InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ingezonken fontanel (zachte plek op schedel) bij baby

Ingezonken fontanel (zachte plek op schedel) bij baby

Ingezonken fontanel (zachte plek op schedel) bij baby Een ingezonken fontanel treedt op wanneer de zachte plek op de schedel van een baby dieper is dan normaal. Uitdroging vormt de belangrijkste oorzaak voor ingezonken fontanellen. Dit gaat gepaard met onder andere diepliggende ogen en geen tranen bij het huilen. Ook ondervoeding leidt mogelijk tot ingezonken fontanellen. Bekende symptomen hiervan zijn droog haar dat gemakkelijk uitvalt en ondergewicht. De arts moet steeds een kind met ingezonken fontanellen onderzoeken en bepaalt dan of een ziekenhuis- of thuisbehandeling mogelijk is. De behandeling bestaat uit het verhelpen van de onderliggende oorzaak (ondervoeding of uitdroging). Een snelle behandeling is nodig omdat langdurige ondervoeding leidt tot ontwikkelingsachterstanden en uitdroging op termijn leidt tot schade aan de hersenen en de dood.

Ossificatie: Verharding schedelnaden

De schedel bestaat uit veel botten. Er zijn acht botten in de schedel zelf en veertien botten in het gezicht. Ze vormen samen een solide, benige holte die de hersenen beschermt en ondersteunt. De gebieden waar de botten samenkomen staan bekend als schedelnaden. De botten zijn bij de geboorte niet stevig samengesmolten. Hierdoor kan het hoofd van vorm veranderen zodat dit goed door het geboortekanaal kan gaan. De schedelnaden krijgen geleidelijk mineralen en verharden, waardoor de schedelbotten stevig met elkaar worden verbonden. Dit proces staat in medische termen bekend als ‘ossificatie’.

Fontanellen: Zachte plekken voor groei hersenen en schedel

Bij een baby vormt de ruimte waar twee schedelnaden samenkomen een met membranen bedekte fontanel, een soort ‘zachte plek’. De fontanellen laten de hersenen en de schedel groeien tijdens het eerste levensjaar. Normaal gesproken zijn er meerdere fontanellen op de schedel van een baby. Ze bevinden zich voornamelijk aan de bovenkant, achterkant en zijkanten van het hoofd. Net als de schedelnaden verharden fontanellen na verloop van tijd en sluiten ze zich waardoor stevige, benige gebieden ontstaan.

Sluiting fontanellen bij baby

  • De fontanel in de achterkant van het hoofd (posterieure fontanel) sluit meestal tegen de tijd dat een baby één of twee maanden oud is.
  • De fontanel aan de bovenzijde van het hoofd (anterieure fontanel) sluit meestal binnen zeven tot negentien maanden.

De fontanellen moeten stevig aanvoelen en moeten iets naar binnen buigen bij aanraking. Een merkbaar ingezonken fontanel is een teken dat het kind niet genoeg vocht in zijn lichaam heeft.

Oorzaken en symptomen van ingezonken fontanel

Ondervoeding

Zeer zelden ontstaan ingezonken fontanellen als gevolg van ondervoeding. Ondervoeding resulteert uit een calorietekort of een onderliggende aandoening, zoals het malabsorptiesyndroom (problemen met de opname van voedingsstoffen).

Baby's met ondervoeding vertonen vrijwel steeds andere symptomen, waaronder:

Uitdroging

Uitdroging ontstaat door:
  • braken
  • diarree
  • het drinken van onvoldoende vocht
  • koorts
  • niet genoeg vocht in het lichaam
  • te vaak plassen

Uitdroging bij kinderen varieert van mild tot ernstig. Meer ernstige gevallen vereisen onmiddellijke medische aandacht om complicaties te voorkomen. Een gezonken fontanel is soms een teken van uitdroging. Meestal zijn eerst andere symptomen aanwezig zoals:

Diagnose en onderzoeken

Vraaggesprek
Een ingezonken fontanel is soms een medisch noodgeval en daarom moet een arts het kind meteen controleren. De arts voert een lichamelijk onderzoek uit en stelt vragen over de symptomen en medische geschiedenis van het kind, zoals:
  • Heeft de baby dorst?
  • Hoe ernstig is het?
  • Is de baby alert?
  • Is de baby ziek geweest en moest hij hierbij braken, had hij diarree of moest hij overmatig zweten?
  • Is de mond van de baby vochtig?
  • Wanneer leken de fontanellen voor het eerst ingezonken?
  • Welke ‘zachte plekken’ zijn getroffen?
  • Welke andere symptomen zijn aanwezig?
  • Zijn de ogen van de baby droog (droge ogen)?

Lichamelijk onderzoek
Een arts voert een visueel onderzoek uit van de fontanel en betast het gebied zachtjes om te kijken of de structuur van de fontanel abnormaal is. Een abnormale structuur wijst mogelijk op een onderliggend probleem. Een arts controleert eveneens of de baby tekenen van uitdroging of ondervoeding vertoont. Hiervoor controleert hij de hartslag en ademhaling van de baby of voelt hij aan de huid op zoek naar tekenen van een droge huid en een verminderde elasticiteit.

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Diagnostisch onderzoek
De arts zet een bloedonderzoek en urineonderzoek in. Veder test hij ook de voedingsstatus van de baby.

Behandeling van zachte plek op schedel

Ondervoeding

Als de oorzaak van de ingezonken fontanel te wijten is aan ondervoeding, is de behandeling afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Meestal moet de baby de totale calorie-inname of een specifieke voedingsstof verhogen. In sommige gevallen is het nodig om via een infuus of buisje voedingsstoffen te geven aan zuigelingen met ondervoeding.

Uitdroging

Wanneer de ingezonken fontanellen het gevolg zijn van uitdroging, krijgt de baby orale (via de mond) of intraveneuze (via een ader) vloeistoffen toegediend. Deze arts voert deze behandeling uit totdat de vloeistofniveaus een acceptabel niveau bereiken. Ouders en verzorgers behandelen milde gevallen van uitdroging meestal thuis door de baby aan te moedigen om te drinken of te voeden als hij borstvoeding krijgt. Het is wel belangrijk dat een arts de baby eerst heeft onderzocht en verteld heeft dat het mogelijk is om uitdroging thuis te behandelen.

Complicaties van ondervoeding en uitdroging

Meestal is het mogelijk om uitdrogingsverschijnselen snel en eenvoudig te behandelen. Ondervoeding vormt soms een uitdaging om te behandelen, afhankelijk van de oorzaak. Hoe langer een kind geen behandeling krijgt, hoe groter de kans op blijvende schade. Het menselijk lichaam moet gehydrateerd blijven om te kunnen functioneren. Een langdurige periode van uitdroging leidt tot hersenbeschadiging en zelfs de dood. Langdurige ondervoeding resulteert in ontwikkelingsachterstanden en invaliditeit.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De Schedel van Mens en DierBij het woord schedel denken de meeste mensen direct aan lugubere verhalen met moorden, lijken en doodslag. De schedel i…
Verhoogde schedeldruk: oorzaken en behandelingVerhoogde schedeldruk: oorzaken en behandelingDe druk in de schedel wordt ook wel intracraniële druk genoemd en als de druk groot wordt, kan dit leiden tot verschille…
Rotavirusinfectie: Diarree en braken bij baby's en kinderenRotavirusinfectie: Diarree en braken bij baby's en kinderenHet rotavirus is een virus dat bij mensen een maagdarmontsteking verzaakt. Symptomen zijn onder meer ernstige diarree, b…
Uitdroging bij kinderenUitdroging bij kinderenJonge kinderen zijn niet altijd in staat om zelf aan te geven dat ze tekort aan vocht hebben. Een eerste symptoom hierva…
Hoeveel moet een baby drinken per dag?Hoeveel moet een baby drinken per dag?Het is best lastig een bepaald ritme te vinden in het voedingspatroon van een baby. Iedereen weet dat een pasgeboren bab…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Pixabay.com, Pexels
  • Geraadpleegd op 7 december 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Fontanelles – sunken, https://medlineplus.gov/ency/article/003309.htm
  • Sunken Fontanel or Soft Spot, http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0fnl2%2E2--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&cl=CL2.5&d=HASH60ea3dc5f5e6807daf9cd0.8.7&gt=1
  • Sunken fontanel: Everything you need to know, https://www.medicalnewstoday.com/articles/323912.php
  • The Abnormal Fontanel, https://www.aafp.org/afp/2003/0615/p2547.html
  • What Causes Sunken Fontanel?, https://www.healthline.com/health/sunken-fontanelle
  • Afbeelding bron 1: Frolicsomepl, Pixabay

Reageer op het artikel "Ingezonken fontanel (zachte plek op schedel) bij baby"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 14-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Baby-aandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!