InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Orthorexia nervosa: Eetstoornis door obsessief gezond eten

Orthorexia nervosa: Eetstoornis door obsessief gezond eten

Orthorexia nervosa: Eetstoornis door obsessief gezond eten Orthorexia nervosa is een eetstoornis die zich kenmerkt door patiënten die heel obsessief een gezond dieet nastreven. Dit obsessief bezig zijn met het eten van alleen maar gezond voedsel interfereert met bepaalde aspecten van het leven, zoals het sociale leven, het privéleven en/of het professioneel leven. Deze psychische aandoening heeft daarnaast negatieve effecten op de fysieke gezondheid. Hoewel orthorexia nervosa anno juli 2019 geen ‘officiële’ eetstoornis is volgens de diagnostische en statistische handleiding voor psychische stoornissen, is deze aandoening net zo klinisch significant als andere eetstoornissen. De aandoening leidt namelijk onbehandeld tot ernstige gevolgen voor de fysieke en/of mentale gezondheid. Daarnaast krijgen patiënten met onbehandelde orthorexia nervosa sneller te maken met andere eetstoornissen. De term 'orthorexia nervosa' werd tot slot in 1997 geïntroduceerd door de Amerikaanse arts Steven Bratman.

Oorzaken van psychische aandoening

Deze aandoening wordt meestal niet bepaald door een slecht lichaamsbeeld. Orthorexia nervosa ligt niet noodzakelijkerwijs geworteld in obsessies over het uiterlijk of de inspanningen om af te vallen. De eetstoornis is verankerd in de behoefte om te eten of om 'gezond' te zijn. Orthorexia nervosa is, net als alle andere eetstoornissen, geen keuze, maar dus eerder een onbewust gedrag dat ontstaat door een ongezonde relatie met voedsel. Veel patiënten worden onder druk gezet om zich aan te passen aan een bepaald beeld dat in de samenleving wordt weergegeven, wat leidt tot een strikt dieet en obsessies over gezond voedsel. Dit leidt mogelijk verder tot gevoelens van angst, isolement en een depressie.

Risicofactoren van obsessief gezond voedsel eten

Er is niet één specifieke oorzaak die leidt tot orthorexia nervosa, maar de risicofactoren zijn vergelijkbaar met andere eetstoornissen zoals:
  • angst
  • drugsmisbruik
  • een behoefte aan een extreme controle
  • een depressie
  • een intense behoefte om ‘te passen’ in de maatschappij
  • een lange geschiedenis van diëten
  • een negatief zelfbeeld
  • een onopgelost trauma uit de kindertijd
  • een overweldigende druk van de samenleving
  • een perfectionistische persoonlijkheid
  • een verleden / geschiedenis van een trauma
  • obsessief bezig zijn met sociale media
  • obsessief sporten
  • ongezonde relaties
  • onopgeloste persoonlijke conflicten
  • pesten

Geassocieerde aandoeningen

Veel voorkomende stoornissen die samen optreden bij orthorexia nervosa omvatten:

Symptomen

Ongezonde en obsessieve gedachten, emoties en gedragingen over het eten van ‘schoon’ of ‘gezond’ voedsel leidt mogelijk tot volgende symptomen:
  • angst
  • constante zorgen over het ziek worden door het eten van ‘ongezond’ eten
  • een depressie
  • een ernstige bezorgdheid over de bereiding van eten
  • een extreme beperking voor voedselgroepen
  • een irrationele bezorgdheid over voedselbereidingstechnieken en netheid van de keuken
  • een obsessie met de kwaliteit in plaats van de hoeveelheid van het voedsel (zoals bij anorexia nervosa)
  • een obsessie met het consumeren van supplementen en vitaminen
  • een obsessie met het vermijden van voedingsmiddelen die dierlijke producten, vetten, suiker, zout, kleurstof of kleurstoffen en pesticiden bevatten
  • een obsessie rond de bereiding van een maaltijd
  • een obsessieve bezorgdheid over voedsel en de ontwikkeling van gezondheidseffecten zoals medische aandoeningen, waaronder astma (chronische ontsteking van luchtwegen in longen), allergieën en maag- en darmstoornissen
  • extreme gevoelens van schuld of schaamte bij het nuttigen van ongezond voedsel
  • extreme hoeveelheden tijd en geld uitgeven rond maaltijdplanning en voedselkeuzes
  • gevoelens van kracht en voldoening bij het nuttigen van uitsluitend gezond voedsel
  • gevoelens van schuld of schaamte bij het niet kunnen naleven van voedingsnormen
  • het vermijden van sociale evenementen met voedsel uit angst om zich niet aan het dieet te kunnen houden
  • het vermijden van voedsel dat bereid of gebracht is door anderen
  • het weigeren om uit eten te gaan of niet in de buurt van andere soorten voedsel willen zijn
  • kritisch denken over anderen die geen strikt dieet volgen
  • meer tijd besteden aan het nadenken over eten
  • sociale isolatie
  • stemmingswisselingen
  • zelfhaat
  • zichzelf van anderen isoleren omdat deze mensen niet dezelfde overtuigingen delen
  • zichzelf voldaan voelen door ‘gezond’ te eten terwijl de interesse in andere activiteiten die voorheen voldoening gaven, verloren gaat

Gevolgen van orthorexia nervosa

Fysieke gezondheid

Een patiënt die geobsedeerd is door gezond eten, eet slechts beperkt of vermijdt voedingsmiddelen of hele voedselgroepen, zoals vetten en koolhydraten. Dit leidt mogelijk tot ondervoeding en vitaminen- en mineralentekorten (voedingstekorten). Verder verhoogt het risico op gewichtsverlies wat ook bijdraagt aan medische complicaties.

Sociale en psychische gezondheid

De sociale en psychologische implicaties van orthorexia nervosa zijn ook significant en verwoestend. Een patiënt met orthorexia nervosa trekt zich mogelijk terug uit het sociale leven en alle zinvolle relaties omdat ze streven naar 'gezond' en 'schoon' eten. Eetgedrag dat samenhangt met orthorexia nervosa brengt zelfs mogelijk een carrière of het gezinsleven in gevaar. Een patiënt met deze stoornis ervaart mogelijk eveneens extreme vormen van schuldgevoelens, een depressie en angst wanneer hij zijn voedselregels niet kan volgen, wat soms leidt tot ernstigere psychische problemen.

Diagnose en onderzoeken

De aandoening ‘orthorexia nervosa’ is anno juli 2019 (nog) niet opgenomen in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-IV (DSM-IV) van de American Psychiatric Association (APA). De diagnose gebeurt vaak pas wanneer een patiënt anorexia nervosa of boulimia nervosa ontwikkeld heeft. Om de diagnose te stellen, bevraagt de arts de patiënt over het soort eten dat hij eet, zijn gedachten en gevoelens rond eten, zijn veranderingen in het dagelijks leven en zijn eventuele psychische en fysieke gevolgen rond het eten van gezonde maaltijden.

Behandeling van eetstoornis

De behandeling van de eetstoornis vormt mogelijk een uitdaging voor de arts. Hij behandelt vooreerst alle onderliggende emoties van de psychische aandoening. Orthorexia nervosa is, net als veel andere eetstoornissen, namelijk het gevolg van onderliggende onopgeloste gevoelens en orthorexia nervosa geeft patiënten een manier om hun lage zelfrespect en kwetsbaar ego te overwinnen. Psychotherapie, maaltijdondersteuning, voedingsadvies, medicatie en/of neurofeedback (verandert hersengolven die gedrag, stemming en denkpatronen beïnvloeden) zijn mogelijke behandelingsopties voor deze aandoening. De psychische stoornis leidt mogelijk tot anorexia nervosa of boulimia nervosa (boulimie) en ook deze eetstoornis wordt aangepakt door de arts.

Prognose van te gezonde voeding te consumeren

Deze aandoening leidt mogelijk tot levensbedreigende gevolgen en behoeft een professionele en multidiscipolinaire behandeling alsook opvolging.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Eetstoornis: Orthorexia NervosaEetstoornis: Orthorexia NervosaHet bestaat al een aantal jaren, maar is bij de meeste mensen nog niet bekend: Orthorexia Nervosa. Bij deze eetstoornis…
Orthorexia nervosa: te gezond eten is ook niet goedOrthorexia nervosa: te gezond eten is ook niet goedWanneer je steeds meer etenswaren laat staan, omdat je bang bent dat er iets ongezonds in zit, bestaat de kans dat je je…
Eetstoornis, eetprobleem: oorzaak en gevolgEetstoornis, eetprobleem: oorzaak en gevolgEen eetstoornis ontstaat vaak als gevolg van een psychische stoornis, verwaarlozing, gebrek aan ouderlijk gezag, een ver…
De vijf meest voorkomende eetstoornissenDe vijf meest voorkomende eetstoornissenAnorexia Nervosa en Boulimia Nervosa zijn de twee bekendste eetstoornissen die regelmatig opduiken in boeken, film en de…
Gezond eten als obsessie (orthorexia)Gezond eten als obsessie (orthorexia)Gezond eten als obsessie: orthorexia. Het begint met vermijden van vettig eten, altijd de calorieën controleren en tensl…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Engin Akyurt, Pixabay
  • Geraadpleegd op 7 juli 2019:
  • 8 Warning Signs of Orthorexia, https://www.waldeneatingdisorders.com/8-warning-signs-of-orthorexia/
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnostic Criteria for Orthorexia, https://www.news-medical.net/health/Diagnostic-Criteria-for-Orthorexia.aspx
  • Orthorexia: When Healthy Eating Becomes a Disorder, https://www.healthline.com/nutrition/orthorexia-nervosa-101#section2
  • Orthorexia nervosa, https://en.wikipedia.org/wiki/Orthorexia_nervosa#Symptoms
  • Orthorexia Nervosa and Eating Disorder Treatment, https://centerfordiscovery.com/can-treat-orthorexia-nervosa/
  • Orthorexia nervosa, https://www.psycom.net/eating-disorders/orthorexia/
  • Signs, Symptoms, and Complications of Orthorexia Nervosa, https://centerfordiscovery.com/signs-symptoms-complications-orthorexia-nervosa/
  • What Causes Orthorexia Nervosa and Why Did I Develop this Disorder?; https://centerfordiscovery.com/causes-orthorexia-nervosa-develop-disorder/

Reageer op het artikel "Orthorexia nervosa: Eetstoornis door obsessief gezond eten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 08-07-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Psychische stoornissen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!