InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Spiritueel > Ademoefeningen bhastrika pranayama (blaasbalg)

Ademoefeningen bhastrika pranayama (blaasbalg)

Ademoefeningen  bhastrika pranayama (blaasbalg) Tijdens deze yoga-ademoefening wordt de lucht zeer krachtig in- en uitgeademd, zoals bij een blaasbalg. Bhastrika is een klassieke pranayama, vermeld in de Gheranda-samhita, en een van de meest intensieve ademoefeningen met een positieve invloed op de gezondheid. De klassieke yogahandboeken roemen bhastrika als de beste voorbereiding op pratyahara (terugtrekking van de zintuigen) en dharana (concentratie). De intensivering van deze pranayama, waarbij men nadi sodhana pranayama volledig dient te beheersen, is voorbehouden aan gevorderde yogi's en kan beter onder begeleiding gebeuren om hartkloppingen tijdens het oefenen en emfysemische longproblemen te voorkomen. De juiste uitvoering van bhastrika verbetert echter de bloedsomloop, versterkt het longweefsel en kent tal van andere gezondheidsvoordelen. Bovenal activeert bhastrika de chakra's, met name de muladhara (wortelchakra) en manipura chakra (zonnevlecht).

Inhoud


Oorsprong van bhastrika pranayama (blaasbalg)

Het Sanskriet-woord bhastrika betekent 'blaasbalg'. Zoals de smid met een blaasbalg het vuur aanwakkert om het ijzer te smeden, zo stimuleert de yogi met deze ademoefening (pranayama) het vuur van de spijsvertering en de stofwisseling. De Gheranda-samhita is in soortgelijke bewoordingen vol lof over deze klassieke ademoefening uit de hatha yoga en voegt er vrij vertaald aan toe: 'Wie bhastrika beheerst, zal nooit bezocht worden door ziekten en kwalen'.

Voorbereidende ademoefeningen

De basis van bhastrika is de volledige yoga-ademhaling, gecompleteerd door nadi sodhana pranayama, die beide als belangrijke voorbereidende yoga-ademoefeningen moeten worden beschouwd.

Siddhasana met jnana mudra / Bron: Jemasty, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Siddhasana met jnana mudra / Bron: Jemasty, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Techniek

Zorg ervoor dat de neusgaten schoon en open zijn. Zoals vermeld is bhastrika een pranayama voor gevorderden. Zonder een gedegen voorbereiding van enkele maanden met behulp van de volledige yoga-ademhaling en nadi sodhana pranayama is het onverstandig om aan bhastrika te beginnen. De hieronder beschreven uitvoering is gebaseerd op een aantal rondes of ademstoten voor 'beginners'. Degenen die intensiever met bhastrika aan de gang willen, kunnen beter een ervaren yogaleraar om advies en begeleiding vragen.

Fase I

  1. Ga in padmasana (lotushouding) of siddhasana (voltooide houding). Plaats de handen op de knieën en in jnana mudra. Vergeet jalandhara bandha (kinslot) niet.
  2. Sluit de ogen en richt de aandacht op de manipura chakra (solar plexus, zonnevlecht of navelchakra).
  3. Adem snel en krachtig in. Zodra de longen helemaal vol zijn, ademt u net zo snel en krachtig uit tot de longen leeg zijn. Adem daarbij door de neus, die dus open moet zijn. Het geluid dat daarbij gemaakt wordt, doet denken aan de blaasbalg van een smid. Een in- en uitademing is één bhastrika. Adem conform de volledige yoga-ademhaling. Leid de adem dus eerst naar de buik.
  4. Doe maximaal 10 tot 15 bhastrika's. Hoe snel u dat doet, is in het begin niet belangrijk. Na verloop van tijd kunt u het aantal bhastrika's per minuut wat opvoeren (maximaal 10-15). Laat u niet leiden door haast om te presteren. Oefen naar capaciteit.
  5. Haal vervolgens een keer langzaam en diep adem. Houd de adem in (antara kumbhaka) zodra de longen vol zijn en concentreer u op de muladhara chakra. Vergeet daarbij mula bandha (anus en onderste buikspieren intrekken) niet. Na drie tot vijf seconden ademt u weer uit.
  6. Begin daarna aan de volgende ronde bhastrika's (10-15). Doe niet meer dan drie rondes per keer.
  7. Ontspan u in savasana (lijkhouding).

Fase II

  1. Ga in padmasana (lotushouding) of siddhasana (voltooide houding) en volg de aanwijzingen in stap 1 en 2 van fase I op.
  2. Sluit het linkerneusgat met behulp van vishnu mudra. Houd daarbij de middel- en wijsvinger in de handpalm (rechterhand), waarna u met de duim het rechterneusgat en met de ringvinger en pink het linkerneusgat dichtdrukt. Druk de vingers op het vlezige gedeelte boven de neusvleugels en onder het neusbeen. Gebruik de vingertoppen, niet de nagels.
  3. Adem 10 tot 15 keer snel en krachtig in en uit door het rechterneusgat, waarbij het geluid op een blaasbalg lijkt, eveneens volgens de volledige yoga-ademhaling (zie fase I).
  4. Sluit het rechterneusgat.
  5. Adem snel en krachtig in en uit door het linkerneusgat, waarna u door beide neusgaten langzaam enkele keren in- en uitademt met antara kumbhaka, zoals in fase I (volledige yoga-ademhaling).
  6. Herhaal deze bhastrika-ronde drie keer en breng de longen en het middenrif tot rust.
  7. Rust uit in savasana (lijkhouding).

Gevaren van bhastrika pranayama

Wees voorzichtig als u met een hart- en vaatziekte kampt of longklachten hebt. De pompende ademhaling zorgt voor een enorme toename van energie (prana) in het lichaam. Bhastrika is een van de krachtigste yoga-ademoefeningen, maar kan schadelijke gevolgen hebben voor het hart (ritmestoornissen); deze effecten zijn reversibel zodra de oefening wordt gestaakt.

Hartproblemen en emfysemische klachten

Met de longen is het in dat opzicht anders gesteld. Longweefsel is teer en bij een onjuiste uitvoering van bhastrika kunnen er emfysemische klachten ontstaan, die onomkeerbaar zijn. Om die reden is het raadzaam bhastrika sowieso onder begeleiding van een ervaren yogaleraar te oefenen... en na eerst professioneel medisch advies te hebben ingewonnen als u hart- en longproblemen hebt. Dat geldt beslist voor degenen die deze ademoefening met behulp van het bovengenoemde milde stappenplan willen intensiveren.

Fysiologische uitwerking van bhastrika pranayama

Fase II van bhastrika is krachtiger dan fase I, die dan ook eerst volledig beheerst moet worden. Gevorderde yogi's gaan tot 50-60 ademstoten per minuut, maar dat is dan ook het maximum. De basis van bhastrika is de volledige yoga-ademhaling, er kan niet genoeg op gewezen worden. Mensen die door een structureel verkeerde ademhaling toch al moeite hebben met de buikademhaling, als onderdeel ervan, mogen niet beginnen aan bhastrika en moeten eerst de rustgevende basisademhaling onder de knie krijgen.

Buikademhaling

Zonder de juiste buikademhaling veroorzaakt bhastrika verkeerde effecten. Het betreft immers een hyperventilatie-proces. Het bloed raakt O2 verzadigd, waarbij CO2 in grotere mate wordt uitgeademd. Hierdoor veranderen de pH en de CO2-spiegel tijdens de oefening. Het blokkeren (kumbhaka) van de adem na een bhastrika-ronde herstelt de CO2-spiegel in het bloed. Dankzij de versnelde ademhaling schenkt bhastrika nieuwe levensenergie (toevloed van prana), met name als de concentratie gericht is op de zonnevlecht of navelchakra (manipura chakra).

OM-symbool / Bron: Brenkee, PixabayOM-symbool / Bron: Brenkee, Pixabay

Aandachtspunten

Bouw bhastrika goed op, ga niet te snel of overhaast te werk. Laat dat een gulden regel zijn voor hen die in alles te prestatiegericht zijn. Respecteer de richtlijnen die in de beschrijvingen van de twee fases zijn vermeld. Wend u tot een ervaren yogaleraar als u bhastrika intensiever wilt beoefenen.

Longvolume

Bij de juiste uitvoering neemt het longvolume en de elasticiteit van het longweefsel toe. Richt de aandacht bij het in- en uitademen op de zonnevlecht (manipura chakra), en tijdens kumbhaka op de muladhara chakra (wortelchakra) tussen de anus en de geslachtsorganen.

UItwerking

Deze ademhaling heeft bij de juiste beoefening veel voordelen. Niet alleen worden de buikspieren getraind, ook de lever, de milt en de alvleesklier krijgen een stevige massage. Bhastrika laadt lichaam en geest op met prana (levensenergie), wat zich uit in meer vitaliteit en mentale spankracht. Ook de bloedsomloop wordt beter, de longen elastischer en de stofwisseling krijgt een boost. Verder activeert bhastrika de chakra's, met name de manipura en muladhara chakra.

Gezondheidseffecten van bhastrika pranayama (blaasbalg)

Bhastrika pranayama heeft een therapeutische en ondersteunende, maar niet per definitie een genezende uitwerking op onder andere de volgende klachten, kwalen en aandoeningen:

Lees verder

© 2015 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Energie volgens de traditionele Indiase geneeskundeAyurveda is in India de meest toegepaste geneeswijze en houdt zich bezig met de persoon in plaats van de ziekte. Belangr…
Pranayama  bewustwording van de yoga-ademhalingPranayama bewustwording van de yoga-ademhalingDe ademhaling is als een blaasbalg, waarbij de buik en borstkas een deinende beweging maken in het ritme van de in- en u…
De verschillende soorten yogaDe verschillende soorten yogaDe oudste geschriften over yoga dateren uit de derde eeuw voor Christus, maar vooral sinds de tweede helft van de twinti…
Ademoefeningen  jalandhara bandha (kinslot)Ademoefeningen jalandhara bandha (kinslot)In de hatha yoga maakt men gebruik van bandha's of 'klemmen'. Volgens de yogafilosofie zijn ze bedoeld om de pranastrome…
Ademoefeningen  sitali (pranayama)Ademoefeningen sitali (pranayama)Tijdens deze pranayama is de uitgestoken tong buisvorming gekruld, de lippen om de tong geklemd. Gedurende de inademing…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: GDJ, Pixabay
  • 'Light on Yoga', B.K.S. Iyengar, George Allen & Unwin Ltd., London
  • 'Yoga und Medicin', Jurg Wunderli, Fink Verlag, Stuttgart
  • 'Textbook of Yoga', J. Feuerstein, Hutchinson, London
  • 'Pranayama', André van Lysebeth, Uitgeverij Ankh-Hermes, Deventer
  • Afbeelding bron 1: Jemasty, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Brenkee, Pixabay

Reageer op het artikel "Ademoefeningen bhastrika pranayama (blaasbalg)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 31-05-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Spiritueel
Special: Hatha yoga (pranayama)
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!