Amandelontsteking: symptomen, besmettelijk en behandeling

Wat te doen bij een amandelontsteking? Een amandelontsteking is een ontsteking aan de neusamandelen en/of keelamandelen. In de meeste gevallen wordt amandelontsteking veroorzaakt door een virale infectie, maar bacteriën kunnen ook de boosdoener zijn. Een kind met amandelontsteking voelt zich ziek en grieperig en wil vaak niet meer eten. Veel gevallen van amandelontsteking genezen binnen een paar dagen vanzelf. Met wat zelfhulpmaatregelen kunnen de klachten bestreden worden.

Amandelontsteking

• Amandelontsteking - inleiding
• Oorzaken amandelontsteking
• Klachten en symptomen amandelontsteking
• Behandeling amandelontsteking

Amandelontsteking - inleiding

De medische benaming van amandelontsteking is 'tonsillitis'. Een amandelontsteking wordt veroorzaakt door een virus- of een bacteriële infectie. Het komt vooral voor bij kinderen, maar volwassenen kunnen het ook krijgen. De amandelen maken deel uit van het immuunsysteem, die binnendringende ziekteverwekkers zoveel mogelijk opvangt en onschadelijk maakt. Hiermee wordt voorkomen dat er infecties in het lichaam optreden.

Wanneer de amandelen deze ziekteverwekkers niet meer goed de baas kunnen doordat er erg veel ziekteverwekkers aanwezig zijn, raken ze zelf ontstoken. Het afweersysteem leert in de loop der jaren steeds beter de vele ziekteverwekkers te onderscheiden, waardoor ze gemakkelijker kunnen worden bestreden. Op jonge leeftijd kost het de amandelen meer moeite en tijd om virussen en bacteriën adequaat te bestrijden. Bij jonge kinderen tot ongeveer acht jaar, raken ze sneller overbelast en ontstoken. Een amandelontsteking als gevolg van streptokokken komt vooral veel voor bij kinderen op 5 of 6-jarige leeftijd.

Zowel de keel- als de neusamandelen kunnen ontstoken raken. Soms zijn ze tegelijk ontstoken. Soms gaat een amandelontsteking gepaard met een keelontsteking.

Oorzaken amandelontsteking

In de meeste gevallen wordt amandelontsteking veroorzaakt door een virale infectie, zoals bij een verkoudheid of bij de ziekte van Pfeiffer. Een bacterie kan ook de boosdoener zijn. Bacteriële tonsillitis wordt vaak veroorzaakt door streptokokken. Een schimmelinfectie kan ook leiden tot een amandelontsteking.

Virussen en streptokokbacteriën verspreiden zich door de lucht via hoesten, niezen of praten. Door rechtstreeks contact met slijm uit neus of keel van een besmet persoon, kan een ander besmet raken. Besmetting vindt vooral plaats wanneer de omstandigheden voor de verspreiding van deze boosdoeners gunstig zijn, bijvoorbeeld op plekken waar grote groepen mensen dicht op elkaar gepakt zijn, met onvoldoende ventilatie.

Klachten en symptomen amandelontsteking

Een kind met amandelontsteking voelt zich ziek en grieperig en wil vaak niet meer eten. Het kind heeft keelpijn, vooral bij het slikken. Mogelijke andere symptomen zijn telkens optredende verkoudheid met een loopneus of vieze neus, rode ogen, hoofdpijn, oorpijn, temperatuurverhoging, moe, slecht slapen, snurken, veel door de mond ademen en een algeheel gevoel van malaise. Buikpijn, braken en diarree kunnen ook voorkomen. Ook kan het kind een slechte adem hebben. De symptomen van een amandelontsteking treden meestal in de loop van 24-36 uur op. De klachten hangen samen met welke amandelen aangedaan zijn. De lymfeklieren in de hals kunnen opgezwollen zijn en pijn doen. Voorts treedt er een forse zwelling van de betrokken amandelen op.

Soms breidt de ontsteking van de keelamandel zich uit tot in het omliggende weefsel, waarbij zich een pusophoping vormt (peritonsillair abces). Hevige keelpijn, pijnlijke slikken, overmatige slijmvorming en zwelling van het aangedane gebied zijn de belangrijkste symptomen. Voorts zijn de lymfklieren in de hals gezwollen en is er vaak sprake van hoge koorts.

Een ontstoken amandel kan ook andere ziektes veroorzaken, zoals regelmatige verkoudheid of middenoorontsteking.

Behandeling amandelontsteking

Veel gevallen van amandelontsteking genezen binnen een paar dagen vanzelf. Klachten als keelpijn en koorts kunnen verzacht worden met een pijnstiller (paracetamol). Keelpijn kan voorts bestreden worden door veel koude, niet-zuurhoudende dranken te drinken, ijs te eten en te gorgelen met warm water met zout. Hier staan nog meer tips tegen keelpijn. Zorg ervoor dat het kind genoeg drinkt om uitdroging te voorkomen. Bij ernstige keelklachten, als de koorts langer dan drie dagen aanhoudt of als het kind flink ziek is, moet een arts geraadpleegd worden.

De huisarts kan bij een bacteriële infectie antibiotica voorschrijven om de infectie sneller te bestrijden of om complicaties zoals reumatische hartziekten te voorkomen. Bij steeds terugkerende ontstekingen, kan besloten worden om de amandelen te verwijderen. Dit is afhankelijk van de ernst en de frequentie van de klachten. Bij een peritonsillair abces zal de arts naast het voorschrijven van een antibioticum, de pus via een incisie verwijderen en vervolgens afzuigen.

Lees verder

• Keelontsteking: symptomen, behandeling en besmettelijk
• Zere keel, keelpijn (bij slikken): wat te doen, tips