Septische shock op de loer

Septische shock op de loer Shock is altijd ernstig. De bloeddruk is laag en de hartslag snel om de bloedcirculatie nog enigszins op peil te houden en de systeemorganen te beschermen. De bloedsomloop schiet met andere woorden acuut tekort. Bij een sepsis ligt de septische shock steevast op de loer, waarbij bacteriën (exo- en endotoxinen) vanuit een infectiehaard de bloedcirculatie lamleggen. Zoals bij alle vormen van shock is ook bij een septische shock onmiddellijk ingrijpen van levensbelang. Niet alleen omdat de shock irreversibel kan worden, ook doordat bij een sepsis het risico op de vorming van abcessen in de longen, de milt en in het hart groot is.

Inhoud


Wat is shock?

Shock is een syndroom, ofwel een ziektebeeld met een reeks klinische symptomen. De oorzaken kunnen zeer verschillend zijn. Kenmerkend is onder andere de totale ineenstorting van de bloedcirculatie, waarbij de weefsels te weinig zuurstof krijgen en de afvoer van afvalstoffen, zoals kooldioxide, stagneert. Daardoor zal de metabole acidose (verzuring) toenemen. Als de shock te lang duurt, ontstaat er onherstelbare schade aan de weefsels. De meest vitale organen, zoals het hart, de longen, de hersenen en de nieren, krijgen dan te maken met een fysiologische crash.

Bron: Bjoertvedt, Wikimedia Commons (GFDL)Bron: Bjoertvedt, Wikimedia Commons (GFDL)

Sepsis – als bacteriën het roer overnemen

Sepsis, ook wel bloedvergiftiging genoemd, is het gevolg van bacteriën die vanuit een infectiehaard in de bloedcirculatie terechtkomen, zich daar vermenigvuldigen en het fysiologische roer overnemen. De onderliggende oorzaak kan bijvoorbeeld een steenpuist zijn, zoals een neusfurunkel. Urineweginfecties of een longontsteking zijn eveneens berucht. Ook komt het wel eens na een operatieve ingreep voor.

Symptomen

De bacteriële boosdoeners zijn talrijk, zoals stafylokokken, meningokokken of de Escherichia coli in de dikke darm. De karakteristieke symptomen van een sepsis zijn onder andere:

Antibiotica

Een van de complicaties van bloedvergiftiging is de septische shock, waarbij het risico op een irreversibele shock groot is. Ook kunnen er zich abcessen vormen in andere delen van het lichaam dan waar de primaire infectiehaard zich bevindt, zoals in de longen, het hart, de hersenen (meningitis) of in de botten. De diagnose van een sepsis wordt onder andere gesteld met een bloedkweek om de bacterie te isoleren en gericht te kunnen bestrijden met een hoge dosis antibiotica. Bij bloedonderzoek is er vrijwel altijd sprake van een ernstige leukocytose (linksverschuiving, ofwel de groei van veel jonge en nog onrijpe granulocyten).

Behandeling van sepsis

De behandeling van een sepsis is gericht op het bestrijden van de bacteriële invasie, want zo kan men het wel noemen. Afhankelijk van de uitkomst van de bloedkweek worden dan ook hoge doses antibiotica toegediend. Verder zijn de toxisch-infectieuze verschijnselen zodanig dat er altijd een septische shock op de loer ligt. Doorgaans is een ziekenhuisopname noodzakelijk om intensieve controle mogelijk te maken. Ook wordt intraveneus vocht toegediend en medicijnen gegeven om de bloedsomloop te verbeteren, in sommige gevallen vaatvernauwende middelen.

Gevaarlijk
Een sepsis is zeer gevaarlijk. Het overlijdensrisico is groot (30-40 procent). Zeker als er zich ook een septische (irreversibele) shock dreigt te ontwikkelen. Ook kunnen de verschijnselen lijken op de symptomen van een anafylactische shock.

Intensive Care / Bron: Director84, Wikimedia Commons (CC0)Intensive Care / Bron: Director84, Wikimedia Commons (CC0)

Septische shock als complicatie van sepsis

Een septische shock wordt ook wel een vaatverwijdingsshock genoemd. Deze shock komt, zoals hierboven uitgelegd, voor bij ernstige infecties met in hun kielzog bacteriëmie en sepsis. De bacteriën en hun toxinen (exo- en endotoxinen) verlammen de kringspiertjes van de bloedvaten, vooral in de huid en in het maag-darmstelsel. De bloedvaten vernauwen dan niet meer en staan wijd open. Alleen bij deze vorm van shock is de huid warm en rood, ook wel ‘warme shock’ genoemd, die toxisch-infectieus van aard is. Deze verschijnselen gaan gepaard met de andere symptomen van shock, zoals een snelle hartslag, lage bloeddruk en een snelle ademhaling.

Systeemorganen
De behandeling is er dan op gericht om de systeemorganen te beschermen, waaronder de longen, het hart, de hersenen, de lever en de nieren. De bloedcirculatie in deze organen moet koste wat kost in stand worden gehouden, en de toevoer van zuurstof gewaarborgd, omdat de shock zich anders snel verdiept en irreversibel (onherstelbaar) wordt.

Lees verder

© 2013 - 2021 Orion, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Septische shock door bloedvergiftigingSeptische shock door bloedvergiftigingEen septische shock is het gevolg van een bloedvergiftiging dat kan optreden door een infectie, bevalling, abortus of ee…
Sepsis, een vergiftiging van het bloedSepsis, een vergiftiging van het bloedIedereen wordt in zijn leven weleens ziek door een bacterie. Dan gaan we naar de arts voor antibiotica om ons weer beter…
Bloedvergiftiging, sepsis: ziektebeeld en behandelingBloedvergiftiging, sepsis: ziektebeeld en behandelingSepsis is een ernstig ziektebeeld, dat meestal door bacteriën wordt veroorzaakt. Behandeling met antibiotica is noodzake…
Superbacterie NDM-1: symptomen, besmetting en gevolgenSuperbacterie NDM-1: symptomen, besmetting en gevolgenSuperbacterie NDM-1 symptomen, besmetting en gevolgen NDM-1 infectie. In 2009 dook een superbacterie op die een zogehete…

Darmen en hun werkingDarmen en hun werkingMaar liefst 80% van ons immuunsysteem bevindt zich in de dunne darm. Ook parasieten komen het vaakst voor in de darmen.…
Vruchtwaterembolie: symptomen, behandeling en prognoseVruchtwaterembolie: symptomen, behandeling en prognoseEen vruchtwaterembolie is erg zeldzaam maar ook zeer gevaarlijk. Er komen dan bij de bevalling vruchtwater, cellen van d…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Wmschupbach, Flickr (CC BY-2.0)
  • Codex Medicus, 'Infectieziekten', A. Bouhuys
  • Codex Verpleegkunde, 'Interne verpleging', G. Thijs
  • 'Algemene chirurgie', J. Kuijjer, Uitgeverij Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • 'Algemene ziekteleer', H. Hazelhorst, Uitgeverij Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Afbeelding bron 1: Bjoertvedt, Wikimedia Commons (GFDL)
  • Afbeelding bron 2: Director84, Wikimedia Commons (CC0)
Orion (616 artikelen)
Laatste update: 13-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!