Kattenkrabziekte: Huidletsels en gezwollen lymfeklieren

Kattenkrabziekte: Huidletsels en gezwollen lymfeklieren De kattenkrabziekte is een goedaardige bacteriële infectie met de Bartonella-bacteriën. De besmetting gebeurt het vaakst door een krab van een geïnfecteerde kat, die overigens zelf niet ziek is. De patiënt heeft hierbij een regionale, chronische lymfeklierontsteking in combinatie met huidletsels. Deze milde infectie maakt mensen met een gezond immuunsysteem bijna niet ziek, maar patiënten die een zwak immuunsysteem hebben, vertonen meestal wel (ernstige) symptomen. De infectieziekte valt goed te behandelen, maar de behandeling verloopt moeilijker indien de infectie zich uitbreidt naar andere orgaansystemen. Door enkele maatregelen te nemen, lopen mensen minder risico om de infectie te krijgen.

Synoniemen kattenkrabziekte

De kattenkrabziekte (CSD) is eveneens gekend onder deze synoniemen:
  • Bartonellose
  • Cat-scratch disease
  • Cat-scratch fever
  • Cat-scratch koorts
  • Kattekrabziekte
  • Lymphogranuloma benignum
  • Lymphoreticulosis benigma
  • Subacute regionale lymfadenitis

Epidemiologie aandoening

Volgens Emedicine is de kattenkrabziekte wereldwijd één van de meest voorkomende oorzaken van chronische lymfadenopathie bij kinderen en adolescenten. De ziekte is vooral te vinden in gebieden met een warm en vochtig klimaat. De ziekte kent mogelijk een mannelijke voorliefde, omdat mannen ruwer met katten spelen dan vrouwen, maar andere onderzoeken melden een gelijke verhouding tussen mannen en vrouwen. Tot slot lopen patiënten met een verzwakt immuunsysteem een hoger risico om de ziekte te ontwikkelen.

Oorzaken bacteriële infectie: Bacterie door verspreiding van katten

De staafvormige gramnegatieve bacterie Bartonella henselae veroorzaakt de infectieziekte bij de mens. Er zijn 25 soorten Bartonella, waarvan minstens 8 in staat zijn om mensen te besmetten. De verspreiding van de bacterie gebeurt via de krab van een geïnfecteerde kat (meestal een jonge kitten onder de 12 maanden) of door een ander geïnfecteerd scherp voorwerp. Tevens verspreidt de infectie zich door blootstelling aan kattenvlooien. Daarnaast zorgt het contact met besmet speeksel op beschadigde huid (open wonde) ook voor de bacteriële infectie. Tot slot komt het geïnfecteerde speeksel mogelijk terecht in de slijmvliezen, zoals de neus, de mond en de ogen, waar het eveneens resulteert in de symptomen van de ziekte.

Symptomen: Gezwollen lymfeklieren en huidletsels

Drie (3) tot tien (10) dagen nadat de patiënt is gekrabt, verschijnen de symptomen. Bij de patiënt ontwikkelen zich huidletsels op de krabplaats. Deze papules, knobbeltjes of puisten zijn roodbruin en hebben een grootte van 3 tot 5 mm. De huidletsels zijn meestal het eerste symptoom van de ziekte. Na ongeveer één tot drie weken ontwikkelt de patiënt pijnlijke gezwollen lymfeklieren (lymfadenopathie) in de buurt van de plaats van de krab of beet (vooral de oksels en de hals, soms ook de nek of lies). Hij voelt zich bovendien niet goed (malaise), hij is vermoeid en hij heeft hoofdpijn. Soms verschijnt een patiënt eveneens met koorts. Af en toe heeft hij keelpijn, heeft hij weinig zin om te eten en verliest hij daardoor gewicht. De kattenkrabziekte tast mogelijk vele orgaansystemen aan zoals de lymfeknopen, de ogen (neuroretinitis), de hersenen (encefalopathie), de huid (bacillaire angiomatose, erythema nodosum (acuut ontstane pijnlijke rode onderhuidse zwelling met pijnlijke knobbeltjes), erythema multiforme), de longen (longontsteking (pneumonie: ontsteking onderste luchtwegen) en de botten (artritis en osteomyelitis). Bij de ontsteking van de lymfeklieren komen soms gezwollen oksels en pijn aan de oksel voor.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts voert een grondig lichamelijk onderzoek uit bij de patiënt. Hierbij is een anamnese, een grondig vraaggesprek, onontbeerlijk. De arts merkt tevens de zichtbare symptomen op waaronder gezwollen lymfeklieren (lymfadenopathie) en de kras of beet van een krab. Bij een lichamelijk onderzoek is een vergrote milt (in medische termen gekend als splenomegalie) ook mogelijk.

Diagnostisch onderzoek

Een speciaal bloedonderzoek bevestigt de diagnose, al is deze wel moeilijk te stellen. Daarom gebeurt vaak nog een lymfeklierbiopsie om andere oorzaken van gezwollen klieren uit te sluiten.

Differentiële diagnose

De arts verwart de kattenkrabziekte vaak met volgende aandoeningen:

Behandeling

Bij milde symptomen, die voorkomen bij de kattenkrabziekte, is medicatie veelal onnodig. Bij ergere symptomen en bij hiv- of aidspatiënten (die een verzwakt immuunsysteem hebben) schrijft de arts antibiotica voor.

Prognose

De prognose van de kattenkrabziekte is veelal uitstekend waardoor de meeste patiënten met een gezond immuunsysteem spontaan herstellen. Lymfadenitis (ontsteking van de lymfeklieren) verdwijnt meestal ook spontaan na twee tot vier maanden, maar bij sommige patiënten is dit pas na twee jaar. Bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem of met een onderliggende aandoening is een antibioticabehandeling vereist om eveneens volledig te herstellen.

Rode ogen bij conjunctivitis / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Rode ogen bij conjunctivitis / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Complicaties van de kattenkrabziekte

Bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem ontstaan mogelijk complicaties waaronder encefalopathie, neuroretinitis, osteomyelitis en het Parinaud-syndroom (oogaandoening: granulomateuze conjunctivitis met adenopathie). Deze ontstaan vooral indien de patiënt geen (tijdige) behandeling krijgt.

Preventie ziekte

Op diverse manieren valt de ziekte te voorkomen. Vooreerst zorgt een katteneigenaar er voor dat zijn of haar kat regelmatig een behandeling tegen vlooien krijgt. Daarnaast is ruw spelen afgeraden. Na het spelen met de kat, wast de persoon bovendien best zijn of haar handen. Als een kat daarnaast laat merken dat ze liever alleen is en geen aandacht wil, dan dwingt de persoon ook geen aandacht af, omdat dit mogelijk een krab of beet van een geïnfecteerde kat verhoogt. Tot slot is het beter om een kat binnen te houden.

Lees verder

© 2016 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
KattenkrabziekteKattenkrabziekteDe kattenkrabziekte (vroeger geschreven als kattekrabziekte) wordt veroorzaakt door de krab van een kat of door het prik…
Kattenkrabziekte: symptomen, oorzaak en behandelingKattenkrabziekte: symptomen, oorzaak en behandelingKattenkrabziekte, ook wel lymphoreticulosis benigna, lymphogranuloma benignum, cat-scratch fever of cat-scratch disease…
Kattenkrabziekte: wat valt er over te weten?Kattenkrabziekte: wat valt er over te weten?Kattenkrabziekte is een infectie die kan optreden na de krab of de beet van een (jonge) kat. De meeste mensen merken er…
Gezwollen oksels: Oorzaken en behandeling van okselzwellingGezwollen oksels: Oorzaken en behandeling van okselzwellingHeel wat aandoeningen en infecties veroorzaken een gezwollen oksel of gezwollen oksels, zoals brucellose, suikerziekte o…

Granulomatose met polyangiitis (Wegener): Auto-immuunziekteGranulomatose met polyangiitis (Wegener): Auto-immuunziekteGranulomatose met polyangiitis is een zeldzame aandoening waarbij bloedvaten ontstoken zijn (vasculitis). Dit leidt tot…
Brucellose: Bacteriële infectie met griepachtige symptomenBrucellose: Bacteriële infectie met griepachtige symptomenBrucellose is een infectieziekte veroorzaakt door de brucella-bacterie, die vooral in rundvee in de landen rond de Midde…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bogitw, Pixabay
  • Bartonella, https://en.wikipedia.org/wiki/Bartonella, geraadpleegd op 23 april 2016
  • Cat Scratch Fever, http://www.healthline.com/health/cat-scratch-diseasegeraadpleegd op 23 april 2016
  • Catscratch Disease Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/214100-clinical#showallgeraadpleegd op 23 april 2016
  • Catscratch Disease Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/214100-differentialgeraadpleegd op 23 april 2016
  • Catscratch Disease, http://emedicine.medscape.com/article/214100-overview#showallgeraadpleegd op 23 april 2016
  • Cat-scratch disease, https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001614.htmgeraadpleegd op 23 april 2016
  • Cat-scratch disease: a wide spectrum of clinical pictures, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4495109/geraadpleegd op 23 april 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 23 april 2016
  • What is cat scratch disease article, http://www.medicinenet.com/what_is_cat_scratch_disease-page2/views.htmgeraadpleegd op 23 april 2016
  • Afbeelding bron 1: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 06-04-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.