InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling

MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling

MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling. Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA) is een bacterie die resistent is voor de meeste antibiotica. Bij mensen met een verminderde weerstand kan deze bacterie een (huid)infectie veroorzaken, die levensgedreigend kan zijn. Zulke infecties zijn meestal met reguliere antibiotica te verhelpen. Maar bij de ongevoelige MRSA bacterie, kan de behandeling problemen opleveren. Er zijn nog antibiotica waarmee MRSA infecties kunnen genezen.

MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling


Wat is MRSA?

Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (afgekort als MRSA) is een bacterie die resistent is voor de meeste antibiotica. Deze bacterie is een variant of stam van de Staphylococcus aureus, een huidbacterie die bij ongeveer 30-40% van de bevolking voorkomt zonder dat deze daar klachten van ondervinden. Mensen kunnen deze bacterie bij zich dragen, onder andere op de huid, in de neus (neusgaten), keel, bilspleet of onder de oksels.

De Staphylococcus aureus is op zichzelf een ongevaarlijke bacterie, die bij gezonde personen zelden tot klachten of problemen leidt. Gelukkig maar, want 3 of 4 op de10 mensen draagt deze bacterie bij zich. Mensen met een verminderde weerstand kunnen er een wondinfectie van krijgen na een operatieve ingreep. Ook kunnen ze last krijgen van een steenpuist, of van ernstiger infecties zoals botontsteking, longontsteking of een bloedvergiftiging. Zulke infecties zijn meestal met reguliere antibiotica te verhelpen. Maar bij de ongevoelige MRSA bacterie die resistent is voor de meeste antibiotica, kan dit problemen opleveren. De behandeling wordt beperkt doordat er slechts een paar soorten antibiotica werkzaam zijn tegen deze lastpak. Bovendien bestaat het gevaar dat deze bacteriën ook nog eens voor die middelen ongevoelig worden, waardoor het steeds lastiger wordt een antibioticum te vinden dat nog wel werkt.

Besmettingen met MRSA vinden vooral plaats in het ziekenhuis. De reden hiervoor is dat in ziekenhuizen op grote schaal gebruik gemaakt wordt van antibiotica en de patiënten in veel gevallen kwetsbaar zijn en tot een risicogroep behoren. De multiresistente lastpak wordt daarom ook wel ziekenhuisbacterie genoemd.

Zo kan de gevreesde ziekenhuisbacterie een ontsteking aan de binnenkant van het hart veroorzaken (endocarditis) of een beenontsteking, die vaak enkel nog te bestrijden is met het paardenmiddel vancomycine. Dit antibioticum is een reservemiddel. Toepassing ervan is gereserveerd voor de behandeling van infecties, veroorzaakt door MRSA. De kans dat de bacterie ook voor dit middel ongevoelig zal worden, is aanwezig.

Een nieuwe MRSA variant die overdraagbaar is naar de mens wordt in toenemende mate gesignaleerd in de varkens- en kalverhouderij. Er zijn in Nederland allerlei landelijke procedures en protocollen ontwikkeld om de resistente bacterie op te sporen en te bestrijden.

Hoe vaak wordt in Nederland een MRSA-besmetting vastgesteld?

In vergelijking met het buitenland komt MRSA in Nederland weinig voor. Dit komt doordat in Nederland een streng antibioticabeleid wordt gevoerd, wat heeft geleid in een veel lager aantal besmettingen. Ook goede hygiënemaatregelen in Nederlandse ziekenhuizen draagt hieraan bij. Volgens cijfers van het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu (RIVM) worden in Nederlandse ziekenhuizen jaarlijks bij ongeveer 1.500 mensen een MRSA-besmetting vastgesteld.

De kans op MRSA besmetting in een ziekenhuis in Nederland is zeer klein. Dit geldt overigens ook voor de Scandinavische landen. In buitenlandse ziekenhuizen steekt de gevreedse bacterie regelmatig de kop op. In landen om ons heen worden antibiotica dan ook veel vaker voorgeschreven.

Volgens het RIVM draagt minder dan 1% van de Nederlanders MRSA bij zich. Zij zijn zogeheten MRSA-dragers. Doch gezonde mensen die MRSA bij zich dragen worden hier meestal niet ziek van en hebben ook geen klachten. Gewoonlijk is dit dragerschap tijdelijk en verdwijnen de bacteriën spontaan.

Welke klachten en symptomen treden er op bij een MRSA besmetting?

Een drager van de MRSA-bacterie hoeft er niet ziek van te worden. Doch bij mensen met een verminderde weerstand kan deze bacterie een huidinfectie veroorzaken, waarbij MRSA weer extra gemakkelijk kan worden overgedragen. Een dergelijke infectie kan onschuldig zijn, bijvoorbeeld puistjes, kleine wondjes of huidbeschadigingen. Er kan echter ook sprake zijn van een zeer ernstig infectie, zoals bloedvergiftiging of longontsteking. De verschijnselen en symptomen van een infectie zijn afhankelijk van de locatie en de ernst van de infectie.

In het ziekenhuis is MRSA een veelvoorkomende verwekker van postoperatieve wondinfecties en sepsis (bloedvergiftiging), waarbij de bacterie zich in het bloed bevindt. Via de bloedbaan kan de bacterie in de meest uiteenlopende organen abcessen veroorzaken die levensbedreigend kunnen zijn. De sterfte hieraan is niet gering (10-30%), ondanks antibiotische behandeling.

Besmetting met de MRSA bacterie

Iedereen - man of vrouw, kind of volwassene - kan drager worden of zijn van MRSA. Besmetting vindt hoofdzakelijk plaats door direct huidcontact en dan vooral via de handen. Normaalgesproken zal MRSA zich via lichamelijk contact verspreiden, maar het kan ook via de lucht worden overgedragen. Soms kan MRSA via huidschilfers in de lucht komen en zo ingeademd worden. De besmetting kan ook plaatsvinden via druppelcontact na hoesten of niezen van een besmet persoon.

In het bijzonder in ziekenhuizen kan Staphylococcus aureus zich verspreiden. Reden dat Nederlandse ziekenhuizen speciale
maatregelen nemen die zijn vastgelegd in een MRSA-protocol om verspreiding tegen te gaan. De bacterie wordt gemakkelijk overgedragen van persoon op persoon. Hierbij spelen dragers en patiënten met slijmvlies-, huid- en wondinfecties een belangrijke rol. Verspreiding van Staphylococcus aureus vindt vooral plaats via direct contact. Overdracht via besmette voorwerpen, goederen en via de lucht komt minder vaak voor.

Extra risico op besmetting lopen de volgende groepen:
  • pasgeborenen (baby's) en ouderen;
  • personen met huidaandoeningen, zoals eczeem, psoriasis en mensen met huidverwondingen en brandwonden;
  • patiënten met een verminderde weerstand;
  • patiënten met langdurig gebruik van een intraveneuze katheter, nierdialyse, enz.;
  • patiënten met een langdurige behandeling met afweeronderdrukkende geneesmiddelen;
  • mensen die de griep hebben;
  • patiënten met hechtingen, botpennen, enz.

Diagnostiek van MRSA

Er worden inventarisatiekweken afgenomen (meest gebruikelijk zijn neus en keel) en door middel van laboratoriumonderzoek kan een arts vaststellen of iemand besmet is met MRSA. Uit de kweken zal ook blijken voor welke antibiotica de MRSA nog wel gevoelig is.

Behandeling van MRSA-infecties

Bij mensen met een verminderde weerstand en bij pas geopereerde patiënten in ziekenhuizen kan MRSA ernstige en zelfs dodelijke infecties veroorzaken. Ofschoon MRSA moeilijk is te behandelen daar deze resistent is tegen de meeste, gangbare antibiotica, zijn er toch enkele antibiotica die MRSA-infecties kunnen genezen. Deze antibiotica zijn vaak duurder, minder werkzaam en hebben meer bijwerkingen. Zo wordt in Nederland het antimicrobieel middel vancomycine gebruikt voor de behandeling van infecties, veroorzaakt door de MRSA-bacterie.

Een (van) MRSA (verdachte) patiënt zal in isolatie verpleegd worden. De behandelend arts bepaalt in overleg met de arts-microbioloog en de Unit Infectiepreventie van het ziekenhuis wanneer de isolatie opgeheven mag worden. Dit zal meestal het geval zijn als in de kweken geen MRSA gevonden wordt. Wanneer er wel MRSA gevonden wordt, blijft de patiënt in isolatie totdat er geen MRSA meer gevonden wordt in meerdere opeenvolgende kweeksets.

MRSA dragerschap leidt gewoonlijk niet tot een infectie. Teneinde de kans op een MRSA infectie te verminderen en besmetting van andere personen te voorkomen, zal geprobeerd worden de bacterie te verwijderen. Daarvoor moet de huid vrij zijn van beschadigingen. De dragerschapsbehandeling bestaat meestal uit antibiotica neuszalf, wassen met een desinfecterende zeep en wasadvies voor linnengoed en ondergoed.

'Ziekenhuisbacterie simpel te bestrijden'
Het bestrijden van de verspreiding van resistente bacteriën in een ziekenhuis blijkt makkelijker dan tot nu toe aangenomen werd. In plaats van het isoleren van besmette patiënten blijken simpele maatregelen op het gebied van hygiëne veel meer effect te hebben. Dat blijkt uit een groot Europees onderzoek geleid door het UMC Utrecht. Volgens het UMC Utrecht is een ziekenhuisbacterie op een relatief simpele manier te bestrijden: door het wassen van patiënten en het desinfecteren van de handen.

Onderzoekers van het UMC Utrecht onderzochten 9.000 patiënten op dertien intensive care-afdelingen in Europa. Ze hielden gedurende bijna twee jaar in de gaten hoeveel patiënten een besmetting met de bacteriën MRSA, VRE of ESBL opliepen. Daarbij vergeleken ze de normale gang van zaken met twee programma's die de verspreiding van bacteriën zouden moeten remmen. In het eerste programma werden alle patiënten gewassen met ontsmettingsmiddel chloorhexidine en moesten zorgverleners hun handen desinfecteren voor en na elk patiëntcontact. In het tweede programma werden alle patiënten via een snelle genetische techniek onderzocht op de aanwezigheid van antibioticaresistente bacteriën. Bij besmetting met een MRSA-, VRE- of ESBL-bacterie moest de patiënt daarna in isolatie verpleegd worden.

Wat zijn de resultaten van het onderzoek? Op de intensive care raakte 3,6 procent van de patiënten besmet met MRSA; 4,7 procent met een VRE; en 12,8 procent met ESBL. Het wassen van patiënten en desinfecteren van handen door zorgverleners vermindert het aantal nieuwe besmettingen met resistente bacteriën sterk. Maar door snelle genetische testen en het geïsoleerd verplegen van besmette patiënten bleek het aantal besmettingen niet verder verlaagd te worden.

Hygiëne is kortom belangrijker dan screenen en isoleren bij het tegengaan van de verspreiding van resistente bacteriën. Intensivist dr. Lennie Derde van het UMC Utrecht: ''Het is goed nieuws omdat hygiënemaatregelen veel minder ingrijpend en goedkoper zijn dan het isoleren van patiënten''. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het tijdschrift Lancet Infectious Diseases. (Bron: Nationale Zorggids, 25-10-2013.)

Eiwit van kikker tegen MRSA
Vijf studenten van de TU Delft en Universiteit Leiden hebben een mogelijke doorbraak bereikt in de bestrijding van de ziekenhuisbacterie MRSA. De studenten hebben ontdekt dat een eiwit op de huid van een kikker de betreffende bacterie kan schakelen. MRSA is wereldwijd een groot probleem. De huidige medicijnen hebben er nauwelijks greep op. De studenten wonen met hun ontdekking een gouden medaille bij de prestigieuze Europese wetenschapswedstrijd iGEM in Lyon. Tot dusverre hebben de studenten vanwege de risico’s nog niet gewerkt met MRSA, maar met bacteriën die daarop lijken. Het duurt nog zeker tien jaar voordat het middel gebruikt kan worden. (Bron: www.leidschdagblad.nl, 15 oktober 2012.)

Lees verder

© 2010 - 2014 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde links
EHEC bacterie symptomen.
Gerelateerde artikelen
Besmetting MRSA of ziekenhuisbacterieBesmetting MRSA of ziekenhuisbacterieMRSA komt geregeld voor in Europese ziekenhuizen en rusthuizen. Deze komt vaker voor dan voorheen en kan levensbedreigen…
Ziekenhuisopname in het buitenlandLange wachtlijsten voor opname in een Nederlands ziekenhuis leiden niet alleen tot wachtlijstbemiddeling door de zorgver…
MRSA-bacterie muteert razendsnelMRSA-bacterie muteert razendsnelDe MRSA-bacterie die resistent is voor antibiotica verspreidt zich in een steeds groter tempo over de wereld. Bovendien…
Ziekenhuisbacterie: Acinetobacter BaumanniiZiekenhuisbacterie: Acinetobacter BaumanniiEr zijn veel bacteriën. De meeste daarvan kan je goed bestrijden met antibiotica, waardoor je de bacterie dus doodt. Een…
Stafylokokken: wanneer zijn ze een gevaar?Stafylokokken zijn bacteriesoorten die veel gezonde mensen op de huid hebben. In principe veroorzaken ze dan geen proble…
Bronnen en referenties
  • C. van Heycop ten Ham, H.J.C. Hendriks, J.H. in de Bosch, J.H.M. Schormans, J.W. van der Krans (redactie): Basisboek Pathologie, ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, eerste druk, tweede oplage, 2000.
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • www.jeroenboschziekenhuis.nl
  • http://mrsawounds.com
  • Nationale Zorggids

Reageer op het artikel "MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

E. C. Dibbets, 03-04-2013 11:30 #8
In het verpleeghs waar ik werk is de MRSA bacterie uitgebroken op een verpleeghafd. Vier weken geleden ben ik geopereerd voor een hersteloperatie na borstkanker. In juni wordt een tatoeage (medisch) aangebracht. Momenteel ben ik nog in de ziektewet maar misschien over een week of twee weer proberen te werken.
Op de afdeling waar ik werk is geen uitbraak. Loop ik nu gevaar mijn wond is dicht.

Vr. gr. E.C. Dibbets

Muriel, 06-03-2013 14:41 #7
Ik heb een vraag: wat zijn de symptomen voor KEELbesmetting met MRSA-bacterie?

Ruud B., 03-03-2013 20:43 #6
Ik ben ook helaas besmet met het mrsa en ik vind er wel een hoop ongemak van. Mijn hele familie is ontregeld, sommige zijn ook besmet maar wat ik nou niet snap iss dat ik gewoon buiten mag lopen en zo nog meer mensen kan besmetten. Daar begrijp ik niks van. Waarom word ik niet opgenomen om zo het gevaar klein te houden. Ik heb een ernstige besmetting opgelopen.

Else Zwart, 09-01-2013 10:07 #5
Ik lig in het ziekenhuis van de universiteit van Coimbra in Portugal en ben maandag geopereerd aan een dubble been breuk, crurisfractuur, weber 2. Hier is 30/40 % van de verzorging drager van de mrsa bacterie. Moet ik vragen of ze een kweek bij mij willen nemen? Is neuspeuteren gevaarlijk (door die airconditioning wel erg moeilijk) Moet ik iedere dag onder de douche enz? Ik bedoel, wat kan ik doen om besmetting te voorkomen? Mijn been is behoorlijk dik, de wond op mijn knie is niet geheel steriel afgedekt.

Diamond Fauna, 24-12-2012 22:51 #4
De MRSA bacterie kan worden overgedragen door honden op mensen, dit komt omdat men de hond laat likken aan het gezicht of handen. Als daar een klein wondje zit kan de bacterie naar binnen. en richt grote schade aan door huidinfecties Op onze hondenwebsite waarschuwen wij mensen om dit niet te doen, de ESBL en MRSA zijn zeer gevaarlijke bacteriën die onherstelbare schade kunnen aanrichten. Als u de hond niet laat likken is er niets aan de hand. Er word wel gezegd het loopt niet met zo'n vaart, maar deze bacteriën worden volksvijand nummer 1
Als we kijken naar de plof kippen daar van is 99% besmet met ESBL en 27 % met MRSA eten we nu kip of bacteriën? Vind u het nog gek dat we ziek worden

Groet Cees

R. Vsn den Bogaart, 26-09-2012 10:36 #3
Beste medewerker,

Is het bekend van de MRSA bacterie over gedragen kan worden door honden? Mijn dochter die chronisch ziek is in een ernstige mate, heeft de MRSA bacterie bij zich, deze veroorzaakt op dit moment nogal regelmatig ontstekingen. Haar vriend heeft ook de MRSA bacterie bij zich. Haar vriend heeft een poos terug een poliklinische behandeling in het ziekenhuis gehad waarbij ze een steenpuist hebben moeten opensnijden, en denken zelf dat hij die bacterie daar heeft opgelopen. De arts in dat ziekenhuis zegt dat dat niet kan en dat ze de MRSA bacterie via de honden hebben gekregen. Ze fokken honden en gaan naar shows. Mijn vraag is, kan dit of wil het ziekenhuis zijn verantwoording ontlopen? Overigens zijn ze nu in een ander ziekenhuis onder behandeling (poliklinisch)

Yvonne Lammerts van Bueren Ren, 17-03-2012 23:11 #2
Ik heb deze bacterie na een operatie aan mijn linker grote teen ik ben 4 Jan j.l geopereerd,
Ik heb geen koorts maar heb veel pijn teen kan er niet op steunen en zit nu een dag in het gips. Gaat deze bacterie zich nog verder verspreiden in mijn lichaam? Ik heb 2 soorten anti-biotica om in te nemen. Gaat dit ooit nog goed komen? Reactie infoteur, 23-04-2012
Wanneer de MRSA een infectie veroorzaakt, dan moeten antibiotica ingezet worden. De MRSA-bacterie is resistent tegen de meeste antibiotica. desalniettemin kunnen MRSA-infecties wel worden behandeld. De arts-microbioloog kan door laboratoriumonderzoek vaststellen voor welke antibiotica de MRSA gevoelig is en schrijft vervolgens de juiste antibiotica voor.

Het door de overheid gefinancieerde mrsa-net.nl schrijft hierover het volgende:
"Er zijn nog een paar middelen, waaronder het antibioticum Vancomycine, die de MRSA-bacterie kunnen doden. Deze middelen kunnen nare bijwerkingen voor de patiënt hebben. Omdat het gevaar bestaat dat MRSA ook een resistentie tegen deze middelen zal ontwikkelen, worden ze alleen toegediend bij patiënten die een infectie hebben die door MRSA is veroorzaakt en dus niet bij dragerschap. Na behandeling met antibiotica worden kweken afgenomen om het resultaat van de MRSA-behandeling te controleren. Meestal volgt volledige genezing. Soms zijn meerdere antibioticakuren nodig. Mensen kunnen geen afweer opbouwen tegen MRSA."

Kirsten de Graaf, 15-02-2012 16:42 #1
Hallo
ik heb een vraag een vriendinnetje van mijn dochter is in aanraking geweest met een zuster die drager is van het mrsa virus nou heeft mijn dochter met dat vriendinnetje geknuffeld dat vrieninnetje is getest maar nog geen uitslag maar moet ik mijn dochter ook laten testen dan
gr kirsten

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!