InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Fentanyl: bijwerkingen, dosering, alcohol en autorijden

Fentanyl: bijwerkingen, dosering, alcohol en autorijden

Fentanyl: bijwerkingen, dosering, alcohol en autorijden Fentanyl is een opiaatagonist die de opiaat-receptoren in de hersenen stimuleert en een sterk pijnstillende werking heeft. Fentanyl is uitsluitend op recept verkrijgbaar en kun je niet in een drogist kopen. Als je dit middel wat langer gebruikt, bestaat er kans op lichamelijke gewenning. Het is dan onverstandig om abrupt te stoppen met fentanyl. Je kunt beter geleidelijk met fentanyl stoppen, teneinde ontwenningsverschijnselen te voorkomen. Fentanyl kan allerlei bijwerkingen hebben. De belangrijkste bijwerkingen zijn sufheid, obstipatie (verstopping), duizeligheid, misselijkheid en zweten. Dit gaat vaak na een paar dagen vanzelf over.

Fentanyl


Wat is fentanyl?

Fentanyl is een opiaatagonist die de opiaat-receptoren in de hersenen stimuleert en derhalve een sterk pijnstillende werking heeft. Dit middel valt onder de bepalingen van de Opiumwet en is uitsluitend op recept verkrijgbaar. Het wordt voorgeschreven bij (hevige) pijn. Pijnbestrijding gaat normaal gesproken via een stappenplan. Pijnstillers als paracetamol en ibuprofen zijn bij vele soorten pijn effectief en hebben weinig bijwerkingen. Deze vormen de eerste stap. Als deze medicijnen niet (meer) voldoende werken, schrijft de arts sterkere pijnstillers voor, zoals codeïne en tramadol. Dit zijn zogeheten tweede-stapmiddelen. Derde-stapmiddelen zijn de morfineachtige pijnstillers, zoals morfine en het onderhavige fentanyl.

Wat is de toepassing?

Fentanyl wordt gebruikt bij de behandeling van ernstige, hevige pijn, die alleen goed te behandelen is met opioïde pijnstillende middelen (opioïde analgetica).

Welke toedieningsvormen zijn er?

Er zijn verschillende toedieningsvormen mogelijk:
  • Pleister (welke om de 2-3 dagen vernieuwd moet worden en in de pleister mag niet worden geknipt, bijvoorbeeld door hem te halveren);
  • Injectie (welke meestal door een verpleegkundige of arts wordt toegediend);
  • Zuigtablet op applicator ('lolly') (Actiq);
  • Buccale tablet, om in de mond te houden (Effentora);
  • Muco-adhesieve buccale tablet, om tegen de wang te plakken (Breakyl)
  • Tablet voor sublinguaal gebruik, voor onder de tong (Abstral, Recivit);
  • Neusspray.

Wanneer mag je fentanyl niet gebruiken?

Wanneer je allergisch bent voor één van de stoffen die in dit geneesmiddel aanwezig zijn, moet je dit middel niet gebruiken. Andere contra-indicaties zijn:
  • als je kortdurende pijn hebt (bijvoorbeeld na een operatie);
  • als je centrale zenuwstelsel ernstig beschadigd is, bijvoorbeeld door hersenletsel;
  • als je ernstige ademhalingsproblemen hebt (ademhalingsdepressie).

Wanneer wordt het gebruikt en wat is het effect?

Toepassing van de fentanylpleister is onder meer chronische pijn als de gangbare pijnstilling behandeling niet mogelijk is (bijvoorbeeld als andere pijnstillers wegens slikklachten niet kunnen worden gebruikt), of niet (meer) voldoet. Aangzezien de werking van de fentanylpleister pas na 12 tot 24 uur optimaal is, is deze niet geschikt voor de bestrijding van acute pijn. Bij pijn die kan vlammen —zogeheten doorbraakpijn— wordt naast de fentanylpleister vaak nog een kortwerkende pijnstiller voorgeschreven, zoals morfine in drank- of tabletten.

Welke bijwerkingen kunnen optreden?

Dit geneesmiddel kan de volgende bijwerkingen hebben:

Regelmatig:


Deze bijwerkingen gaan meestal na een paar dagen vanzelf over.

Galbulten op de rug / Bron: DLdoubleE, Wikimedia Commons (Publiek domein)Galbulten op de rug / Bron: DLdoubleE, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Soms:
  • Jeuk, huiduitslag en galbulten.
  • Tragere ademhaling. Als je lijdt aan een luchtwegaandoening, zoals astma of COPD, kunt je eerder last krijgen van ademhalingsmoeilijkheden.

Zelden:


Zeer zelden:


Kun je verslaafd raken aan dit middel?

Na langdurig gebruik kan lichamelijke verslaving optreden, doordat je lichaam na verloop van tijd went aan fentanyl. Daarom moet je niet abrupt met fentanyl stoppen. Geleidelijk afbouwen is het advies, teneinde ontwenningsverschijnselen te voorkomen. Geestelijke verslaving komt bij gebruik als pijnstiller bijna nooit voor, ook niet bij langdurig gebruik.

Alcohol en fentanyl / Bron: Istock.com/AndreyPopovAlcohol en fentanyl / Bron: Istock.com/AndreyPopov

Kun je alcohol drinken bij het gebruik van fentanyl?

Alcohol versterkt het versuffende effect van fentanyl. Daarom doe je er verstandig aan het drinken van alcohol te staken of te beperken. In het geheel geen alcohol drinken heeft echter de voorkeur.

Kun je autorijden als je fentanyl gebruikt?

Wanneer je fentanyl gebruikt, kan het gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen vanwege de bijwerkingen, zoals sufheid, verwardheid en duizeligheid. De eerste twee weken dat je dit medicijn gebruikt mag je niet autorijden. De ervaring leert dat na 2 weken de meeste mensen voldoende gewend zijn geraakt aan de effecten. Na twee weken mag je normaal gesproken weer autorijden, indien je geen last meer hebt van de bijwerkingen. Maar vraag wel eerst je arts om advies, voordat je achter het stuur plaatsneemt.

Fentanyl tijdens zwangerschap / Bron: Greyerbaby, PixabayFentanyl tijdens zwangerschap / Bron: Greyerbaby, Pixabay

Kun je fentanyl gebruiken in de zwangerschap of bij borstvoeding?

Ben je zwanger of wil je zwanger worden, overleg dan met je arts of je dit middel kunt blijven gebruiken. Het is niet vastgesteld of fentanyl tijdens de zwangerschap veilig gebruikt kan worden. Ook als je borstvoeding wilt gaan geven, moet je eerst met je arts overleggen of je dit middel kunt blijven gebruiken. Het is bekend dat fentanyl in de moedermelk overgaat en sufheid, slaperigheid
(sedatie) en verminderde ademhaling kan veroorzaken bij de zuigeling.

Wat is de dosering?

De dosering wordt door de (behandelend) arts individueel vastgesteld. Kijk daarom voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek (op de verpakking).

Lees voor gebruik altijd de bijsluiter!

Lees verder

© 2014 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Soorten geneesmiddelen bij pijnSoorten geneesmiddelen bij pijnZoals pijn in verschillende soorten voorkomt zo zijn er ook verschillende geneesmiddelen om die pijn te bestrijden. Als…
Non-lethal weaponsEen grote vrees voor de Amerikaanse Defensie bij de inval in Irak in 2003 was een strijd in stedelijk gebied, waar vele…
Effecten van drugsgebruikDrugsgebruik is wijdverbreid. Steeds meer mensen gebruiken drugs en ook het combineren van verschillende soorten drugs n…
Opgepast met opioïden bij fibromyalgie!Opgepast met opioïden bij fibromyalgie!Fibromyalgie is een chronische pijnstoornis die veel mensen treft. Kenmerkend voor mensen met fibromyalgie is dat het zo…
Pijn aan alvleesklier of pancreas: oorzaken, symptomen, tipsPijn aan alvleesklier of pancreas: oorzaken, symptomen, tipsHeb je last van een zeurende, trekkende pijn in de bovenbuik, die soms overgaat naar de linkerzij? Dan kan een probleem…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Crohnie, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Fentanyl Sandoz® Matrix 12 µg/uur, Matrix 25 µg/uur, Matrix 50 µg/uur, Matrix 75 µg/uur, Matrix 100 µg/uur, pleisters voor transdermaal gebruik (bijsluiter)
  • www.apotheek.nl/Medische_informatie/Medicijnen/Producten/Fentanyl.aspx?mId=10704&rId=1350 (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 september 2014)
  • www.consumed.nl/medicijnen/7032/Fentanyl_pleisters_generiek (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 september 2014)
  • www.dokterdokter.nl/medicijn/fentanyl-pleisters-generiek/ (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 september 2014)
  • www.ervaringen.nl (voor de laatste keer geraadpleegd op 19 september 2014)
  • www.farmacotherapeutischkompas.nl/preparaatteksten/f/fentanyl%20parenteraal.asp (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 september 2014)
  • www.farmacotherapeutischkompas.nl/inleidendeteksten/i/inl%20opioiden.asp (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 september 2014)
  • Afbeelding bron 1: DLdoubleE, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/AndreyPopov
  • Afbeelding bron 3: Greyerbaby, Pixabay

Reageer op het artikel "Fentanyl: bijwerkingen, dosering, alcohol en autorijden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 14-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Soorten pijnstillers
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!