Athetose: Neurologisch symptoom met bewegingsproblemen
Athetose (athetosis) is een neurologisch symptoom gekenmerkt door langzame, onwillekeurige en kronkelige bewegingen van de vingers, handen, tenen, voeten, en soms ook de armen, benen, nek en tong. Deze bewegingen zijn vaak ingewikkeld en kunnen variëren van milde tot ernstige vormen. Athetoïde bewegingen zijn het gevolg van schade aan specifieke gebieden in de hersenen, met name de basale ganglia. De behandeling richt zich voornamelijk op het beheersen van deze onwillekeurige bewegingen, aangezien de onderliggende oorzaken vaak moeilijk of niet volledig behandelbaar zijn. De therapie omvat meestal medicatie, chirurgie en gerichte ondersteuning.- Mechanisme
- Neurologische oorsprong
- Invloed op de dopaminerge systemen
- Genetische factoren
- Oorzaken van athetose: Schade aan basale ganglia
- Risicofactoren
- Neurologische aandoeningen
- Traumatisch hersenletsel
- Ontwikkelingsstoornissen
- Risicogroepen
- Patiënten met neurologische aandoeningen
- Kinderen met cerebrale parese
- Patiënten met traumatisch hersenletsel
- Symptomen
- Alarmsymptomen
- Langzame, draaiende bewegingen
- Verlies van motorische controle
- Spierstijfheid en vermoeidheid
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling van athetosis
- Prognose van athetose
- Complicaties
- Preventie
- Praktische tips voor het omgaan met athetose
- Raadpleeg een arts voor diagnose en behandeling
- Oefeningen om de controle over bewegingen te verbeteren
- Gebruik hulpmiddelen voor dagelijkse activiteiten
- Medicijnen om bewegingen te beheersen
- Creëer een veilige omgeving
- Volg een gezond voedingspatroon om je algehele gezondheid te ondersteunen
- Overweeg therapie voor psychische ondersteuning
- Werk samen met een multidisciplinair team
- Misvattingen rond athetose
- Athetose is hetzelfde als dystonie
- Athetose is een aandoening die alleen bij kinderen voorkomt
- Athetose kan altijd genezen worden
- Athetose heeft alleen invloed op de spieren
- Athetose is altijd het gevolg van een hersenletsel
- Athetose is een milde aandoening die geen grote invloed heeft op het dagelijks leven
- Er is maar één behandeling voor athetose
Mechanisme
Athetose is een neurologische aandoening die wordt gekarakteriseerd door langzame, roterende bewegingen van de ledematen en andere delen van het lichaam. Het mechanisme van athetose heeft te maken met verstoringen in de basale ganglia, een groep structuren in de hersenen die betrokken zijn bij de controle van bewegingen.Neurologische oorsprong
basale ganglia zijn cruciaal voor het plannen en coördineren van bewegingen. Athetose ontstaat vaak wanneer er een disfunctie is in deze gebieden, met name in de globus pallidus en de putamen. Deze delen van de basale ganglia zijn betrokken bij de afstemming van motorische commando’s en het regelen van onwillekeurige bewegingen.Invloed op de dopaminerge systemen
De dopaminevoorziening naar de basale ganglia speelt een belangrijke rol in het reguleren van bewegingen. Wanneer er een tekort aan dopamine is, zoals bij aandoeningen als de ziekte van Parkinson, kan dit leiden tot oncontroleerbare, langzame bewegingen die vergelijkbaar zijn met de symptomen van athetose.Genetische factoren
Hoewel athetose vaak wordt geassocieerd met verworven neurologische aandoeningen, kunnen genetische factoren ook een rol spelen. Erfelijke aandoeningen zoals de ziekte van Huntington kunnen athetose veroorzaken, waarbij genetische mutaties leiden tot degeneratie van de hersencellen die verantwoordelijk zijn voor motorische controle.Oorzaken van athetose: Schade aan basale ganglia
Athetose ontstaat door schade aan de basale ganglia in de hersenen. Deze hersenstructuren zijn cruciaal voor het reguleren van bewegingen en houding. Schade aan de basale ganglia kan leiden tot de karakteristieke atetoïde bewegingen.Beroerte of trauma
Een beroerte of hersentrauma kan resulteren in atetoïde bewegingen. De schade aan de hersenen door een beroerte of trauma kan de neurale netwerken die bewegingen coördineren verstoren.
Hersenverlamming
Bij hersenverlamming kan athetose optreden, vooral als de basale ganglia zijn aangetast. Dit type hersenverlamming kan ontstaan door zuurstofgebrek (asfyxie) bij de geboorte of door hoge bilirubinespiegels. Deze schade aan de basale ganglia verstoort de controle over de spierbewegingen.
Sommige medicijnen kunnen athetose veroorzaken / Bron: Stevepb, PixabayBepaalde medicijnen kunnen athetose veroorzaken door de dopaminebalans in de hersenen te verstoren. Dit kan leiden tot schade aan de basale ganglia en de ontwikkeling van atetoïde bewegingen.
Neonatale geelzucht
Neonatale icterus (geelzucht bij baby's) kan schade aan de basale ganglia veroorzaken door hyperbilirubinemie (verhoogde bilirubine-niveaus in het bloed), wat kan leiden tot athetose.
Zuurstofgebrek (asfyxie)
Een tekort aan zuurstof bij de geboorte kan leiden tot schade aan de hersenen en verhoogde dopaminewaarden, wat het risico op schade aan de basale ganglia en de ontwikkeling van athetose verhoogt.
Andere oorzaken
Andere mogelijke oorzaken van athetose zijn:
- Encefalitis (hersenontsteking)
- Hersentumor
- Het Fahr-syndroom
- Rett-syndroom
- Thalliumvergiftiging
- Ziekte van Huntington
- Ziekte van Wilson (koperstapeling in lever en hersenen)
Risicofactoren
Er zijn verschillende risicofactoren die de kans op het ontwikkelen van athetose kunnen vergroten. Deze omvatten zowel genetische als omgevingsfactoren.Neurologische aandoeningen
Patiënten met neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, cerebrale parese of de ziekte van Huntington lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van athetose. Deze aandoeningen veroorzaken vaak schade aan de basale ganglia, wat kan leiden tot onwillekeurige bewegingen zoals athetose.Traumatisch hersenletsel
Hersenletsel door trauma, zoals een hersenschudding of een ernstige val, kan ook schade toebrengen aan de structuren die betrokken zijn bij motorische controle, wat het risico op athetose verhoogt. Traumatisch hersenletsel kan leiden tot ontstekingen of littekens in de hersenen, wat de normale functie van de basale ganglia verstoort.Ontwikkelingsstoornissen
Bij kinderen kunnen bepaalde ontwikkelingsstoornissen, zoals cerebrale parese, leiden tot athetose. Deze aandoeningen ontstaan vaak als gevolg van beschadiging van de hersenen tijdens de prenatale fase, de geboorte of de vroege kinderjaren.Risicogroepen
Patiënten die behoren tot bepaalde risicogroepen hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van athetose, afhankelijk van genetische, neurologische of omgevingsfactoren.Patiënten met neurologische aandoeningen
Patiënten met neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, de ziekte van Huntington of cerebrale parese lopen een groter risico op het ontwikkelen van athetose. Deze aandoeningen zijn vaak geassocieerd met degeneratie of schade aan de basale ganglia, waardoor de motorische controle verstoord raakt.Kinderen met cerebrale parese
Cerebrale parese, een aandoening die vaak ontstaat als gevolg van hersenbeschadiging tijdens de geboorte of de vroege kinderjaren, kan leiden tot athetose. Deze patiënten vertonen vaak onwillekeurige bewegingen van de ledematen, een van de belangrijkste symptomen van athetose.Patiënten met traumatisch hersenletsel
Mensen die trauma aan hun hersenen hebben opgelopen, zoals door een ongeluk of val, hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van athetose. Hersenbeschadiging kan leiden tot verstoringen in de basale ganglia en het motorisch systeem, wat athetose kan veroorzaken.Symptomen
BewegingAthetose kan zichtbaar worden vanaf de leeftijd van achttien maanden. De eerste symptomen omvatten voedingsproblemen, een verlaagde spierspanning en spasmen. Kenmerkend zijn de langzame, onwillekeurige kronkelige bewegingen van de handen, voeten en het gezicht. De vingers kunnen overstrekken, en de nekspieren kunnen samengetrokken worden, waardoor het hoofd draait. Deze bewegingen kunnen verergeren tijdens de adolescentie en bij emotionele stress. De motorische disfunctie kan beperkt zijn tot één lichaamsdeel of het hele lichaam beïnvloeden.
Andere symptomen
Naast motorische problemen kunnen kinderen met athetose tijdens de ontwikkeling ernstige communicatieproblemen ervaren, zoals spraakstoornissen, gehoorverlies, en een vertraagde of afwezigheid van balans. Ondanks deze uitdagingen heeft de meerderheid van de patiënten met athetose een normale of bijna normale intelligentie, hoewel sommige patiënten cognitieve beperkingen kunnen ervaren.
Alarmsymptomen
Athetose gaat vaak gepaard met kenmerkende symptomen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van deze aandoening. Het herkennen van deze symptomen kan helpen bij het stellen van een vroege diagnose.Langzame, draaiende bewegingen
Een van de belangrijkste symptomen van athetose is het optreden van langzame, onwillekeurige bewegingen, meestal van de armen en benen. Deze bewegingen kunnen ronddraaien of slingeren, en kunnen moeilijk te beheersen zijn voor de patiënt.Verlies van motorische controle
Patiënten met athetose ervaren vaak een verlies van controle over hun motoriek. Dit kan leiden tot moeite met het uitvoeren van dagelijkse activiteiten, zoals het grijpen van objecten of het lopen, vanwege de ongecontroleerde bewegingen.Spierstijfheid en vermoeidheid
Naast de onwillekeurige bewegingen kunnen patiënten ook last hebben van spierstijfheid, wat het moeilijk maakt om te bewegen. Deze stijfheid kan gepaard gaan met vermoeidheid door de voortdurende spierspanning.Diagnose en onderzoeken
Lichamelijk en diagnostisch onderzoekOm athetose te diagnosticeren, zal de arts een gedetailleerde medische geschiedenis verzamelen en een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Diagnostische tests zoals een bloedonderzoek, CT-scan of MRI-scan van de hersenen kunnen worden uitgevoerd om de oorzaak van de symptomen te identificeren. Ook evaluatie van de grove motoriek kan nuttig zijn.
Differentiële diagnose
Athetose kan worden verward met andere bewegingsstoornissen zoals chorea en dystonie. In tegenstelling tot dystonie, zijn de bewegingen bij athetose niet constant, gestructureerd, repetitief of pijnlijk.
Behandeling van athetosis
Medische behandelingenEr is geen standaard medicijn voor de behandeling van athetose. De behandeling omvat vaak medicatie om de symptomen te beheersen en chirurgische ingrepen om de bewegingen te verlichten. Hoewel medicatie effectief kan zijn bij mildere gevallen, hebben chirurgische ingrepen vaak een significante kortetermijnverbetering van de symptomen, hoewel de langetermijneffecten variabel kunnen zijn.
Hulpmiddelen en revalidatietraining
Patiënten met athetose kunnen moeite hebben met communicatie en sociale interactie vanwege de verminderde controle over de tong- en mondspieren. Ondersteuning, ergotherapie, revalidatietraining, communicatiehulpmiddelen en aanpassingen zijn essentieel om de kwaliteit van leven te verbeteren.
Prognose van athetose
De prognose voor patiënten met athetose varieert afhankelijk van de ernst van de symptomen en de onderliggende oorzaak. Vaak hebben patiënten moeite met dagelijkse activiteiten zoals eten, wandelen, aankleden en het uitvoeren van alledaagse taken. Deze beperkingen kunnen het zelfstandig leven bemoeilijken en leiden tot een verminderd sociaal leven en zelfbeeld. Hoewel sommige patiënten aanzienlijke verbeteringen kunnen ervaren met behandelingen, blijven de fysieke en cognitieve uitdagingen vaak een belangrijk aspect van hun dagelijks leven.Complicaties
De complicaties van athetose kunnen variëren, afhankelijk van de ernst en de oorzaak. Mogelijke complicaties zijn:- Hersenontsteking: kan leiden tot ernstige neurologische schade en verergering van athetose.
- Hersentumor: kan de symptomen van athetose verergeren en andere neurologische problemen veroorzaken.
- Rett-syndroom: kan gepaard gaan met ernstige motorische en cognitieve beperkingen.
- Thalliumvergiftiging: kan ernstige neurologische schade veroorzaken en de symptomen van athetose verergeren.
- Ziekte van Huntington: kan leiden tot progressieve motorische en cognitieve achteruitgang.
- Ziekte van Wilson: kan invloed hebben op de neurologische functie en de symptomen van athetose verergeren.
Preventie
Preventie van athetose richt zich voornamelijk op het vermijden van de oorzaken en risicofactoren. Enkele preventieve maatregelen zijn:- Voorkomen van hersenverlamming: Zorg voor adequate medische zorg tijdens de zwangerschap en de bevalling om zuurstofgebrek te voorkomen.
- Preventie van neonatale geelzucht: Regelmatige controle van bilirubine-niveaus bij pasgeborenen om ernstige geelzucht te voorkomen.
- Preventie van infecties: Tijdige vaccinatie en behandeling van infecties om encefalitis en andere infectieuze oorzaken van athetose te voorkomen.
- Beheer van hersentumoren: Regelmatige medische controles en tijdige behandeling van hersentumoren om complicaties te vermijden.
