InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Meningokokken: symptomen en behandeling meningokokkenziekte

Meningokokken: symptomen en behandeling meningokokkenziekte

Meningokokken: symptomen en behandeling meningokokkenziekte Meningokokken (Neisseria meningitidis) zijn bacteriën die ernstige infecties zoals meningitis (hersenvliesontsteking) kunnen veroorzaken. Meningokokkenziekte is een acute bacteriële infectie die binnen enkele uren de dood kan veroorzaken als deze niet op tijd wordt herkend en behandeld. Er zijn verschillende groepen, ook wel stammen of typen genoemd, van meningokokkenbacteriën. Niet alle typen zijn schadelijk en sommige komen gewoon bij iedereen voor in de neus- en keelholte. Ziekte door serogroep B komt in Nederland het meest voor. Bij meningokokkenziekte kan een kind of volwassene in rap tempo erg ziek worden. Er worden twee vormen van meningokokkenziekte onderscheiden: meningitis (hersenvliesontsteking) en sepsis (bloedvergiftiging). Hoewel de meerderheid van de slachtoffers volledig zal herstellen, zal 10% van de geïnfecteerden sterven en ongeveer 20% zal er blijvende beperkingen aan overhouden, variërend van leermoeilijkheden, zicht- en gehoorproblemen, lever- en nierfalen, etc.

Wat zijn meningokokken?

Meningokokken zijn een soort bacteriën die ernstige infecties veroorzaken. De meest voorkomende infectie is meningitis (hersenvliesontsteking), een ontsteking van het dunne weefsel dat de hersenen en het ruggenmerg omringt. Meningokokken kunnen ook andere problemen veroorzaken, waaronder sepsis (bloedvergiftiging). Dit worden invasieve ziekten genoemd. Meningokokkenziekte is een verzamelnaam voor ziekten die worden veroorzaakt door de meningokok. Een andere benaming is meningokokkose.

Vóórkomen

Jaarlijks komen in Nederland ongeveer 100 gevallen van meningokokken aan het licht.

Oorzaken meningokokkenziekte

Neisseria meningitidis

Bacteriën genaamd Neisseria meningitidis veroorzaken meningokokkenziekte. Ongeveer 1 op de 10 mensen heeft deze bacteriën in de neus en keel zonder tekenen of symptomen van ziekte; dit wordt 'een drager' genoemd. Maar soms dringen de bacteriën het lichaam binnen en veroorzaken ze bepaalde ziektes, die bekend staan ​​als meningokokkenziekte.

Typen of soorten

Er zijn vijf serogroepen (typen) van Neisseria meningitidis, A, B, C, W en Y, die de meeste ziekten wereldwijd veroorzaken. Ziekte door serogroep B komt in Nederland het meest voor.

Verspreiding naar anderen

Mensen verspreiden de meningokok naar andere mensen door respiratoire en keelsecreties (speeksel of spuug) door het inademen van kleine druppeltjes (bijvoorbeeld door hoesten), of via direct contact zoals zoenen. Gelukkig zijn ze niet zo besmettelijk als ziektekiemen die verkoudheid of griep veroorzaken.

Risicofactoren

Bepaalde mensen lopen een verhoogd risico op meningokokkenziekte. Sommige risicofactoren zijn onder meer:
  • Leeftijd. Meningokokkenziekte komt vaker voor bij baby's en kinderen tot 5 jaar, tieners, adolescenten en jongvolwassenen (15-25 jaar).
  • Scholen en instellingen. Besmettelijke ziekten verspreiden zich gemakkelijker waar grote groepen mensen bij elkaar komen.
  • Bepaalde medische aandoeningen. Bepaalde medische aandoeningen verhogen het risico op meningokokkenziekte, bijvoorbeeld mensen met de longziekte COPD, diabetes, hiv-infectie, verminderde werking van milt, kanker, levercirrose en nierfalen of nierinsufficiëntie (onvoldoende werking van de nieren).
  • Reizen. Reizen naar endemische gebieden.
  • Leefstijl. Mensen die rokers of meeroken en mensen die intraveneus (via een ader) drugs gebruiken lopen meer risico.

Symptomen meningokokkenziekte

Symptomen van meningokokkenziekte kunnen zich aanvankelijk presenteren als een griepachtige ziekte en daarna snel verergeren. De twee meest voorkomende soorten meningokokkeninfecties zijn meningitis en septikemie (sepsis of bloedvergiftiging). Beide soorten infecties zijn zeer ernstig en kunnen binnen enkele uren dodelijk zijn.

Hersenvliesontsteking door meningokok

Hersenvliesontsteking of meningitis die wordt veroorzaakt door de Neisseria meningitidis wordt meningokokkenmeningitis genoemd. Wanneer iemand meningokokkenmeningitis heeft, infecteren de bacteriën de beschermende membranen die de hersenen en ruggenmerg bedekken, wat zwelling veroorzaakt. De meest voorkomende symptomen zijn:

Pasgeborenen en baby's hebben misschien niet de klassieke symptomen, of het kan moeilijk zijn om de klassieke symptomen van koorts, hoofdpijn en nekstijfheid op te merken. In plaats daarvan kunnen baby's suf of inactief zijn, geïrriteerd zijn, moet de baby overgeven of eet hij slecht. Bij jonge kinderen kunnen artsen de reflexen van het kind beoordelen op tekenen van meningitis.

Bloedvergiftiging door meningokokken

Een bloedvergiftiging die wordt veroorzaakt door Neisseria meningitidis wordt meningokokkensepticemie genoemd. Wanneer iemand meningokokkensepticemie heeft, komen de bacteriën in de bloedbaan en vermenigvuldigen ze, en beschadigen ze de wanden van de bloedvaten. Dit veroorzaakt bloedingen in de huid en organen. Symptomen kunnen bestaan uit:

Onderzoek en diagnose

Meningokokkenziekte is zeer ernstig en kan binnen enkele uren dodelijk zijn. Vroegtijdige diagnose en behandeling zijn daarom erg belangrijk. Meningokokkenziekte kan moeilijk te diagnosticeren zijn, omdat de tekenen en symptomen vaak vergelijkbaar zijn met die van andere ziekten. Bij vermoeden van meningokokkenziekte, wordt ene ruggenprik uitgevoerd. Als er Neisseria meningitidis-bacteriën in de monsters zitten, kan in het laboratorium de bacteriën op kweek worden gezet. Door de bacteriën in het laboratorium te laten groeien, kunnen artsen het specifieke type bacteriën identificeren dat de infectie veroorzaakt. Daarna kan worden bepaald welk antibioticum het best werkt.

Meningokokkenziekte behandelen met antibiotica / Bron: Stevepb, PixabayMeningokokkenziekte behandelen met antibiotica / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling meningokokkenziekte

Meningokokkenziekte wordt behandeld met een aantal effectieve antibiotica. Het is belangrijk dat de behandeling zo snel mogelijk aanvangt. Bij vermoeden van meningokokkenziekte krijg je meteen antibiotica. Afhankelijk van hoe ernstig de infectie is, kunnen mensen met meningokokkenziekte andere behandelingen nodig hebben, waaronder:
  • Ademhalingsondersteuning
  • Medicijnen voor de behandeling van lage bloeddruk
  • Wondverzorging voor delen van het lichaam met beschadigde huid

Complicaties

Zelfs bij behandeling met antibiotica zullen 10 tot 15 van de 100 mensen met een meningokokkenziekte hieraan komen te overlijden. Ongeveer 11 tot 19 op 100 overlevenden zullen langdurige beperkingen hebben, zoals verlies van ledematen, doofheid, problemen met het zenuwstelsel of hersenbeschadiging.

Meningokokken vaccinatie

Vaccinatie tegen meningokokken type C (MenC) maakt in Nederland sinds 2002 deel uit van het Rijksvaccinatieprogramma. Vanaf 2018 is het vaccinatieprogramma tegen meningokokken uitgebreid met vaccinatie tegen typen A, W en Y. Anno 2018 is meningokokken B het meest voorkomende type. Er is sinds een vaccin tegen meningokokken B, maar deze is nog niet opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Een combinatievaccin tegen meningokokkengroep A, C, W en Y wordt soms aan reizigers geadviseerd die naar landen gaan waar deze meningokokkensoorten veel voorkomen. Zoals met elk vaccin zijn meningokokkenvaccins niet 100% effectief. Dit betekent dat er nog steeds een kans bestaat dat je een meningokokkenziekte kunt ontwikkelen na vaccinatie.

Lees verder

© 2018 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Meningokokken infectie: symptomen, diagnose, behandelingMeningokokken infectie: symptomen, diagnose, behandelingEen meningokokken infectie is een bacteriële infectie, waarbij vroege diagnose en behandeling cruciaal zijn. Behalve de…
Meningokokken C; verraderlijk en dodelijkMeningokokken C; verraderlijk en dodelijkIn het vaccinatieprogramma van de overheid is sinds september 2002 de inenting tegen Meningkokken C opgenomen, een ernst…
Meningokokkenziekte: Sepsis en meningitis door bacteriënMeningokokkenziekte: Sepsis en meningitis door bacteriënMeningokokkenziekte (meningokokkemie) is een ernstige besmettelijke aandoening veroorzaakt door meningokokken, een type…
Kinderziekten met vlekjes op de huid, blaasjes, huiduitslagKinderziekten met vlekjes op de huid, blaasjes, huiduitslagKinderziekten met vlekjes op de huid, blaasjes, huiduitslag zijn: waterpokken, mazelen, de vijfde ziekte, de zesde ziekt…
Hersenvlies- en hersenontstekingDe bacteriële meningitis, in de volksmond beter bekendonder de term nekkramp, is een ziektebeeld dat zo nu en dan in (be…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/RicardoImagen
  • CDC. Meningococcal Disease. Meningococcal Disease. https://www.cdc.gov/meningococcal/about/index.html (ingezien op 11-12-2018)
  • KNVM. Wat is meningokokkenziekte? https://www.knvm.org/vaccinologie/overige-vaccinaties/meningokokkenl (ingezien op 11-12-2018)
  • Medline Plus. Meningococcal Infections. https://medlineplus.gov/meningococcalinfections.htmll (ingezien op 11-12-2018)
  • Medisch Contact. Sterke toename ziekte door meningokokken-W-bacterie. l (ingezien op 11-12-2018)
  • Meningococcal.org.au. Meningococcal disease. http://www.meningococcal.org.au/new-page-1/l (ingezien op 11-12-2018)
  • RIVM. Meningokokken. http://www.rivm.nl/Onderwerpen/M/Meningokokkenl (ingezien op 11-12-2018)
  • RIVM. Meningokokken B-vaccinatie. http://www.rivm.nl/Onderwerpen/V/vaccinaties_op_maat/Meningokokken_B_vaccinatie (ingezien op 11=2-2018)
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Meningokokken: symptomen en behandeling meningokokkenziekte"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 10-08-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Infectieziekten
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!