Waterallergie: Allergische reactie op water met huiduitslag
Aquagenische urticaria is een zeldzame aandoening met onbekende oorzaak waarbij een persoon allergisch reageert op water. Bij contact met water ontwikkelt de huid snel een (jeukende en/of brandende) uitslag. Naast huiduitslag kunnen ook andere symptomen optreden bij deze vorm van allergie. De diagnose wordt vaak gesteld door de arts door het opwekken van een allergische reactie met water. Behandelopties voor aquagenische urticaria variëren en hebben wisselend succes. De aandoening werd voor het eerst beschreven in de medische literatuur door Shelley en Rawnsley in 1964.- Epidemiologie van aquagenische urticaria
- Mechanisme
- Oorzaken van allergische reacties op water
- Risicofactoren voor waterallergie
- Risicogroepen
- Symptomen: Huiduitslag
- Alarmsymptomen
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling van aquagenische urticaria
- Prognose
- Complicaties
- Preventie
- Leefstijladviezen voor patiënten met aquagenische urticaria
- Praktische tips voor het leven met / omgaan met waterallergie
- Vermijd direct contact met water
- Pas je huidverzorging aan
- Houd je omgeving zo watervrij mogelijk
- Let op je voeding en gezondheid
- Gebruik beschermende kleding en hulpmiddelen
- Misvattingen rond waterallergie
- Waterallergie betekent dat je daadwerkelijk allergisch bent voor water
- Waterallergie komt alleen voor bij mensen die met water in contact komen
- Waterallergie is een levensbedreigende aandoening
- Waterallergie kan worden genezen met medicatie
- Waterallergie is een psychologische aandoening
- Waterallergie komt alleen voor in warmere klimaten
- Waterallergie wordt veroorzaakt door verontreinigingen in het water
- Waterallergie komt alleen voor bij volwassenen
Epidemiologie van aquagenische urticaria
Aquagene urticaria, ook bekend als waterallergie, is een uiterst zeldzame aandoening. Er zijn wereldwijd slechts enkele tientallen gevallen gedocumenteerd, waardoor de exacte prevalentie moeilijk te bepalen is. De aandoening lijkt vaker bij vrouwen voor te komen, en de symptomen beginnen meestal tijdens de puberteit. Door de zeldzaamheid zijn epidemiologische studies beperkt, en veel gevallen blijven mogelijk ongediagnosticeerd of verkeerd gediagnosticeerd.Geografische spreiding
Waterallergie wordt wereldwijd gerapporteerd, zonder duidelijke clustering in specifieke regio's. Dit suggereert dat genetische predispositie of onbekende omgevingsfactoren een rol kunnen spelen.
Leeftijd en geslacht
Hoewel de aandoening in elke leeftijdsgroep kan voorkomen, wordt het vaak gerapporteerd bij adolescenten en jongvolwassenen. Vrouwen lijken een hoger risico te hebben, mogelijk door hormonale invloeden, hoewel dit niet volledig is onderzocht.
Zeldzaamheid en bewustzijn
Omdat waterallergie zo zeldzaam is, ontbreekt het vaak aan bewustzijn bij zowel patiënten als zorgverleners. Dit leidt tot vertragingen in de diagnose en beperkte epidemiologische gegevens.
Mechanisme
De exacte pathofysiologie van aquagene urticaria is nog niet volledig opgehelderd. Men vermoedt dat contact met water een chemische reactie veroorzaakt in de huid, mogelijk door interactie tussen water en endogene stoffen. Dit resulteert in de vrijmaking van histamine en andere mediatoren die urticaria veroorzaken.Histaminereactie
De symptomen van waterallergie, zoals jeuk en huiduitslag, worden meestal toegeschreven aan de activering van mestcellen en de vrijmaking van histamine. Dit leidt tot ontsteking en zwelling in de huid.
Rol van de huidbarrière
Een verstoorde huidbarrière kan bijdragen aan de overgevoeligheid. Personen met een voorgeschiedenis van huidproblemen, zoals atopische dermatitis, kunnen vatbaarder zijn voor de aandoening.
Oorzaken van allergische reacties op water
Mogelijke verklaringenTot op heden (oktober 2020) is de precieze oorzaak van aquagenische urticaria nog onbekend. Het is mogelijk dat patiënten gevoelig zijn voor bepaalde chemische stoffen in het water, zoals chloor of mineralen in hard water. Deze stoffen kunnen door de huid worden opgenomen en een immuunreactie veroorzaken. In plaats van het water zelf, kan een allergeen (uitlokkende stof) in het water verantwoordelijk zijn voor de huiduitslag. Een andere theorie is dat water een chemische reactie op gang brengt met stoffen op of in de huid, waardoor toxische (giftige) stoffen ontstaan die de symptomen veroorzaken.
Erfelijkheid
Aquagenische urticaria is een bijzonder zeldzame aandoening, en er zijn weinig gegevens over de erfelijkheid ervan. Vaak komt de aandoening sporadisch voor, zonder dat andere familieleden getroffen zijn. In enkele gevallen zijn er echter families waarin meerdere leden allergisch reageren op water.
Risicofactoren voor waterallergie
Enkele aandoeningen zoals polymorfe lichteruptie (huiduitslag door langdurige blootstelling aan UV-stralen), HIV-infectie, cholinergische urticaria en het Bernard-Soulier syndroom (bloedplaatjesstoornis) worden mogelijk geassocieerd met waterallergie. Personen met lactose-intolerantie hebben mogelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van aquagenische urticaria.Risicogroepen
Hoewel aquagene urticaria zeldzaam is, zijn bepaalde groepen mogelijk gevoeliger.Vrouwen in de puberteit
Zoals eerder genoemd, treft de aandoening vaker vrouwen, met een piek tijdens hormonale veranderingen in de puberteit.
Patiënten met atopische aandoeningen
Personen met een geschiedenis van allergieën, atopisch eczeem of andere overgevoeligheidsreacties lopen mogelijk een hoger risico.
Genetische factoren
Hoewel geen specifieke genetische mutatie is geïdentificeerd, wordt aangenomen dat genetische aanleg een rol speelt bij de ontwikkeling van de aandoening.
Bij een allergische reactie ontstaan mogelijk (jeukende) bultjes op de huid / Bron: Hans, PixabaySymptomen: Huiduitslag
NetelroosWanneer de huid in contact komt met koud, lauw of warm water, kan de patiënt binnen één tot dertig minuten een allergische reactie ontwikkelen. Deze reactie komt vaak tot uiting als netelroos (urticaria), gekenmerkt door kleine (1-3 mm) rode of huidkleurige (jeukende) bultjes op de huid met scherp afgebakende randen. Soms kunnen er binnen het uur na contact met water zelfs (pijnlijke) blaren ontstaan. De symptomen komen het vaakst voor op de nek, de romp en de (boven)armen, maar kunnen overal op het lichaam optreden. De handpalmen en voetzolen zijn echter vaak minder getroffen door de aandoening.
Algemene symptomen
In zeldzame gevallen kunnen patiënten bijkomende systemische symptomen vertonen, zoals een piepende ademhaling (stridor), slikproblemen of kortademigheid.
Consequenties
De aandoening maakt het voor patiënten uiterst moeilijk om dagelijkse activiteiten uit te voeren. Gewone handelingen zoals een wandeling in de regen, het nemen van een bad of douche, een duik in het zwembad of zelfs het drinken van een glas water kunnen al symptomen veroorzaken. Ook zweten en huilen kunnen allergische reacties uitlokken.
Alarmsymptomen
Hoewel aquagene urticaria meestal beperkt blijft tot huidreacties, kunnen sommige symptomen wijzen op ernstigere complicaties.Systemische reacties
Bij sommige patiënten kan waterallergie leiden tot systemische symptomen, zoals kortademigheid, duizeligheid of anafylactische reacties.
Ernstige urticaria
Extreem uitgebreide huiduitslag die niet reageert op standaardbehandelingen kan een alarmsignaal zijn.
Impact op dagelijks functioneren
Ernstige beperkingen in het dagelijks leven, zoals onvermogen om te baden of zwemmen, vereisen intensieve begeleiding en mogelijk psychosociale ondersteuning.
Diagnose en onderzoeken
De diagnose aquagenische urticaria wordt gesteld door het observeren van de typische huiduitslag die direct verschijnt bij contact met water. Wanneer de diagnose onzeker is, kan de arts de huid van de patiënt blootstellen aan water om een allergische reactie uit te lokken. Dit gebeurt vaak door een kompres met water van 35°C gedurende dertig minuten op het bovenlichaam aan te brengen, omdat de symptomen hier vaak het snelst optreden. Het is belangrijk dat de patiënt enkele dagen voor het onderzoek stopt met het gebruik van antihistaminica, aangezien deze medicijnen gebruikt worden voor de behandeling van allergische reacties. In sommige gevallen kunnen de resultaten van deze test negatief zijn, zelfs als de patiënt daadwerkelijk allergisch is. In zulke gevallen kan het nodig zijn om de patiënt in een bad of douche te laten stappen om de symptomen zichtbaar te maken. Bij een voorgeschiedenis van ernstige allergische reacties bij blootstelling aan water, wordt de bad- of doucheproef echter afgeraden.
Diverse therapieën en medicijnen zijn beschikbaar / Bron: Stevepb, PixabayBehandeling van aquagenische urticaria
In theorie is de beste behandeling het vermijden van het allergeen, in dit geval water. In de praktijk is dit echter vaak niet haalbaar. Er zijn weinig gegevens over de meest effectieve behandeling voor aquagenische urticaria, en behandelingen moeten vaak op individuele basis worden afgestemd. Hoewel een volledige genezing niet mogelijk is, kunnen de symptomen vaak wel worden onderdrukt. Mogelijke behandelingsopties zijn:- Crèmes die een barrière vormen tussen water en huid
- Een bad met natriumbicarbonaat (0,1-0,5 kg per bad)
- Een lage dosis van een selectieve serotonineheropnameremmer in combinatie met cyproheptadine en methscopolamine
- H1 antihistaminica (medicijnen voor allergische reacties)
- Propranolol
- Stanozolol (een anabole steroïde)
- Ultraviolet B (UVB) lichtbehandelingen (fototherapie)
Prognose
Aquagene urticaria, hoewel zeldzaam, heeft een variabele prognose afhankelijk van de ernst van de symptomen, de respons op behandeling en de psychosociale impact. De aandoening is chronisch en kan gedurende het hele leven van de patiënt aanhouden. Behandeling kan de symptomen aanzienlijk verlichten, maar volledige genezing is zeldzaam.Levensverwachting
De aandoening zelf heeft geen invloed op de levensverwachting, tenzij ernstige complicaties zoals anafylactische reacties optreden. Met tijdige medische interventie en goede opvolging kunnen deze risico's effectief worden beheerd.
Symptoommanagement
Bij de meeste patiënten is symptomatische controle mogelijk met antihistaminica, topische behandelingen en aanpassingen in het dagelijks leven om blootstelling aan water te minimaliseren. De effectiviteit van behandelingen varieert echter, en sommige patiënten blijven last hebben van terugkerende symptomen.
Psychosociale impact
De prognose op psychosociaal vlak hangt sterk af van de mate waarin de patiënt ondersteuning ontvangt en zich aanpast aan de beperkingen die de aandoening met zich meebrengt. Zonder voldoende begeleiding kunnen angst, depressie en sociale isolatie het welzijn van de patiënt negatief beïnvloeden.
Langetermijnvooruitzichten
Hoewel de aandoening zelden volledig verdwijnt, ervaren sommige patiënten een afname van de ernst van de symptomen naarmate ze ouder worden. Onderzoek naar nieuwe behandelingsopties, zoals biologica, biedt hoop op een betere prognose in de toekomst.
Complicaties
Onbehandelde aquagene urticaria kan aanzienlijke gevolgen hebben.Chronische huidbeschadiging
Veelvuldig krabben door jeuk kan leiden tot littekens, pigmentveranderingen en secundaire infecties.
Psychosociale impact
De aandoening kan een aanzienlijke impact hebben op het psychosociaal welzijn, met gevoelens van isolement en angst.
Ernstige allergische reacties
Hoewel zeldzaam, kunnen ernstige reacties zoals anafylaxie levensbedreigend zijn zonder snelle medische interventie.
Preventie
Preventie van aquagene urticaria richt zich voornamelijk op het minimaliseren van blootstelling aan water en het verbeteren van de huidgezondheid.Vermijden van triggers
Patiënten kunnen baat hebben bij het gebruik van geïsoleerde waterdichte kleding of speciale huidproducten die een barrière vormen tegen water.
Huidverzorging
Regelmatige hydratatie van de huid met hypoallergene crèmes kan helpen de huidbarrière te versterken en de gevoeligheid te verminderen.
Begeleiding en ondersteuning
Educatie over de aandoening en emotionele ondersteuning kunnen helpen bij het omgaan met de impact ervan.
Leefstijladviezen voor patiënten met aquagenische urticaria
Preventieve maatregelenPatiënten met aquagenische urticaria kunnen baat hebben bij het nemen van bepaalde voorzorgsmaatregelen om de symptomen te verminderen. Dit kan onder meer het dragen van waterdichte kleding, het vermijden van langdurige blootstelling aan water en het gebruik van hypoallergene producten omvatten.
Ondersteuning en zelfzorg
Patiënten kunnen ook profiteren van steungroepen en therapie om met de emotionele impact van hun aandoening om te gaan. Zelfzorgstrategieën zoals het bijhouden van een symptoomdagboek en het identificeren van uitlokkende factoren kunnen helpen bij het beheren van de aandoening.
