Hartritmestoornissen: symptomen, behandeling en oorzaken

Het hart trekt samen door een elektrische prikkel, die ontstaat in de sinusknoop. Dat gebeurt bij een volwassene in rust ongeveer 60 tot 100 keer per minuut. Tijdens inspanning loopt dat op tot zo'n 150 tot 180 keer per minuut. Dit gebeurt in een regelmatig ritme. Men spreekt van een hartritmestoornis bij een steeds terugkerende verstoring van het hartritme, waarbij het hart te snel, te langzaam of te onregelmatig klopt. Het kan op alle leeftijden voorkomen.

Hartritmestoornissen

• Wat is een hartritmestoornis?
• Wat zijn de symptomen van een hartritmestoornis?
• Wat is de oorzaak van een hartritmemestoornis?
• Is een hartritmestoornis gevaarlijk?
• Wat zijn mogelijke behandelingen van hartritmestoornissen?

Wat is een hartritmestoornis?

Bij een hartritmestoornis is een steeds terugkerende verstoring van het hartritme, waarbij het hart te snel, te langzaam of te onregelmatig klopt. Meestal ontstaan hartritmestoornissen in aanvallen, waarbij ze plotseling optreden en ook weer even plotseling verdwenen, soms na enkele seconden, soms pas na enkele uren.

Normaal gesproken heeft het hart een regelmatig ritme. Het hartritme is een autonoom gebeuren. Een hartslag wordt veroorzaakt door het samentrekken van de gespierde wand van het hart. Hieraan vooraf gaat een elektrische prikkel die ontstaat in de sinusknoop, een groepje cellen in het plafond van de rechterboezem (atrium) van het hart. Deze prikkel bereikt uiteindelijk alle spiervezels van het hart. Onder normale omstandigheden zend de sinusknoop ongeveer 60-100 prikkels per minuut uit.¹ Dit gebeurt in een regelmatig ritme. Dit ritme wordt beïnvloed door de ademhaling. Het sinusritme versnelt enigszins tijdens de inademing, vooral bij jongeren. Daarnaast zijn er ook andere factoren die de sinusknoop beïnvloeden, zoals bepaalde hormonen (adrenaline) en zeuwprikkels. Deze kunnen onder invloed van inspanning, pijn, woede, angst of stress het hart sneller of in rust juist langzamer doen slaan. Te grote hoeveelheden koffie en alcohol of te veel roken kunnen het sinusritme ook doen versnellen.

Hartritmestoornissen zijn vaak onschuldig en veroorzaakt lang niet altijd klachten. Toch is het belangrijk om naar de huisarts te gaan voor nader onderzoek wanneer iemand constateert dat zijn hartslag onregelmatig is.

Hartritmestoornissen kennen verschillende onderverdelingen. Een overzichtelijk indeling is die welke de hartritmestoornissen indeelt in:

• een te langzame hartslag (bradycardie);
• een te snelle hartslag (tachycardie); en
• in overslagen (extrasystolen).²

Wat zijn de symptomen van een hartritmestoornis?

Een hartritmestoornis veroorzaakt niet altijd klachten. Soms wordt een hartritmestoornis per toeval ontdekt tijdens bijvoorbeeld een routineonderzoek. Sommige mensen hebben wel merkbare klachten, die kunnen bestaan ​​uit:

• hartkloppingen;
• hartoverslagen;
• misselijkheid;
• transpiratie;
• moeheid, gevoel van zwate;
• pijn op de borst;
• kortademigheid;
• benauwdheid;
• een licht gevoel in het hoofd;
• duizeligheid;
• flauwvallen (syncope) of bijna flauwvallen.

Wat is de oorzaak van een hartritmemestoornis?

Voor een hartritmestoornis is niet altijd een verklaring te vinden. De oorzaak kan zich in of buiten het hart bevinden. Oorzaken in het hart zijn onder meer:

• veel of overmatig sporten;
• een te trage schildklierfunctie;
• een te snelle schildklierfunctie;
• medicijngebruik;
• hoge bloeddruk;
• ouderdom;
• inspanning;
• spanning en stress;
• koorts;
• bloedarmoede;
• overmatig koffie-, aclohol en/of niocotinegebruik;
• drugsgebruik;
• elektrische schok;
• suikerziekte.

Oorzaken in het hart zijn onder meer:

• coronaire hartziekten, zoals een acuut hartinfarct;
• hartspierziekte (cardiomyopathie);
• hartfalen;
• een operatie aan het hart;
• aangeboren hartafwijking.

Soms is er één oorzaak aan te wijzen, maar het kan ook gaan om een combinatie van factoren.

Is een hartritmestoornis gevaarlijk?

Een hartritmestoornis kan vervelend zijn, maar is meestal niet gevaarlijk. Wanneer iemand naast hartkloppingen last heeft van kortademigheid of als een aanval na enkele uren nog niet is verdwenen of steeds terugkomt, dan is het van belang direct contact op te nemen met de huisarts. Wanneer iemand plotseling kortademig wordt of pijn op de borst krijgt, bel dan onmiddellijk de huisarts of alarmnummer 112.

Bij sommige hartritmestoornissen zijn bloedverdunners noodzakelijk. Dit vanwege de mogelijkheid dat na enige tijd stolsels ontstaan in de boezems van het hart. Hartritmestoornissen worden met het verstrijken van de tijd meestal erger en daarmee nemen ook de risico's toe. Daarom is het belangrijk om naar de huisarts te gaan voor nader onderzoek wanneer men constateert dat de hartslag onregelmatig is.

Wat zijn mogelijke behandelingen van hartritmestoornissen?

Behandeling is in lang niet alle gevallen nodig. Wel is jaarlijkse controle door de huisarts belangrijk, omdat hartritmestoornissen, geleidelijk of snel, verergeren. Als behandeling geïndiceerd is, dan zijn er de volgende mogelijkheden:

• Medicijnen: anti-arrhythmica. Geneesmiddelen die gebruikt worden bij hartritmestoornissen worden anti-arrhythmica genoemd. Deze medicijnen worden voorgeschreven om nieuwe aanvallen te voorkomen. Hiervoor gebruikt men onder meer bèta-blokkers en ACE-remmers. Medicijnen: antistollingsmiddelen. Deze remmen de vorming van bloedpropjes af. Hierdoor vermindert de kans op afsluiting van een bloedvat.
• Ingrepen. Als medicijnen niet werken of uitgewerkt zijn en de situatie vereist ingrijpen, dan kan men overgaan tot:
• Elektrische cardioversie. Hierbij maakt de specialist gebruik van een apparaat dat een elektrische impuls door de hartspier stuurt.
• Ablatie. Bij deze medische ingreep maakt de specialist met een katheter kleine beschadigingen in het hartweefsel. Bij een ablatie ontstaat littekenweefsel en dit geleidt geen prikkels, waardoor de verkeerde route van de prikkels geblokkeerd wordt.
• Pacemaker. Voor een veel te langzaam kloppend hart kan een pacemaker uitkomst bieden.

Klik hier voor een special over hartaandoeningen.

Noten

1. De hartslagfrequentie varieert tussen mensen, maar in rust ligt het normale bereik ergens tussen 60-90 slagen per minuut bij volwassenen, 90-110 slagen per minuut bij kinderen en 110-140 slagen per minuut bij baby's.
2. Hans Koch & Peter van Druenen: Diagnosewijzer - 200 aandoeningen - Symptomen, diagnose en behandeling. Uitgeverij Terra Lannoo, Arnhem, 2009, p.88.

Lees verder

• Symptomen hartaanval/hartinfarct/hartklachten mannen-vrouwen
• Symptomen hartklachten, hartaandoeningen & hartziekten
• Te langzame hartslag, bradycardie: symptomen en behandeling
• Symptomen hoge bloeddruk (hypertensie): klachten, oorzaken
• Pijn op de borst: hart, longen, tussenribspieren, borstbeen