Mucosaal melanoom: Tumor van slijmvlies met weinig symptomen

Mucosaal melanoom: Tumor van slijmvlies met weinig symptomen Een melanoom van de slijmvliezen is een melanoom dat zich op slijmvliezen ontwikkelt. Mucosale melanomen komen voor in o.a. het hoofd, de nek, de vagina en de mond. Veel melanomen van de slijmvliezen presenteren zich met weinig klachten. De diagnose gebeurt vaak pas in een laat stadium wanneer reeds uitzaaiingen naar andere lichaamsdelen zijn opgetreden. Een chirurgische verwijdering van de tumor is de voorkeursbehandeling, maar ook andere therapieën zijn soms nog mogelijk. Dit subtype is tot slot geassocieerd met een slechtere prognose dan huidmelanomen.

Epidemiologie

Een melanoom van de slijmvliezen is een zeldzame ziekte, goed voor ongeveer 1,4% van alle melanomen en slechts 0,03% van alle nieuwe diagnoses van kanker.

Oorzaken van melanoom van slijmvlies

Melanomen zijn kwaadaardige tumoren die voortkomen uit melanocyten, de cellen die melaninepigment produceren om de huid en ogen tegen zonneschade te beschermen. De meeste melanomen bevinden zich bijgevolg op de huid. Een melanoom ontstaat echter soms ook in het oog (oogmelanomen) en op de slijmvliezen (mucosale melanomen). Omdat de slijmvliesweefsels niet worden blootgesteld aan zonlicht en dus geen UV-bescherming nodig hebben, is het anno januari 2020 niet helemaal duidelijk waarom melanocyten in het slijmvliesepitheel aanwezig zijn.

Risicofactoren van mucosale melanomen

Er is anno januari 2020 geen bekende risicofactor voor mucosale melanomen geïdentificeerd. Bij circa één op de vier patiënten zijn wel wijzigingen (mutaties) in het KIT-gen bekend. De gemiddelde mediane leeftijd van de diagnose is zeventig jaar, wat hoger is dan bij een huidmelanoom. Orale (mond) mucosale melanomen vormen de uitzondering, want deze treden op bij iets jongere patiënten. De incidentie is hoger bij vrouwen, omdat veel mucosale melanomen verschijnen in de vrouwelijke geslachtsorganen. Een melanoom van de slijmvliezen komt tot slot vaker voor bij blanken dan andere raciale groepen.

Symptomen

Locatie

Mucosale melanomen ontstaan vooral in volgende gebieden:
  • de anus
  • de luchtwegen
  • de mond
  • de nek
  • de neus/sinussen
  • de ogen
  • de vagina en vulva
  • het hoofd
  • het maagdarmkanaal

Tekenen

Een melanoom van het slijmvlies produceert over het algemeen weinig klachten. De eventuele symptomen hangen af van de locatie van het mucosaal melanoom.

Anus of rectale gebieden
Patiënten met anorectale mucosale melanomen hebben meestal bloedingen, anorectale pijn, een massa, tenesmen (aanhoudende, pijnlijke, valse stoelgangsdrang) of een verandering in de stoelgang (diarree, constipatie).

Een slecht passend kunstgebit wijst mogelijk op een mucosaal melanoom / Bron: Jim Sneddon, Flickr (CC BY-2.0)Een slecht passend kunstgebit wijst mogelijk op een mucosaal melanoom / Bron: Jim Sneddon, Flickr (CC BY-2.0)
Mond
Een patiënt met een melanoom van de slijmvliezen van de mondholte heeft mogelijk een bloedend gezwel in de mond, een niet meer goed passend kunstgebit, mondzweren of slijmvliesverkleuring, hoewel de diagnose soms per toeval gesteld wordt tijdens een standaard tandheelkundig onderzoek.

Neus
Een sinonasaal mucosaal melanoom presenteert zich vaak met een verstopte neus, een bloedneus of een verlies van geur.

Vagina en vulva
Vulvovaginale mucosale melanomen zijn aanwezig met vaginale jeuk, vaginale bloedingen of een vaginale afscheiding, pijn tijdens het vrijen (dyspareunie) of een vaginaal gezwelletje.

Diagnose en onderzoeken

Een tijdige diagnose is soms lastig door onder andere de zeldzaamheid van de tumor, de vaak verborgen plaats van oorsprong en het feit dat bijna de helft van de mucosale melanomen amelanotisch zijn (vorm van huidkanker met roze tumor). Patiënten met een mucosaal melanoom hebben al vaak uitzaaiingen bij de presentatie ziekte met name in de lever (levermetastasen) en de longen (longmetastasen). De bevestiging van de diagnose gebeurt aan de hand van een biopsie waarbij een stukje weefsel wordt verwijderd en in het laboratorium wordt onderzocht.

Behandeling van mucosaal melanoom

De enige potentieel genezende behandelingsoptie is een volledige chirurgische verwijdering van het melanoom waarbij de snijranden geen kankercellen meer bevatten. Radiotherapie na een operatie verbetert mogelijk de lokale controle, maar er is anno januari 2020 geen bewijs dat het de algehele overlevingsduur verbetert. Opties voor systemische therapie omvatten immunotherapieën en gerichte behandelingen. Wanneer een arts het melanoom niet kan verwijderen, is radiotherapie en/of chemotherapie mogelijk.

Prognose van kwaadaardige tumor van slijmvliezen

Een melanoom van de slijmvliezen is een ziekte met een zeer slechte prognose. Bij de meeste patiënten ontstaan ongeneeslijke uitzaaiingen (metastasen), ongeacht een chirurgische excisie. De gemiddelde vijfjaarsoverleving bedraagt 14%.

Lees verder

© 2020 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Vaginaal melanoom: Kanker aan vagina met donkere plekVaginaal melanoom: Kanker aan vagina met donkere plekZeer zelden krijgen vrouwen te maken met een vaginaal melanoom, een agressieve, en meestal niet te genezen vorm van kank…
Melanomen bij paardenEen melanoom is een huidtumor die vooral voorkomt bij paarden met weinig pigment zoals bonten en schimmels. Melanomen zi…
Melanoom, een vorm van huidkankerMelanoom, een vorm van huidkankerIedereen heeft ze moedervlekken. De één wat meer dan de ander. Sommige vallen op en irriteren je, de andere heb je geen…
Desmoplastisch melanoom: Vorm van huidkanker bij ouderenDesmoplastisch melanoom: Vorm van huidkanker bij ouderenEen desmoplastisch melanoom is een zeldzame vorm van huidkanker. Meestal krijgen ouderen te maken met de kwaadaardige hu…

Chronische hoofdpijn: symptomen, oorzaken en behandelingChronische hoofdpijn: symptomen, oorzaken en behandelingIedereen is bekend met hoofdpijn en sommigen hebben er vaker last van terwijl anderen er slechts zelden door worden getr…
Pijnlijke lymfeklieren: symptomen en oorzaken lymfeklierpijnPijnlijke lymfeklieren: symptomen en oorzaken lymfeklierpijnEr bevinden zich honderden lymfeklieren in je hele lichaam. Het menselijk lichaam heeft in totaal ongeveer 600-800 lymfe…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 12 januari 2020:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Combatting mucosal melanoma: recent advances and future perspectives, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6240847/
  • Mucosal Melanoma, https://www.healthline.com/health/mucosal-melanoma
  • Mucosal melanoma, https://www.mskcc.org/cancer-care/types/melanoma/types-melanoma/mucosal-melanoma
  • ZELDZAME VORMEN MELANOOM, https://www.stichtingmelanoom.nl/zeldzame-vormen-melanoom
  • Afbeelding bron 1: Jim Sneddon, Flickr (CC BY-2.0)
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 13-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.