'Hart en bloedvaten', M. Plooij, Stafleu's Wetenschappelijke Uitgeversmaatschappij, Leiden
  • Afbeelding bron 1: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Davidmacro, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Clker Free Vector Images, Pixabay

Reageer op het artikel "Dreigend hartinfarct – de eerste signalen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Gepubliceerd: 24-10-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hart- en vaatziekten
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!