Fototherapie (behandeling via licht) voor psoriasis: Soorten
Fototherapie (behandeling via licht) is inzetbaar voor het behandelen van veel huidziekten waaronder matige tot ernstige psoriasis of psoriasis die niet reageert op andere behandelingen. Bij fototherapie wordt gebruik gemaakt van ultraviolet (UV) licht dat op de huid schijnt. Hierdoor verminderen of verdwijnen de omvang, jeuk en het uiterlijk van psoriasisplaques. Fototherapie geneest psoriasis niet, maar helpt patiënten om de huidziekte onder controle te krijgen, wat de kwaliteit van leven verbetert. Fototherapie vermindert een huidontsteking en vertraagt de productie van huidcellen. Naast de vele voordelen zijn er ook enkele bijwerkingen gekoppeld aan deze behandelmethode, zoals een verhoogd risico op het ontwikkelen van huidkanker.- Fototherapie bij psoriasis: Werkingsmechanismen en fysiologische effecten
- Hoe fototherapie de psoriasisplaques beïnvloedt
- Fysiologische responsen op UV-licht bij psoriasisbehandeling
- Indicatie
- Tegenindicatie
- Procedure van lichttherapie voor behandeling van psoriasis
- Effectiviteit van fototherapie op de huid
- Soorten behandeling via licht
- Balneofototherapie
- Breedband UVB
- Laser UVB
- Lichtarm of lasertherapie op een laag niveau (koude laserbehandeling)
- Orale PUVA
- Pulserende kleurstoflaser (PDL)
- Smalband UVB
- Topische PUVA
- UVB-fototherapie thuis
- Prognose van chronische huidziekte
- Langetermijneffecten van fototherapie voor psoriasisbehandeling
- Verbetering van symptomen op de lange termijn
- Risico's van langdurige blootstelling aan UV-licht
- Bijwerkingen van behandeling via UV-stralen
- Fototherapie: Combinatie met andere behandelingen voor psoriasis
- Combinatie met topische therapieën
- Systemische behandelingen in combinatie met fototherapie
- Toepassing van fototherapie bij verschillende vormen van psoriasis
- Fototherapie bij plaque-psoriasis
- Fototherapie bij flexurale psoriasis
- Fototherapie bij nagelpsoriasis
- Toekomstige vooruitzichten voor fototherapie in de behandeling van psoriasis
- Nieuwe technologieën in fototherapie voor psoriasisbehandeling
- Gebruik van fototherapie in combinatie met genetisch advies
- Praktische tips voor het leven met fototherapie bij psoriasis
- Ken de verschillende soorten fototherapie
- Bereid je goed voor op de behandeling
- Bescherm je huid tijdens en na de behandeling
- Houd je arts op de hoogte van je voortgang
- Misvattingen rond fototherapie (behandeling via licht) voor psoriasis: Soorten
- Alle soorten fototherapie zijn hetzelfde
- Fototherapie is altijd pijnloos
- Fototherapie is niet effectief voor zware gevallen van psoriasis
- Fototherapie geneest psoriasis volledig
- Fototherapie heeft geen bijwerkingen
- Alle patiënten reageren hetzelfde op fototherapie
- Fototherapie is de enige behandeling voor psoriasis
Fototherapie bij psoriasis: Werkingsmechanismen en fysiologische effecten
Fototherapie is een belangrijke behandelingsoptie voor psoriasis, een huidaandoening die gekarakteriseerd wordt door ontstoken, schilferende huidplekken. Dit behandelproces maakt gebruik van specifieke lichtbronnen, voornamelijk ultraviolet (UV) licht, om de symptomen van psoriasis te verminderen en te beheersen. In dit gedeelte worden de werkingsmechanismen van fototherapie onderzocht, evenals de fysiologische effecten op de huid.Hoe fototherapie de psoriasisplaques beïnvloedt
Fototherapie werkt door het gebruik van UV-licht, dat inwerkt op de huid om de snelle productie van huidcellen die bij psoriasis wordt veroorzaakt, te vertragen. UV-licht beïnvloedt de cellulaire processen in de huid, waardoor het ontstekingsniveau wordt verlaagd. Dit resulteert in een afname van de roodheid, schilfering en jeuk die typisch zijn voor psoriasisplaques.Fysiologische responsen op UV-licht bij psoriasisbehandeling
De huid reageert op UV-licht door de productie van bepaalde stoffen te bevorderen, zoals endorfines, die de pijn en jeuk verlichten. UV-licht kan ook de activiteit van immuuncellen in de huid verminderen, wat het ontstekingsproces afremt. Dit draagt bij aan het verminderen van de zichtbare symptomen van psoriasis.Indicatie
Een arts of huidspecialist beveelt een behandeling via licht aan als crèmes en lotions niet voldoende zijn om de symptomen van psoriasis onder controle te houden. Patiënten met matige tot ernstige psoriasis hebben baat bij de behandeling via licht. Bij matige psoriasis treft de aandoening drie tot tien procent van het lichaam, terwijl ernstige psoriasis meer dan 10 procent van het lichaam aantast.
Zwangere vrouwen mogen geen fototherapie krijgen / Bron: PublicDomainPictures, PixabayTegenindicatie
De arts moet altijd op de hoogte zijn van het gebruik van eventuele huidige supplementen of medicijnen voordat de patiënt fototherapie kan krijgen. Patiënten die medicijnen en zelfzorgtoevoegingen gebruiken die de huid gevoeliger maken voor UV-straling, mogen geen fototherapie ondergaan.Deze lichtgevoelige medicijnen omvatten:
- anticonceptiva antihistaminica (medicijnen voor het behandelen van een allergische reactie) diuretica (plaspillen) sulfagemedicijnen
Ook moeten bepaalde mensen een behandeling via licht voor psoriasis vermijden:
- patiënten met bekende lichtgevoeligheidsproblemen patiënten met een geschiedenis van huidkanker, zowel een melanoom als een niet-melanoom patiënten met een zwak immuunsysteem patiënten met lupus (chronische auto-immuunaandoening) zwangere vrouwen
Procedure van lichttherapie voor behandeling van psoriasis
Het hele lichaam of een deel daarvan wordt behandeld via fototherapie, afhankelijk van de getroffen gebieden. Voor de behandeling beschermt de arts de gevoelige huidgebieden, zoals de ogen en geslachtsorganen. Meestal zijn meerdere sessies vereist om geleidelijk de hoeveelheid tijd te vergroten dat de huid wordt blootgesteld aan UV-licht en om de huid de tijd te geven om te helen. Patiënten ondergaan meestal drie tot vijf fototherapiesessies per week gedurende twee à drie maanden. Patiënten zien meestal een verbetering binnen twee tot vier weken, afhankelijk van het type behandeling via licht. De gemiddelde remissietijd is drie tot twaalf maanden.Fototherapie voor de behandeling van psoriasis verhoogt het risico op huidkanker, daarom adviseren artsen om het levensduurgebruik van psoraleen-en-ultraviolet-A-fototherapie (PUVA) te beperken tot 150 sessies.
Effectiviteit van fototherapie op de huid
Fototherapie is effectief in het verminderen of verwijderen van de symptomen van psoriasis. Naar schatting drie op de vier patiënten die gebruik maken van smalband ultraviolet B therapie (UVB), het meest voorkomende type behandeling, krijgen een heldere huid door de fototherapie. Dit duurt minimaal zes maanden. Smalband UVB behandelingen zijn effectief tegen acute psoriasis guttate (druppelpsoriasis). 50-90% van de patiënten met psoriasis merkt hierdoor een zichtbare verbetering of een volledige vermindering van de symptomen.Soorten behandeling via licht
Er zijn veel verschillende soorten fototherapie voor psoriasis, waaronder verschillende soorten licht en apparatuur. Een arts kiest een type op basis van de volgende factoren:- de aangetaste lichaamsdelen van de patiënt de algehele gezondheid van de patiënt de ernst van de psoriasis de hoeveelheid van het lichaam die door psoriasis aangetast is het huidtype van de patiënt
Twee types UV-licht zijn bruikbaar bij fototherapie voor de behandeling van de chronische huidziekte.
- UVA: heeft een lange golflengte. Het gaat door glazen ramen en dringt door tot diepere huidlagen. Patiënten moeten UVA-behandelingen gebruiken in combinatie met psoraleen, waardoor de huid ontvankelijker wordt voor UVA-stralen. UVB: heeft een kortere golflengte. Het bereikt alleen de bovenste huidlagen en vereist geen psoraleen.
Volgende soorten fototherapie voor psoriasis zijn mogelijk.
Balneofototherapie
De patiënt ondergaat fototherapie tijdens het baden in warm water met specifieke substanties gedurende twintig minuten. De huid wordt blootgesteld aan kunstmatig UV-licht tijdens het baden, of onmiddellijk daarna. Het bad bevat vaak een oplossing gemaakt van keukenzout of Dode Zee zout.Breedband UVB
Breedband fototherapie is de oudste vorm van behandeling via licht voor psoriasis. Het gebruikt een bredere golflengte dan smalbandtherapie.Laser UVB
Lasertechnieken gebruiken een kleinere, meer gerichte straal UVB-licht. Artsen opteren voor deze techniek wanneer psoriasis minder dan vijf procent van het lichaam aantast.Lichtarm of lasertherapie op een laag niveau (koude laserbehandeling)
Deze therapie wordt gebruikt voor andere vormen van ontsteking en chronische pijn.Orale PUVA
Bij orale PUVA neemt een patiënt voor de therapie pillen die psoraleen bevatten. Deze behandeling is nuttig bij zeer dikke plaques.Pulserende kleurstoflaser (PDL)
Artsen gebruiken PDL meestal voor kleine letsels op het huidoppervlak of voor nagelpsoriasis.Smalband UVB
Smalband fototherapie beperkt de lichtgolflengte tot 311-313 nanometer om bijwerkingen onder controle te houden.Topische PUVA
Met PUVA moet een patiënt in een bad met psoraleen gaan liggen of wordt een lotion met psoraleen aangebracht, waardoor de huid ontvankelijker wordt voor de volgende behandeling met UV-licht.UVB-fototherapie thuis
Artsen adviseren soms nazorg thuis met handmatige of kleinschalige lichtbakken om opflakkeringen onder controle te houden.
Het is belangrijk om zichzelf buiten goed te beschermen met zonnebrandmiddelen / Bron: Dimitrisvetsikas1969, PixabayPrognose van chronische huidziekte
Anno september 2024 is er nog geen genezing voor psoriasis, maar met fototherapie kunnen de symptomen van deze chronische huidaandoening aanzienlijk worden verminderd.Langetermijneffecten van fototherapie voor psoriasisbehandeling
Fototherapie kan effectief zijn voor het beheersen van psoriasis op de korte termijn, maar het is belangrijk om de langetermijneffecten en mogelijke risico's te begrijpen. Dit geldt met name voor langdurig gebruik of herhaaldelijke fototherapiebehandelingen.Verbetering van symptomen op de lange termijn
Fototherapie biedt langdurige verlichting van de symptomen van psoriasis. Door herhaalde behandelingen kunnen patiënten een blijvende verbetering van hun huidconditie ervaren, hoewel de effectiviteit per persoon kan variëren. Sommige patiënten kunnen gedurende lange perioden remissie ervaren, waarbij de psoriasis slechts af en toe opvlamt.Risico's van langdurige blootstelling aan UV-licht
Hoewel fototherapie veel voordelen biedt, brengt het langdurige gebruik van UV-licht een verhoogd risico op huidbeschadiging met zich mee. Het langdurig gebruiken van UV-licht kan de kans op huidkanker verhogen, inclusief basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom. Daarom is het belangrijk dat behandelingen zorgvuldig worden gemonitord en dat de patiënten zich bewust zijn van de risico's.Bijwerkingen van behandeling via UV-stralen
Een arts kijkt naar de gevoeligheid van een patiënt voor UV-licht bij het plannen van een reeks fototherapiesessies. Ondanks deze voorzorgsmaatregel ervaren patiënten mogelijk nog steeds bijwerkingen.Mogelijke bijwerkingen van behandeling via licht zijn onder andere:
- blaren een prikkelend of jeukend gevoel een verhoogd risico op huidkanker een verhoogde kans op koortsblaasjes bij vatbare patiënten folliculitis (ontsteking van haarzakjes met pijn en jeuk aan de huid) milde zonnebrand, die meestal niet ernstig is en goed te behandelen door de UV-dosering te wijzigen vroegtijdige veroudering van de huid, zoals donkere vlekken en een leerachtige huid verhoogde rode vlekken die na een paar dagen verdwijnen
Om bijwerkingen te minimaliseren, is het belangrijk om direct zonlicht te vermijden op de dag van de behandeling, of zich te beschermen buitenshuis met geschikte kleding, een zonnebril, en zonnebrandmiddelen. Dit is vooral cruciaal na PUVA-therapie.
