Hepatitis B: besmetting, gevolgen, vaccinatie en behandeling

Hepatitis B is een ontsteking van de lever die wordt veroorzaakt door door het hepatitis B virus (zie afbeelding). Iemand kan besmet raken met het hepatitis B virus door seksueel contact en via bloed. De ziekte wordt soms chronisch en kan dan tot levercirrose en leverkanker leiden. Er bestaan verschillende soorten hepatitisvirussen, welke met letters worden aangeduid: A, B en C. Bij 9 van de 10 volwassenen verdwijnt het virus vanzelf uit het lichaam en herstelt de lever zich van de ontsteking

Hepatitis B

• Hepatitis B - inleiding
• Hepatitis B - manieren van overdracht
• Hepatitis B - symptomen en klachten
• Hepatitis B - onderzoek en behandeling
• Hepatitis B - vaccinatie

Hepatitis B - inleiding

Hepatitis B is een besmettelijke leverontsteking, die wordt veroorzaakt door het hepatitis B virus (HBV). Er zijn verschillende soorten hepatitis.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute en chronische hepatitis. Bij het overgrote merendeel van de volwassenen geneest de leverontsteking binnen een half jaar spontaan. Dit wordt acute hepatitis B genoemd. Bij 5% tot 10% van de volwassenen die zijn besmet met HBV, kan het lichaam het virus niet de baas en wordt Hepatitis B chronisch. Kinderen lopen veel meer risico op een chronische infectie. Doordat bij baby’s en kinderen het afweersysteem nog niet volledig ontwikkeld is, wordt de infectie bij hen vaak chronisch.

In veel gevallen verloopt een infectie met hepatitis B zonder symptomen, maar een minderheid van de geïnfecteerden krijgt wel klachten. Veel voorkomende klachten zijn algehele vermoeidheid en lusteloosheid, verhoging, spier- en gewrichtspijn, misselijkheid en braken en pijn in de bovenbuik, op de plaats van de lever.

Bij een chronisch infectie verdwijnen de klachten aanvankelijk, maar de infectie blijft wel aanwezig. Na verloop van tijd kan dit zelfs leiden tot een ernstige leverontsteking. Een persoon met chronische hepatitis blijft besmettelijk voor anderen, ook als er geen klachten zijn. Iemand met chronische hepatitis wordt ook wel ‘drager' genoemd. Ongeveer 15% tot 25% procent van de mensen met chronische hepatitis B sterven aan een leveraandoening.

Hepatitis B is de meest voorkomende ernstige leverinfectie in de wereld.

Hepatitis B - manieren van overdracht

Een hepatitis B-infectie kan men op verschillende manieren oplopen. Overdracht van het virus vindt plaats via bloedbloedcontact of via seksueel contact met iemand die het virus bij zich draagt. Hepatitis B wordt daarom ook wel beschouwd als een seksueel overdraagbare aandoening (SOA). Het virus dringt het lichaam binnen en verspreidt zich dan via de bloedbaan naar de lever, alwaar het virus zich nestelt en een ontsteking veroorzaakt.

De infectie kan worden verspreid door middel van:

• Seksueel contact. Vooral onbeschermd seksueel contact met penetratie vergroot het risico. Door contact van sperma en vaginaal vocht van de partner kan overdracht plaatsvinden. De kans op infectie is vergroot wanneer er wondjes in het slijmvlies zijn. Anaal seksueel contact vormt het grootste risico om hepatitis op te lopen, doordat de slijmvliezen rond en in de anus niet zijn ontworpen voor penetratie en gemakkelijker beschadigd raken.
• Bloedtransfusies. In Nederland wordt bloed gecontroleerd op hepatitis en is deze wijze van overdracht uitgesloten.
• Gebruikte besmette injectienaalden. Zoals drugsspuiten, maar ook besmette naalden die worden gebruikt bij tatoeage, piercing of accupunctuur. Maar ook prikongelukjes met gebruikte naalden bij medisch personeel.
• gezamenlijk gebruik van scheermesjes en tandenborstels. Door het gemeenschappelijk gebruik van scheermesjes en tandenborstels kan het virus overgedragen worden.
• Een zwangere vrouw die hepatitis B in het bloed heeft, kan het virus tijdens of vlak na de geboorte aan haar kind doorgeven.

Hepatitis B - symptomen en klachten

Ongeveer de helft van alle mensen die besmet zijn met het hepatitis B-virus, hebben geen symptomen en hebben niet door dat ze besmet zijn. De mensen die wel klachten krijgen, ontwikkelen deze meestal binnen 1 tot 4 maanden na blootstelling aan het virus. De eerste symptomen zijn vaak vergelijkbaar met de griep.

Veel voorkomende symptomen van hepatitis B zijn onder andere:

• verlies van eetlust;
• vermoeidheid;
• misselijkheid en braken;
• jeuk over het hele lichaam;
• spier- en gewrichtspijn;
• pijn in de bovenbuik (aan de rechterkant van de buik (waar de lever is gelokaliseerd);
• geelzucht (een aandoening waarbij de huid en het oogwit een gele kleur krijgen);
• donkere urine (de kleur van cola of thee);
• ontkleurde ontlasting (grijs- of kleikleurig).

In ernstige gevallen van hepatitis B kan acuut leverfalen ontstaan.

Bij negen van de tien volwassenen verdwijnt het virus vanzelf uit het lichaam en herstelt de lever zich van de ontsteking, waarna de klachten verdwijnen. Bij sommige gevallen blijft de lever ontstoken en houdt men last van klachten, vaak met tussenperioden. Dit wordt een chronische hepatitis B genoemd. Een chronische hepatitis B kan blijvende gevolgen hebben, zoals een slecht functionerende lever, levercirrose en leverkanker.

Hepatitis B - onderzoek en behandeling

Lichamelijk onderzoek en een bloedonderzoek, kunnen uitwijzen of iemand hepatitis B heeft.

Acute hepatitis B verdwijnt meestal binnen een half jaar vanzelf en vereist geen medische behandeling. Er zijn geen medicijnen die voorkomen dat acute hepatitis B chronisch wordt. Het is van belang om zoveel mogelijk rust te nemen en het gebruik van alcohol en voedingsmiddelen die slecht worden verdragen wordt afgeraden. Voorbeelden hiervan zijn vetrijk voedsel en koffie.

Indien een persoon chronische hepatitis B heeft, is regelmatige controle van belang. Met name om de zeldzame complicatie van acuut leverfalen tijdig te ontdekken.

Bij chronische hepatitis B worden wel medicijnen voorgeschreven. Behandeling vindt plaats met behulp van geneesmiddelen die het afweersysteem versterken en medicijnen die het virus langdurig onderdrukken. De behandelduur is 12 maanden of langer. Door tijdige en adequate behandeling kan levercirrose en leverkanker voorkomen worden.

Hepatitis B - vaccinatie

Men kan tegen hepatitis B worden gevaccineerd. Het vaccin is veilig en effectief. Inenting met het hepatitis-B-vaccin beschermt tegen hepatitis B. Het wordt gegeven aan:

• Baby’s via het Rijksvaccinatieprogramma. Vanaf 1 oktober 2011 worden in Nederland alle baby’s gevaccineerd tegen hepatitis B. De vaccinatie maakt onderdeel uit van het Rijksvaccinatieprogramma. In veel gevallen voert het consultatiebureau dit uit.
• Reizigers naar bepaalde gebieden (Afrika, Azië, Oost-Europa en Latijns-Amerika).
• Mensen die extra risico op hepatitis B lopen, zoals mensen die door hun gedrag risico lopen (bijvoorbeeld prostituees, druggebruikers en mannen die seks hebben met mannen), medisch personeel en paramedisch personeel, kinderen van moeders die besmet zijn met het hepatitis B-virus, kinderen van ouders uit een land waar veel hepatitis B voorkomt, kinderen met het syndroom van Down, bepaalde patiëntengroepen, zoals hemofiliepatiënten.

De vaccinatie bestaat in totaal uit drie injecties, waarbij de tweede een maand na de eerste vaccinatie wordt gegeven en de derde vijf maanden na de tweede vaccinatie. Wanneer iemand is gevaccineerd, is hij/zij langdurig beschermd tegen hepatitis B.

Klik hier voor een artikelenreeks over allerlei uiteenlopende leveraandoeningen en wetenswaardigheden over de lever.

Lees verder

• Leveraandoening: leverontsteking, hepatitis A,B,C,D (lever)
• Leveraandoening door alcohol: pijn in de rechter bovenbuik
• Hepatitis C, chronische hepatitis: symptomen en behandeling
• Leveraandoeningen symptomen: vergrote lever/geelzucht/kanker
• Hepatitis A: symptomen, behandeling, vaccinatie (inenting)