InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Anuskramp: oorzaak en symptomen van krampende pijn anus

Anuskramp: oorzaak en symptomen van krampende pijn anus

Anuskramp: oorzaak en symptomen van krampende pijn anus Anuskramp is een vrij onbekend fenomeen. Bij anuskramp heb je last van pijn en kramp rond de anus of endeldarm. Ofwel een krampende pijn rond de anus. Anuskramp staat ook wel bekend als 'anaal spasme', 'anaalkrampen', 'endeldarmpijn' en 'proctalgia fugax'. Anuskramp is een aandoening die wordt gekenmerkt door tijdelijke hevige pijn om het rectum of endeldarm. Anuskramp is ongevaarlijk. Er is vaak geen oorzaak bekend van anuskramp. Er bestaan meerdere soorten behandelingen tegen anuskramp, de één effectiever dan de andere.

Anuskramp


Wat is anuskramp?

Anuskramp is een plotselinge, onwillekeurige samentrekking van de kringspier van de anus, die vaak hevige pijn en ongemak veroorzaakt. Proctalgia fugax wordt gekenmerkt door korte periodes van rectale pijn. Hoewel het een relatief vaak voorkomende klacht is, is er weinig over deze aandoening bekend. De medische literatuur bestaat voornamelijk uit anekdotische rapportages en casuïstiek. Verscheidene prospectieve studies hebben echter vastgesteld dat de prevalentie van proctalgia fugax varieert van 3% tot 14%.¹ Proctalgia fugax of anuskramp komt wereldwijd voor en treft mannen en vrouwen van alle etnische en sociaal-economische achtergronden, hoewel er iets meer vrouwen dan mannen met deze klacht te kampen lijken te hebben.

Wat zijn de symptomen van anuskramp?

Anuskramp wordt gekenmerkt door een plotseling opkomende, tijdelijke, hevige pijn rond de anus of het rectum als gevolg van een spierspasme (kramp). Anuskramp gebeurt onvoorspelbaar en treedt zonder waarschuwing op. Een pijnaanval treedt op met tussenpozen van weken of maanden, vaak wordt de persoon er 's nachts door overvallen. Een aanval kan enkele seconden tot vele minuten duren, maar duurt meestal niet langer dan een half uur. De pijn kan vergezeld gaan met aandrang tot poepen.

Patiënten kunnen de pijn omschrijven als scherpe, stekende, draaiende of krampende pijn. Hoewel patiënten vaak levendig de nachtelijke episodes van anuskramp voor de geest kunnen halen, omdat ze dan plotselinge ontwaken met hevige pijn, kan anuskramp evengoed overdag optreden. De pijn blijft over het algemeen gelokaliseerd in het rectum, hoewel af en de pijn kan uitstralen naar de bilspier of de perineale regio. De meeste patiënten hebben een aantal aanvallen per jaar; in zeldzame gevallen heeft een patiënt twee of meer episoden per maand.

Wat is de oorzaak van anuskramp?

Anuskramp kan voorkomen als symptoom bij verschillende aandoeningen, zoals colitis ulcerosa, de ziekte van Crohn, anale fissuren (anuskloofjes) en tumoren of infecties in de endeldarm. Wanneer er geen achterliggende aandoening of aanwijsbare oorzaak aanwezig is, gaat het om een zogenaamde 'functionele anorectale aandoening'. Dit betekent een aandoening van de anus of het rectum zonder dat er een aanwijsbare lichamelijke oorzaak gevonden wordt. In dat geval gebruikt men vaak de term ‘proctalgia fugax’.

De pathofysiologie van proctalgia is niet bekend, hoewel het waarschijnlijk gaat om een spastische toestand van het gladde spierweefsel van het anale kanaal.² Sommige patiënten melden dat persen tijdens de stoelgang, persen tijdens de bevalling, stress, of geslachtsgemeenschap (seks) een aanval kunnen uitlokken. In tegenstelling tot wat in vele handboeken staat beschreven, komt proctalgia niet vaker voor bij patiënten met het prikkelbare darmsyndroom (PDS).

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose van proctalgia fugax kan worden gesteld op basis van de klinische verschijnselen. De arts zal tevens de anus en het begin van de endeldarm onderzoeken door middel van een rectaal toucher. Bij een rectaal toucher voelt de de arts met een gehandschoende vinger of de anus en endeldarm afwijkingen vertoont. Op deze manier kunnen eventuele scheurtjes of kloofjes in de anus, aambeien en poliepen/tumoren aan het einde van de endeldarm opgespoord worden. Ook kan onderzocht worden of er sprake is van een verkrampte sluitspier hetgeen pijnklachten kan veroorzaken. Bij twijfel volgt een verwijzing voor een uitgebreider kijkonderzoek: een sigmoïdoscopie of endoscopie. Door middel van een endoscoop zal de endeldarm goed bekeken worden.

Hoe wordt anuskramp behandeld?

Het behandelen van patiënten met proctalgia kan moeilijk zijn, omdat de symptomen meestal volledig zijn verdwenen tegen de tijd dat de patiënt medisch wordt onderzocht. Bovendien zijn de meeste artsen terughoudend om de patiënt dagelijks medicatie te laten slikken om een episode te voorkomen, omdat de meerderheid van de patiënten zeer zelden last heeft van een episode van anuskramp. Na zorgvuldig uitleggen van de aard van de aandoening en geruststelling dat er niets ernstigs aan de hand is en het een goedaardige aandoening betreft, is conservatieve therapie in het algemeen de beste behandeling.

Allereerst kan anale dilatatie (verwijding) door manipulatie met een vinger in de anus de kramp doen afnemen. Daarnaast kan het geven van druk op de anale zone met behulp van een gesloten vuist helpen. Een warm zitbad of warm water klysma (niet té warm water) aan het begin van de aanval kan ook zeer nuttig zijn. Langer durende periodes met klachten kunnen behandeld worden met kortwerkende benzodiazepines, spasmolytica of gladde spier-ontspanners, of het plaatselijk aanbrengen van nitroglycerinezalf (wat de interne sluitspier ontspant en de druk in het anale kanaal vermindert). Soms kunnen lokale injecties met botuline A toxine, welke wordt gebruikt om spierpijn door verkrampte spieren als gevolg van dystonie of spasticiteit te behandelen, helpen. Voorts bekorten mogelijk inhalaties van salbutamol (een luchtwegverwijder die wordt gebruikt bij astma-aanvallen) de duur van de pijnklachten bij patiënten met hevige en langdurige aanvallen van anuskramp.³ Het werkingsmechanisme van salbutamolinhalatie is vooralsnog onduidelijk, maar men vermoedt dat het zorgt voor een tonusverlaging van gladde spieren.

Noten:

  1. Drossman DA, Li Z, Andruzzi E, et al. US householder survey of functional gastrointestinal disorders. Prevalence, sociodemography, and health impact. Dig Dis Sci. 1993;38(9):1569-1580.
  2. Eckardt VF, Dodt O, Kanzler G, Bernhard G. Anorectal function and morphology in patients with sporadic proctalgia fugax. Dis Colon Rectum. 1996;39(7):755-762.
  3. Ibid.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Pijnlijke kramp nabij de anus? Mogelijk hebt u anuskrampPijnlijke kramp nabij de anus? Mogelijk hebt u anuskrampBij anuskramp heeft men zeer scherpe pijnscheuten in of rondom de anus, meestal gebeuren ze 's nachts. Anuskramp is voor…
Jeuk aan de anus en anaal eczeemAnaal eczeem wordt ook wel pruritus ani genoemd. Anaal eczeem veroorzaakt jeuk aan de anus. Hoewel anaal eczeem erg verv…
Wat zijn aambeien (Hemorroïden)?Rond de anus lopen een aantal ringvormige bloedvaten. Het vullen van bloedvaten met bloed zorgt samen met de kringspiere…
Aarsmaden bij mensenWat zijn aarsmaden? Aarsmaden zijn kleine wormpjes die parasitair voor kunnen komen in de dikke darm van de mens. Veel k…
Anale jeuk / jeuk aan de anus; oorzaken, behandeling, tipsAnale jeuk / jeuk aan de anus; oorzaken, behandeling, tipsAnale jeuk is een klacht die vrij veel mensen hebben, maar waar weinig over gepraat wordt. Het wordt gezien als een te g…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/chingyunsong
  • Drossman DA, Li Z, Andruzzi E, et al. US householder survey of functional gastrointestinal disorders. Prevalence, sociodemography, and health impact. Dig Dis Sci. 1993;38(9):1569-1580.
  • Eckardt VF, Dodt O, Kanzler G, Bernhard G. Anorectal function and morphology in patients with sporadic proctalgia fugax. Dis Colon Rectum. 1996;39(7):755-762.
  • Kleine kwaal, Proctalgia fugax, in: Huisarts en Wetenschap, jaargang 2008, nummer 8:403-404.
  • Takano M. Proctalgia fugax: caused by pudendal neuropathy? Dis Colon Rectum 2005;48:114-20.

Reageer op het artikel "Anuskramp: oorzaak en symptomen van krampende pijn anus"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 12-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Anus aandoeningen
Bronnen en referenties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!