Oestrogeentekort: symptomen, oorzaken, gevolgen, behandeling

Oestrogeentekort: symptomen, oorzaken, gevolgen, behandeling Oestrogenen zijn een groep steroïdhormonen die voornamelijk worden geproduceerd in de eierstokken en in mindere mate ook in de bijnierschors. Het oestrogeenniveau is bij elke vrouw iets anders. Tijdens de ovulatie ligt de waarde van het belangrijkste oestrogeen oestradiol gewoonlijk tussen ongeveer 60 en 690 ng (nanogram) per liter. Vooral vrouwen worden getroffen door een oestrogeentekort, hetgeen kan optreden door ziekte, maar ook samenhangt met normale verouderingsprocessen. Een tekort aan oestrogeen kan in het hele lichaam tot veel klachten leiden. De meest voorkomende symptomen zijn opvliegers, zweten, slaapstoornissen, duizeligheid, depressieve stemmingen, ongewenste gewichtstoename, hartkloppingen, droge huid, verhoogde haargroei in het gezicht (baard), onregelmatige cycli en broze botten (osteoporose).

Oestrogenen

Vouwen

De vrouwelijke geslachtshormonen hebben een grote invloed op het lichaam. Bij een jong meisje begint de oestrogeenproductie bij het begin van de puberteit. Je kunt het zien aan het feit dat de borsten groeien en de menstruatie begint. Oestrogenen zijn vrouwelijke geslachtshormonen en worden voornamelijk in de eierstokken aangemaakt. Oestrogenen spelen een belangrijke rol in de vrouwelijke cyclus; ze zorgen voor de maandelijkse rijping van de eicel.

Mannen

Ook in het mannelijk lichaam komen oestrogenen voor, zij het in lagere concentraties dan bij vrouwen. Bij mannen wordt het hormoon gevormd in de testikels of teelballen.

Oorzaken van een oestrogeentekort

De meest voorkomende oorzaak van een oestrogeentekort is de menopauze van een vrouw. Dit is een volledig natuurlijk lichamelijk proces. Als de hormoonproductie te snel daalt of onderhevig is aan sterke schommelingen, kunnen er klachten ontstaan. Jonge vrouwen kunnen evenwel ook last hebben van een oestrogeentekort. Meestal ligt de oorzaak in een verstoorde aanmaak of regulering van de hormoonbalans, door een verkeerde of onderontwikkelde eierstok.

Risicofactoren voor een laag oestrogeengehalte

De meest voorkomende risicofactoren voor lage oestrogeenspiegels zijn:
  • leeftijd, aangezien je eierstokken in de loop van de tijd minder oestrogeen produceren
  • familiegeschiedenis van hormonale problemen, zoals eierstokcysten
  • eetstoornissen
  • extreem diëten
  • overmatig sporten
  • problemen met je hypofyse, een orgaan of klier die zich midden in het hoofd onder de hersenen bevindt

Symptomen en gevolgen

Menopauze

Een gebrek aan oestrogeen is vaak een teken van de menopauze, dat wil zeggen de periode waarin de hormoonbalans van de vrouw weer verandert, de vrouw haar laatste menstruatie krijgt en steriel wordt. Tijdens de menopauze zijn typische symptomen van een oestrogeentekort:

Jongere vrouwen

Maar niet alleen vrouwen van 40 jaar en ouder worden getroffen, ook bij jonge vrouwen kan het gehalte aan vrouwelijke hormonen dalen. Afhankelijk van op welke leeftijd dit tekort optreedt, kan dit de seksuele ontwikkeling belemmeren. Dit wordt vaak zichtbaar door cyclusstoornissen (afwezigheid van menstruatie of bloeding tussen periodes) of zelfs onvruchtbaarheid.

Haaruitval

Veel voorkomende symptomen van een oestrogeentekort zijn haaruitval en gewichtstoename. Het vrouwelijke geslachtshormoon beïnvloedt twee hersencentra in de hypothalamus, een belangrijk 'controlecentrum' dat het energieverbruik en de honger reguleert. Bovendien wordt daalt het oestrogeenniveau bij vrouwen in de overgang: de buik wordt hierdoor dikker en de rondingen van de billen en benen gaan verloren. Dit komt doordat mannelijke geslachtshormonen de overhand krijgen bij een oestrogeentekort.

Gewichtstoename door een oestrogeentekort / Bron: Istock.com/VladimirFLoydGewichtstoename door een oestrogeentekort / Bron: Istock.com/VladimirFLoyd

Gewichtstoename

Het geslachtshormoon stimuleert de haarwortels. Dit is de reden waarom oudere vrouwen vaak dunner haar hebben, terwijl zwangere vrouwen met een verhoogde oestrogeenproductie een dikkere haarbos hebben dan normaal. Door de oestrogeentoename tijdens je zwangerschap wordt de normale haaruitval van grofweg honderd haren per dag afgeremd.

Onzuivere huid

Sommige vrouwen kennen het fenomeen van hun menstruatie: voor het bloeden ontspruiten de puistjes (een onzuivere huid) en daarna wordt de huid weer gaf. Dit komt omdat oestrogeen de talgproductie reguleert. Des te minder oestrogeen, des te meer het mannelijke geslachtshormoon testosteron de overhand krijgt dat de talgproductie stimuleert. Dit is permanent het geval bij een oestrogeentekort.

Klachten bij mannen

De man is ook niet helemaal immuun voor het gebrek aan oestrogeen, ook al is het praktisch nooit geïsoleerd. Het ontstaat wanneer het testosteronniveau op hoge leeftijd sterk daalt, omdat mannen oestrogeen in de testis produceren uit een enzym van het testosteron. Symptomen of gevolgen kunnen zijn dat het gewicht toeneemt en het seksuele verlangen afneemt.

Onderzoek en diagnose

Naast een bespreking van de klachten met de arts, kan een gynaecologisch onderzoek en een bloedtest met bepaling van het oestrogeengehalte meer informatie opleveren.

Behandeling van een oestrogeentekort

Medische behandeling

De behandeling van een oestrogeentekort is afhankelijk van de oorzaak en zal op de patiënt worden afgestemd. Als er bij een jonge vrouw een oestrogeentekort optreedt, moet de oorzaak worden opgespoord en verholpen. De meeste ontbrekende hormonen worden geleverd in tabletvorm. Dit mag echter alleen onder medisch toezicht gebeuren. Als de hormoondaling te snel optreedt in de menopauze en je algemene toestand zeer sterk beïnvloedt, kunnen indien nodig vrouwelijke hormonen worden toegevoegd. Bij psychische klachten kan de arts tijdelijk antidepressiva voorschrijven.

Rode klaver / Bron: Ivar Leidus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Rode klaver / Bron: Ivar Leidus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Natuurgeneeskunde

Ter verlichting van matige klachten kun je verschillende kruidenpreparaten gebruiken. De bekendste medicinale plant in dit verband is de monnikspeper of zwarte zilverkaars. Soja of rode klaver isoflavonen kunnen ook helpen bij een oestrogeentekort.

Valeriaan, sint-janskruid of de passiebloem zijn nuttige hulpmiddelen bij stemmingswisselingen en slaapstoornissen.

Zelfzorg

Neem de volgende maatregelen en adviezen in acht:

De consumptie van sojaproducten en granaatappel kan een positief effect hebben omdat deze voedingsmiddelen natuurlijke oestrogenen bevatten. Als je huid droger wordt, verzorg deze dan regelmatig met een vochtinbrengende crème.

Prognose

Hormonen, zoals oestrogeen, spelen een sleutelrol in je algehele gezondheid. Genetische defecten, een familiegeschiedenis van hormonale onevenwichtigheden of bepaalde ziekten kunnen ervoor zorgen dat je oestrogeenspiegels dalen. Lage oestrogeenspiegels kunnen de seksuele ontwikkeling en seksuele functies verstoren. Ze kunnen ook het risico op overgewicht/obesitas, osteoporose (botontkalking) en hart- en vaatziekten vergroten. Behandelingen zijn in de loop van de jaren verbeterd en zijn effectiever geworden. Daardoor is de prognose ook beter geworden.
© 2020 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel.
Gerelateerde artikelen
PMS en overgangsklachten door hormonale onbalans progesteronPMS en overgangsklachten door hormonale onbalans progesteronArtsen schrijven bij PMS en overgangsklachten al vrij snel oestrogenen voor. De alternatieve genezers spreken echter bij…
Voortijdige (vroegtijdige, premature) menopauze bij vrouwenVoortijdige (vroegtijdige, premature) menopauze bij vrouwenDe menopauze, of het stoppen van menstruatie, vindt van nature plaats op ongeveer de leeftijd van 45-55 jaar. Door versc…
Altijd die vervelende blaasontsteking (cystitis)Altijd die vervelende blaasontsteking (cystitis)Een blaasontsteking (cystitis) is zeer hinderlijk. Plassen doet pijn en gaat gepaard met een branderig gevoel in de onde…
Hormonen voor een goed seksleven, schoonheid en vreugdeHormonen voor een goed seksleven, schoonheid en vreugdeZonder hormonen kunnen we niet leven. Want alle lichaamsprocessen moeten gereguleerd worden en de cellen moeten met elka…

Lymfeklieren: Structuur, functie, locatie en aandoeningenLymfeklieren: Structuur, functie, locatie en aandoeningenEen lymfklier (lymfeknoop) is een kleine ovaalvormige tot boonvormige structuur van 1 tot 25 mm die deel uitmaakt van he…
Tekenverlamming: Tekenziekte met verlamming door neurotoxineTekenverlamming: Tekenziekte met verlamming door neurotoxineTeken brengen een aantal infecties over op mensen zoals de ziekte van Lyme. De gifstoffen (neurotoxinen) van verschillen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/RicardoImagen
  • Dr. Jörg Grünwald en Christof Jänicke. Praktisch handboek plantengeneeskunde van A tot Z. Zuidnederlandse uitgeverij NV, zj.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Oestrogeen
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Ovulatie
  • https://www.medscape.com/answers/276107-156440/what-are-the-symptoms-of-estrogen-deficiency-during-menopausal-transition
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/321064
  • https://www.promensil.nl/rode-klaver-natuurlijke-hulp-bij-de-overgang/wat-zijn-isoflavonen/
  • https://saltro.nl/products/oestradiol
  • https://www.salt.nl/zorgverleners/referentiewaarden/
  • https://ymea.nl/overgang/hormonen/
  • https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/estrogen-deficiency
  • https://www.healthline.com/health/womens-health/low-estrogen-symptoms
  • https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16978-estrogen-deficiency-states
  • https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/188002
  • https://www.elle.com/nl/mama/a566021/haar-verandert-tijdens-zwangerschap-tips/
  • https://www.cancernetwork.com/articles/treatment-estrogen-deficiency-symptoms-women-surviving-breast-cancer-part-6/page/0/2
  • https://www.hersenletsel-uitleg.nl/gevolgen/gevolgen-per-hersendeel/hypofyse
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/VladimirFLoyd
  • Afbeelding bron 2: Ivar Leidus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 02-05-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 19
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief en worden artikelen grotendeels niet meer geactualiseerd, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel. De mogelijkheid om te reageren is tevens uitgeschakeld.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!