InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Medicijnen voor hart en bloedvaten – nitraten

Medicijnen voor hart en bloedvaten – nitraten

Medicijnen voor hart en bloedvaten – nitraten Nitraten zijn medicijnen die voornamelijk worden voorgeschreven bij mensen met angina pectoris, ofwel pijn op de borst (angineuze klachten). Eenvoudig gezegd komt de werking van nitraten erop neer dat ze de spiertjes die de bloedvaten omhullen ontspannen. Hierdoor worden onder andere de kransslagaderen wijder, krijgt de hartspier meer zuurstof, worden er meer afvalstoffen afgevoerd en verdwijnt of vermindert aldus de hartkramp of pijn. Het beroemde 'pilletje voor onder de tong' is een van de vele soorten nitraten. Ze genezen de oorzaak van angina pectoris echter niet.

Inhoud


Wat zijn nitraten

Bij het nauwer worden van de kransslagaderen, die de hartspier van de kamers (ventrikels) van bloed voorzien, ontstaat er bij inspanning, maar bijvoorbeeld ook bij heftige emoties, een tekort aan bloed en kunnen deze arteriën de bloeddoorstroming van de hartspier niet adequaat verzorgen. Dit uit zich in hartkramp of pijn op de borst. Door de gebrekkige doorbloeding laat de zuurstofaanvoer te wensen over en hopen de afvalsstoffen van de cellulaire stofwisseling zich op, zoals kooldioxide.

ECG / Bron: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)ECG / Bron: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Bloedvatverwijding
Eenvoudig gezegd worden nitraten in het bloed omgezet in stikstofoxiden. Ze geven de spiercellen die de bloedvaten omhullen een signaal om zich te ontspannen. Aldus zetten de kransslagaderen uit en verbetert de algehele bloedvoorziening in en rond het hart. Een aanval van angina pectoris wordt erdoor verlicht of zelfs voorkomen. Nitraten doen de pijn in de hartstreek, of hartkramp, verdwijnen. Daarnaast zullen de aanvallen minder frequent voorkomen.

Wat is hartkramp of pijn op de borst

Hartkramp wordt ook wel angina pectoris genoemd. Het woord angina is afkomstig uit het Latijn en betekent ‘pijn’ of ‘beklemming’. Pectoris wil zeggen ‘borst’ of 'borstkas'. Zoals de benaming al verklapt, uit deze aandoening zich meestal door een sterk beklemmend of wurgend gevoel in de borst dat zeer beangstigend kan zijn. Alsof de borstkas steeds venijniger wordt samengedrukt, als in een bankschroef. Uiteindelijk is dat zeer pijnlijk. In sommige gevallen van ernstige angina pectoris straalt de pijn onder andere uit naar de linkerarm of naar de buik.

Symptomen

Naast de vaak ondraaglijke pijn zijn er dikwijls bijkomende klachten of symptomen, zoals:
  • Duizeligheid.
  • Transpireren.
  • Kortademigheid.
  • Angst (om dood te gaan).

Oorzaak

De directe oorzaak is een plotseling gebrek aan zuurstof in bepaalde delen van het hart waarvan de bloedvaten zijn aangedaan of vernauwd. Door deze vernauwing is de zuurstoftoevoer en de afvoer van afvalstoffen (o.a. kooldioxide) ernstig belemmerd.

Bloeddrukmeter / Bron: Soc7, PixabayBloeddrukmeter / Bron: Soc7, Pixabay

Stabiele angina pectoris – wanneer treden de klachten op

Het spreekt vanzelf dat angina pectoris verergert zodra er meer van het hart gevraagd wordt, zoals bij inspanning, emoties, roken en stress. Ook een plotselinge verandering van de omgevingstemperatuur – naar buiten lopen of een warme kamer betreden – kan deze klachten veroorzaken. Net als copieuze maaltijden waarbij er relatief meer bloed naar de spijsverteringsorganen wordt geleid. Bij een constantheid in het symptomenpatroon – de klachten worden niet erger maar ook niet minder – spreekt men van een stabiele angina pectoris.

Instabiele angina pectoris

De klachten kunnen ook instabiel zijn, ofwel progressief van aard. Het risico op een hartinfarct wordt dan groter doordat de klachten verergeren. Dit proces kan zich binnen enkele dagen of weken voltrekken. Het risico neemt toe indien er naast de angineuze klachten ook sprake is van bijvoorbeeld hoge bloeddruk, boezemfibrilleren, hartkloppingen, anemie en schildklierproblemen.

Bloedverdunners
Zowel bij een stabiele als bij een instabiele angina pectoris worden in bepaalde gevallen nitraten voorgeschreven, maar ook bloedverdunners, zoals edoxaban en aspirine (acetylsalicylzuur) bij laag-risicopatiënten. Bloedverdunners voorkomen stolselvorming in het hart door de verslechterde bloeddoorstroming.

Oorzaken van angina pectoris

Bij het ontstaan van angina pectoris is arteriosclerose in de meeste gevallen de boosdoener. Er kunnen echter tal van andere en ernstige onderliggende oorzaken zijn, zoals hartklepgebreken en boezemfibrilleren en -flutter. In feite zijn alle hartritmestoornissen berucht omdat er meer van de hartspier geëist wordt en de kransslagaderen niet altijd aan de grotere zuurstofbehoefte kunnen voldoen. Maar ook een dreigend hartinfarct uit zich als hartkramp. Net als bloedarmoede (anemie) en aortastenose. Het is dus zaak om bij angineuze klachten, hoe gering ook, altijd naar de huisarts te gaan. Wellicht volgt doorsturing naar de cardioloog om aandoeningen uit te sluiten en de oorzaak te achterhalen.

Bron: Adnovak, PixabayBron: Adnovak, Pixabay

Nitraten

Om een acute aanval te stoppen, ook wel ‘couperen’ genoemd, wordt vaak een 'pilletje voor onder de tong' voorgeschreven. Een van de bekendste nitraten is nitrostat (sublinguaal), dat nitroglycerine bevat. Daarnaast worden onder andere cedocard en isordel voorgeschreven met de werkzame stof isisorbidedinitraat. Ze zijn overigens ook verkrijgbaar in sprays. Het nadeel is dat de laatstgenoemde middelen iets minder snel werken dan nitroglycerine.

Effect
Beide werkzame stoffen zijn erop gericht om de verhouding tussen vraag en aanbod van bloed, en dus zuurstof, naar de kransslagaderen beter te reguleren zodat de klachten verminderen. Er zijn nitraten – nitroglycerine, isosorbidenitraat en isosorbidemononitraat – met een vertraagde afgifte waaronder cedocard en Isodril. Bij een verlengde werking kan echter gewenning optreden, waardoor het effect mettertijd vermindert. Vaak wordt daar op geanticipeerd met de dosering en het tijdschema. Langwerkende nitraten worden doorgaans gegeven zodra bètablokkers onvoldoende effectief blijken. Nitraten verlagen bovendien de bloeddruk. Afhankelijk van de dosering kan dat bij met name ouderen het risico op vallen vergroten als gevolg van duizeligheid. Aangezien nitraten snel werken is het vooral bij deze groep patiënten noodzakelijk dat nitraten zittend of liggend worden ingenomen.

Contra-indicaties

Contra-indicaties van nitraten zijn onder andere lage bloeddruk en bloedarmoede (anemie). Ook bestaat er een sterke wisselwerking met alcohol. Verder zal de arts voorzichtig zijn als de patiënt ook middelen tegen hoge bloeddruk neemt. Ook bij glaucoom (staar), schildklierproblemen, flauwtes, oedeem en zwangerschap zijn er contra-indicaties wat betreft de voorschrijving van nitraten. Daarnaast zijn er bij de afzonderlijke nitraten die worden voorgeschreven specifieke contra-indicaties. Lees daarom altijd de bijsluiter.

Bron: Jarmoluk, PixabayBron: Jarmoluk, Pixabay

Bijwerkingen

Nitraten kennen nogal wat bijwerkingen, afhankelijk van het soort nitraat. Enkele van de vaak voorkomende algemene bijwerkingen zijn onder andere:
  • Bloeddrukdaling.
  • Versnelde pols.
  • Blozen.
  • Hoofdpijn.
  • Duizeligheid.
  • Sufheid.
  • Misselijkheid.
  • Ademhalingsstoornissen.
  • Rusteloosheid.

Nitraten die vaak worden voorgeschreven

Er zijn veel medicijnen die de huisarts of cardioloog tot zijn beschikking heeft, zoals de snelwerkende sublinguale tabletten en sprays, en de preparaten met vertraagde afgifte. Een greep hieruit:
  • Adalat.
  • Cardene.
  • Cedocard.
  • Diltiazem.
  • Ikorel.
  • Isordil.
  • Isosorbidedinitraat.
  • Nitrostat.
  • Nitrobaat.
  • Nitrolingual.

Lees verder

© 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Amlodipine: medicijn tegen hartkramp en hoge bloeddrukAmlodipine: medicijn tegen hartkramp en hoge bloeddrukOver het algemeen voel je niet als je bloeddruk te hoog is. Het is geen ziekte, maar vergroot wel de kans op het krijgen…
Hartkramp bij ouderen: ouderdomskwaaltje of toch niet?Hartkramp bij ouderen: ouderdomskwaaltje of toch niet?Angina pectoris wordt ook wel hartkloppingen genoemd en kenmerkt zich als een drukkende pijn op de borst. Soms komen daa…
Nitraten: Medicijnen voor behandeling van pijn op de borstNitraten: Medicijnen voor behandeling van pijn op de borstNitraten of nitraatmedicijnen zijn medicijnen die de arts voorschrijft ter voorkoming of behandeling van angina pectoris…
Angina pectoris (pijn op de borst)Angina pectoris (pijn op de borst)Angina pectoris ofwel pijn op de borst is een van de meest voorkomende hartklachten. Angina pectoris heeft vaak te maken…
Angina pectoris: symptomen, behandelingAngina pectoris: symptomen, behandelingAngina pectoris geeft een drukkende pijn op de borst, die uitstraalt naar de armen, ellebogen, kaak, gezicht of rug. Een…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kazejin, Pixabay
  • Codex Medicus, 'Bijwerkingen en interacties van geneedmiddelen', C.P.H. van Dijke
  • Geneesmiddelen in Nederland, 'Gids voor zorgverlener en gebruiker', Lucas Reijnders, Van Gennep, Amsterdam
  • Afbeelding bron 1: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Soc7, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Adnovak, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Jarmoluk, Pixabay

Reageer op het artikel "Medicijnen voor hart en bloedvaten – nitraten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Gepubliceerd: 18-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Hartmedicijnen
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!